Nieuw venster Loes Reijmer

Niet lullen, maar poetsen: deze winter houdt klimaatkitsch ons warm

Nu het klimaat een upgrade heeft gekregen tot Nieuwe Nationale Splijtzwam, valt pas op hoeveel mediagenieke potentie er eigenlijk in het thema zit. ‘Klimaatspijbelaars’, ‘klimaatdrammers’, ‘klimaathysterie’ – het bekt allemaal zo lekker dat De Telegraaf zich de vingers blauw tikt deze dagen.

Ook op Facebook laat het onderwerp de harten sneller kloppen. Een kennis van mij deelde deze week een lang bericht, afkomstig van ene Peter. Het is een verhaal over een jonge caissière die tegen de ik-persoon zegt dat hij voortaan een eigen tasje moet meenemen, ‘want plastic tassen zijn niet goed voor het milieu’. De oudere man verontschuldigt zich, zegt dat ze in zijn jeugd nog niet zo bezig waren ‘met dat groene gedoe’. En komt dan – BAM! – met een eindeloze opsomming waaruit moet blijken dat mensen destijds veel milieuvriendelijker leefden. Van scheermesjes tot melkflessen tot stopcontacten, vroeger was alles beter. Er staan nogal hallucinante zinnen in: ‘In die tijd gebruikten we geen motormaai-apparaat op benzine als we het gazon maaiden. We gebruikten een maaier die geduwd moest worden en functioneerde op menselijke kracht.’

Ja, zie die tongbrekers maar eens uit te spreken, terwijl je de maggi en maïzena in dat vermaledijde plastic tasje staat te laden.

De moraal van het verhaal is duidelijk dat jongeren niet zo bijdehand moeten doen, maar toch bleef ik na het lezen met veel vraagtekens achter. Mag je nu niet op plastic letten, omdat de mens vroeger ‘maar een stopcontact per kamer’ had? Benieuwd naar de leeftijd van deze orerende bejaarde klikte ik op de profielfoto van Peter. Zo oud was hij toch ook weer niet?

Wat me nog meer verbaasde: het bericht is ruim twee jaar oud. Sindsdien is het al 150 duizend keer gedeeld. Deze week nam het aantal shares met de dag toe, vrijdagochtend werd het verhaal bijna elke minuut gedeeld. Miljoenen Nederlanders en Belgen moeten het bericht inmiddels hebben gezien.

‘Het sneeuwbaleffect’, noemt Peter het als ik hem een berichtje stuur. Sinds 2013 heeft hij het verhaal al meerdere keren geplaatst, maar de laatste twee jaar niet meer. De afgelopen weken krijgt hij plotseling weer veel reacties op die post uit 2016. Precies: toen de ‘klimaathysterie’ in volle glorie losbarstte.

Mag je nu niet op plastic letten, omdat de mens vroeger 'maar een stopcontact per kamer' had? Beeld Hollandse Hoogte / Bert Spiertz

Peter, een vriendelijke Zeeuw, is de eerste om te erkennen dat hij het verhaal niet zelf heeft geschreven. Hij vond het ooit op internet en vertaalde het uit het Engels, zoals hij wel vaker doet. Hij houdt ervan om ‘leuke verhaaltjes’ te delen. Soms verzint hij zelf iets (‘volgens mijn vrouw heb ik een dikke duim’), en plaatst het stukje dan ‘met een dikke knipoog’.

Het wonderlijke is alleen dat die dikke knipoog, of het gebrekkige waarheidsgehalte van de anekdote, vrijwel alle enthousiaste delers lijkt te ontgaan. ‘Geweldig stuk! Zo waar!’, zegt een jonge Fries die op de lijst van het CDA staat voor de Provinciale Statenverkiezingen. ‘Dit is gewoon de waarheid’, vindt ene Michael. ‘Zooo waar’, zegt Karin. ‘Om over na te denken.’ Klaas: ‘Wat een heerlijk en eerlijk verhaal.’ Een vrouw doet alsof het bericht Ruttes befaamde, kwetsbare vaasje is. ‘Mag ik hem ook delen?’, vraagt ze aan haar Facebookvriend. ‘Zal er heel veel zorg voor dragen!!’

Sommige delers refereren expliciet aan de klimaatspijbelaars. De anekdote, die verzonnen is of zich jaren geleden bij een kassa ergens in de VS heeft afgespeeld, verwoordt blijkbaar precies het gevoel dat Nederlanders op dit moment bij het thema hebben. En dat terwijl er geen oplossingen worden geboden, logica ontbreekt, en het verhaal duidelijk is gesitueerd in de Amerikaanse samenleving.

De aantrekkingskracht? Het bericht brengt de complexe klimaatproblematiek terug tot iets overzichtelijks: een generatiestrijd. Betweterige jongeren tegenover ouderen die niet lulden, maar poetsten.

Zet de verwarming gerust wat lager. Want deze winter houdt klimaatkitsch ons warm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden