Recensie Fahrenheit 11/9

Niet Trump is het probleem, stelt Moore, maar de vastgeroeste politiek van tegenwoordig (drie sterren)

Michael Moore bij de premiere van zijn nieuwste documentaire "Fahrenheit 11/9". Beeld Getty

‘Was het allemaal slechts een droom?’ Michael Moore vroeg het zich af aan het begin van Fahrenheit 9/11 (2004), zijn met een Gouden Palm bekroonde aanval op het presidentschap van George W. Bush en diens War on Terror, waarna hij kort uiteenzette hoe de zege tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2000 op het nippertje uit handen glipte van Bush’ Democratische tegenkandidaat Al Gore (hertellingen, gedoe).

Dezelfde vraag stelt Moore nu aan het begin van zijn min-of-meer-vervolg Fahrenheit 11/9. De datum in de titel verwijst ditmaal naar 9 november 2016, de dag waarop velen verbijsterd ontwaakten, Michael Moore voorop, met Donald Trump als de nieuwe president van de Verenigde Staten.

Die verbijstering vat Moore in een speelse montage van de aanloop naar de verkiezingen: analytici die Trump geen enkele kans geven, sporthallen vol dansende Democraten voor wie de winst van Hillary Clinton slechts een formaliteit lijkt. Op het podium bedankt Clinton een handvol beroemde Amerikaanse rappers van wie ze, zo sart Moore in de voice-over, duidelijk nooit eerder had gehoord. In het Republikeinse kamp – omineuze muziek op de geluidsband – zien we sombere blikken en lijkt het spek-en-bonen-gevoel te hebben postgevat.

Tussen de regels door slaagt Moore erin te verrassen: in deze context wekken juist de blije,  hooghartige types aan Democratische zijde ongemak op. Moore maakt weliswaar onomwonden duidelijk wie wat hem betreft de good guys en de bad guys zijn, maar hij werpt met Fahrenheit 11/9 ook een blik in de spiegel, waardoor de momenten waarop hij al feiten goochelend uit de bocht vliegt, beter te verteren zijn.

Niet Trump en zijn volgelingen zijn het probleem, stelt Moore, maar de vastgeroeste politiek die geen oog heeft voor de problemen van de gewone Amerikaan. Geen revolutionaire zienswijze wellicht, maar wel een kraakhelder verhaal. In de meest beklijvende scènes keert de documentairemaker terug naar zijn geboorteplaats Flint, waar onder leiding van de Republikeinse gouverneur op schandalige wijze met de watervoorziening werd gerotzooid en de bewoners massaal ziek werden van loodvergiftiging. In archiefbeelden toont Moore hoe de toenmalige president Obama de boel charmant gladstreek, zonder iets wezenlijks voor de inwoners van Flint te doen.

In een betoog waarin zelfs het voormalige boegbeeld van hoop en verandering van zijn sokkel wordt getrokken, waarschuwt Moore voor nieuwe vormen van onderschatting. In een nu al geruchtmakende scène legt hij een gedetailleerd verband tussen de opkomst van Hitler en die van Trump, in wat de zorgvuldigst beargumenteerde Godwin in de geschiedenis mag worden genoemd.

Fahrenheit 11/9 mondt uit in een hartenkreet: redding van de democratie begint bij het wakkerschudden van de 100 miljoen Amerikanen die niet stemmen, omdat zelfs een man als Obama ze in de steek liet. En bij initiatieven als die van de activistische studenten die de schietpartij op een middelbare school in Parkland, Florida overleefden, en de strijd aanbonden met de NRA.

Doe iets, smeekt Moore, nu het nog kan.

Fahrenheit 11/9
3 sterren
documentaire
regie Michael Moore
Michael Moore, Emma González, David Hogg, Alexandria Ocasio-Cortez & Donald Trump
128 min., 22/9 landelijke voorpremière in 80 zalen. Reguliere release 27/9

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden