Week in boeken Leaves of Grass - Walt Whitman

Niet één waarheid in Leaves of Grass: een intiem cadeau van Bill Clinton

President Clinton gaf Monica Lewinsky Leaves of Grass cadeau, het is een aantal keer te zien in de documentaire The Clinton Affair. Walt Whitman, de dichter, wist dat er niet één waarheid is.

Leaves of Grass. Beeld Getty Images

Op 4 juli 1855 verscheen in Brooklyn de dichtbundel Leaves of Grass, geschreven, gezet én gedrukt door de 36-jarige Walt Whitman, die ook de juichende recensie in de plaatselijke krant voor zijn rekening nam (anoniem, dat wel). Whitman, hoewel via zijn moeder van Nederlandse komaf, hield van grote gebaren. Hij was onderwijzer geweest, drukker, hoofdredacteur van een krant. Een vrolijke man met een lange baard en een zwierige hoed, idolaat van de Nieuwe Wereld die Amerika toen nog was. ‘Onze leiders zijn geen mannen van hoge stand, en zijn dat nooit geweest, maar het gemiddelde van het volk is reusachtig, enig in de geschiedenis’, zei hij in 1879 in een interview waaruit hij zelf citeert in zijn memoires, begin dit jaar bij Van Oorschot in Nederlandse vertaling verschenen onder de titel Oud ben ik en jong ben ik; koop dat boek. Leaves of Grass maakte Whitman wereldberoemd.

De afgelopen weken zond de VPRO de zesdelige documentairereeks The Clinton Affair uit, waarin Monica Lewinsky, Clintons minnares uit de jaren negentig, een stralende hoofdrol vervult. Leaves of Grass gleed geregeld door het beeld, Lewinsky had het boek van Clinton cadeau gekregen. Ze noemde het een ‘very meaningful present’ en ‘een intiem boek dat je niet zomaar geeft’. Wat Clinton ­precies tot zijn keuze had bewogen werd niet duidelijk, hij ontbrak helaas bij de imposante lijst geïnterviewden, maar het lange gedicht uit de titel begint met deze regels: ‘I celebrate myself/ And what I assume you shall assume/ For every atom belonging to me as good belongs to you.’ In 2005 vroegen Kees ’t Hart en Jacob Groot 22 Nederlandse dichters de bundel te vertalen; koop ook dat boek (Leaves of Grass/ Grasbladen, ­Querido).

Walt Whitman bleef zijn leven lang aan Leaves of Grass werken, net zoals Lewinsky haar verhaal al jaren blijft vertellen. In 1999 deed ze het voor het eerst uit de doeken aan Andrew Morton voor diens boek Monica’s Story – er was in Europa nauwelijks belangstelling voor. Twintig jaar later zijn de commentaren op The Clinton ­Affair eenduidig: Lewinsky is door de geschiedenis schandalig behandeld. Is die veranderde publieke opinie een kwestie van tijdgeest, zoals je overal leest, of speelt ook mee dat de middel­bare Lewinsky een stuk slimmer, welbespraakter en mooier overkomt dan de jongere? Of zegt de moraal van dit verhaal vooral dat er nooit één waarheid is? Walt Whitman, in een door Menno Wigman vertaalde passage: ‘Oud ben ik en jong ben ik, dwaas én wijs/ Zonder oog voor anderen, steeds vol oog voor anderen,/ Even moederlijk als vaderlijk, een kind én een man.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden