Niet alleen de fan heeft last van ticketzeer

Wordt onderhand eens iets gedaan aan die woekerprijzen van doorverkochte concertkaartjes? Of werkt de markt nu eenmaal zo? De Volkskrant zocht het uit en sprak de verantwoordelijken.

Charlie (Peter Ostrum) vindt de gouden wikkel in de Dahl-verfilming Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971).

Stel: je viste achter het net voor een concertkaartje van Adele, Beyoncé of Bruce Springsteen. Online ga je toch op zoek naar kaartjes voor de uitverkochte concerten. Op Seatwave (een site voor secundaire ticketverkoop) blijk je kaartjes te kunnen scoren voor Adele voor ruim 1.300 euro; Springsteen gaat op Viagogo, een andere verkoper, voor maximaal 1.133 euro. Beyoncé is op Tickettribune met 395 euro nog goedkoop.

Idioot hoge bedragen voor doorverkochte kaartjes, en dan hebben we het nog niet eens over de expliciet illegale handel op onlinemarktplaatsen voor evenementkaartjes. Begin dit jaar was er in België een akkefietje, waarbij zestien mensen met 37 creditcards 2.470 kaartjes wisten te bemachtigen voor een show van K3 om ze met woekerwinst door te verkopen. En in New York oogstte een hightechspeculant met behulp van internetbots (een automatisch programmaatje) in nog geen minuut tijd duizend U2-kaartjes.

In Nederland probeert de politiek al langere tijd het woekeren met evenementenkaartjes terug te dringen. In 2010 werd een initiatiefwet ingediend die de winst voor doorverkochte kaartjes moest beperken tot 20 procent van de originele prijs. Het wetsvoorstel is nog altijd niet door de Eerste Kamer. En het internet vertoont onverminderd een schimmig en verraderlijk landschap van ticketmarkten.

De internetbedrijven zelf zijn verdeeld over hoeveel winst op een kaartje acceptabel is. Een enkele site als Ticketswap houdt zich vrijwillig aan de marge van 20 procent doorverkoopwinst. Terwijl Seatwave, één van de grootste spelers, de werking van de vrije markt hoog in het vaandel heeft. Sterker: volgens Michael Rapino, president en CEO van Live Nation ('s werelds grootste concertpromotor, met dochterondernemingen als Ticketmaster en Seatwave) is je loyaliteit als fan recht evenredig met je financiële draagkracht. In zijn woorden: 'Als je 4.000 dollar neertelt op een secundaire ticketmarkt om een concertkaartje te kopen, zouden we je voeten moeten kussen. Dan ben je echt een toegewijde fan.'

Marktconform

Rapino zei dit bij de opening van de jaarlijkse International Live Music Conference in Londen in maart. Hij wilde ermee zeggen dat heel dure kaartjes op de secundaire markt eigenlijk marktconform zijn. Wereldberoemde artiesten zouden, vindt Rapino, hun naam juist meer te gelde moeten maken, de prijzen voor hun shows moeten opkrikken. Zo nemen ze immers de handelaren de wind uit de zeilen die woekerwinsten boeken met goedkoop op de primaire markt bemachtigde kaartjes. Rapino wil graag dat het geld bij de hardwerkende artiest terechtkomt - misschien ook bij zijn eigen Ticketmaster als tussenpersoon - maar in elk geval niet bij de schimmige handelaar. Duur mag, nee: moet!

Welnee, zegt Mark Yovich, president-directeur van Live Nations dochterbedrijf Ticketmaster. Op werkbezoek in Nederland beweerde hij dat de exorbitante prijzen die worden gevraagd op onder meer Seatwave slechts incidenten zijn en helemaal niet marktconform.

'Zo'n 30 procent van de kaartjes op Seatwave gaat weg voor minder dan de oorspronkelijke prijs', zegt Yovich. 'De resterende 70 procent is gelijk aan de oorspronkelijk prijs of ligt er iets boven. Dan heb ik het over 5, 10, 20 euro. Bovendien zie je vaak dat als het concert nadert die hoge prijzen steeds verder zakken omdat de kaartjes onverkoopbaar blijken.'

Prijsbeperking

Hoe zit het nu? Worden die kaartjes op secundaire marktplaatsen aangeboden door snode types die schromelijk overvragen? Of is zo'n astronomisch bedrag juist indicatief voor wat een Adele-kaartje eigenlijk echt waard is?

En voor de consument belangrijker: hoe kom je aan betaalbare tweedehands kaartjes? Zijn er bedrijven die echte kaartjes garanderen voor een prijs dichter bij de originele verkoopprijs, die fraude tegengaan en die voorkomen dat grote hoeveelheden kaartjes worden weggesnaaid door handelaren die juist zo schaarste op de markt creëren?

Er worden in Nederland pogingen gedaan. Eerdergenoemd wetsvoorstel, dat in een senaatslade ligt te wachten, moet een barrière opwerpen tegen tickethandelaren die alleen een maximale winst nastreven.

Maar zou zo'n wettelijke prijsbeperking iets uithalen? Volgens advocaat Hans Bousie, gespecialiseerd in kartelrecht op het gebied van media en entertainment, worden de mogelijkheden om een dergelijke wet ook echt te handhaven overschat. 'Om het juridisch waterdicht te houden, moet je elke digitale en fysieke transactie monitoren. Dat is ondoenlijk. En hoe ga je je recht halen als je als benadeelde consument te veel hebt betaald of een vals kaartje hebt gekocht? Een partij aanklagen is al duurder dan het kaartje zelf.'

Het onbegrensde karakter van het internet biedt bovendien de handelaar meer dan genoeg uitwijkmogelijkheden. Bousie: 'Als het in Nederland verboden wordt om kaartjes te verhandelen met woekerwinst, ga je met je bedrijf toch gewoon naar de Kaaimaneilanden.'

De Britse zangeres Adele.Beeld afp

Onlinegemeenschap

Er zijn ook bedrijven die niet wachten tot de politiek paal en perk heeft gesteld. Het Nederlandse secundaire ticketplatform Ticketswap, sinds 2013 online met 700 duizend geregistreerde gebruikers, hanteert uit eigen beweging al de 20 procent winstmarge. En om zicht te houden op de verkopers wordt juist een van de krachten van het internet aangewend: social media. Gebruikers van de site, kopers én verkopers, moeten inloggen via Facebook. Hans Ober, een van de oprichters van Ticketswap: 'We controleren telefoonnummers en kunnen checken of creditcardinformatie overeenkomt met naam en mailadresgegevens. Zelfs de vriendenlijst zegt iets over de betrouwbaarheid van een klant. Als we zien dat iemand helemaal geen of heel weinig vrienden heeft, kan sprake zijn van een vals Facebookprofiel. Dan gaat bij ons een belletje rinkelen. Als na controle de boel schimmig blijft, weren we de verkoper.'

De link met de social media-site heeft volgens Ober nog een groot voordeel. De markt verandert in een onlinegemeenschap, waar koper en verkoper elkaar leren kennen. Ober: 'Met toegang tot elkaars vriendenlijst en onderlinge communicatie kun je makkelijker inschatten of je te maken hebt met een betrouwbare partner.'

Om tweemaal doorverkopen van een kaartje onmogelijk te maken, is de site begonnen met het zogenoemde secure swap-systeem, in samenwerking met het Europese ticketbedrijf Paylogic. Het doorverkochte kaartje krijgt dan een nieuwe streepjescode en de oude code wordt ongeldig gemaakt.

Primaire en secundaire verkoop onder één dak

Na Kamervragen van de SP over de hoge kaartprijzen op de secundaire markt kondigde minister Henk Kamp van Economische Zaken begin dit jaar een onderzoek aan. De Autoriteit Consument en Markt bekijkt op dit moment de verwevenheid tussen Ticketmaster en Seatwave, de bedrijven die respectievelijk de primaire en secundaire kaartverkoop van concertpromotor en moederconcern Live Nation verzorgen. Onderzocht wordt onder meer of hun voorwaarden binnen de Mededingingswet en de consumentenwetgeving vallen.

Op naam

Het kan nog effectiever, met kaartverkoop-op-naam. Die maakt secundaire verkoop, en dus de fraude daarmee, per definitie onmogelijk. De Amsterdamse popzaal de Melkweg experimenteert ermee, samen met de Nederlandse concertpromotor Double Vee. Bij een Melkwegconcert van singer-songwriter Eefje de Visser (uit de Double Vee-stal) in maart kwam je alleen binnen als je kon aantonen daadwerkelijk de koper van het kaartje te zijn. De gevreesde opstoppingen door de extra legitimatie bleven uit en volgens hoofd marketing van de Melkweg Jon Heemsbergen verliep de controle soepel.

Nadeel van verkoop op naam is natuurlijk wel dat je ook zelf je kaartje niet kunt weggeven of doorverkopen tegen de werkelijke kosten. Heemsbergen: 'Dat vangen we op door concertbezoekers de kans te geven tegen bescheiden extra kosten de naam op het kaartje te veranderen. Een zeker ongemak is onontkoombaar. Elke effectieve methode tegen commerciële handel heeft een negatieve spin-off voor de goedbedoelende bezoeker. Die proberen we wel tot een minimum te beperken. We zijn niet tegen doorverkoop op zich, maar proberen iets te doen tegen oplichters en handelaren die daarop inspringen.'

Want niet alleen de fan heeft last van de wanpraktijken. 'Ook wij als zaal merken het', zegt Heemsbergen. 'Als iemand bij ons aan de deur komt met een ticket dat hij heeft betaald, maar waarvan de barcode al is ingescand, krijgen wij het op ons brood als we hem er niet inlaten.'

Alle denkbare methoden tegen fraude of woekerverkoop zullen de misstanden niet helemaal uit de wereld helpen. 'Maar ze maken het de handelaren wel een stuk lastiger.'

Consument bewuster maken

Hoeveel secundaire kaartjes er worden verkocht, durft Heemsbergen niet te zeggen. Incidenteel komt een geval ineens aan het licht: 'Twee jaar geleden gaf de Amerikaanse dj-producer Skrillex een reeks concerten in Nederland onder de titel Skrillex Amsterdam Take Over. Alle concerten waren uitverkocht, maar bij zijn optreden in Bitterzoet kwam er ineens ongeveer 40 procent niet opdagen. Dan moet iemand op grote schaal tickets hebben gekocht die hij uiteindelijk aan de straatstenen niet kwijt kon.'

De wet die meer dan 20 procent winst op tweedehands kaartjes verbiedt, kan volgens Heemsbergen een wezenlijke bijdrage leveren aan de strijd tegen de wantoestanden. 'Handhaving wordt lastig, dat klopt. Maar als je nu googlet naar kaartjes, komen de sites die het meest aan Google betalen bovenaan te staan en dat zijn niet per definitie de betrouwbaarste handelaars. Met deze wet kun je straks Google verzoeken sites te verwijderen die meer dan die 20 procent vragen. Dan lopen achteloze consumenten minder makkelijk in de val. En er kan dan ook een campagne à la Postbus 51 aan worden gewijd. Dat helpt bij het terugdringen van de malafide doorverkoop. Niet door handelaars aan te pakken, maar door de consument bewuster te maken.'

De Amerikaanse dj-producer Skrillex.Beeld epa

'Wij sluizen geen tickets door naar Seatwave'

De bazen van Ticketmaster verweren zich tegen kritiek op hun rol in de woekerprijzen.

Hoe kijken de hoogste bazen van het zo bekritiseerde Ticketmaster International, president Mark Yovich en managing director resale Christoph Homann, aan tegen de doorverkoop? In elk geval proberen ze de automatische programmaatjes die massaal tickets opkopen, de internetbots, hard aan te pakken. Yovich: 'Daar besteden we miljoenen aan. We hebben er een heel team data-analisten voor. De captcha's, die wiebelige letters op het scherm die je moet overtypen, zijn de bekendste manier om bots tegen te gaan. En we hebben nu ook software die de muisbewegingen van de klant op het scherm monitort.' Homann: 'We zijn er helemaal voor dat in de doorverkoop de markt bepaalt wat een kaartje kost, maar dan moet iedereen ook echt toegang hebben tot die markt. Bots belemmeren die toegang, dus bestrijden we die.'

Maar wie zegt dat Ticketmaster niet stiekem zelf tickets doorsluist naar zijn eigen doorverkoopsite Seatwave? Dat kúnnen ze niet eens, beweert Yovich, want 'de tickets op Ticketmaster zijn eigendom van onze cliënten, daar kunnen we niet aan komen.'

Toch zie je bij populaire artiesten vaak razendsnel, soms nog vóór het concert is uitverkocht, tickets in de secundaire handel. Volgens Yovich ligt dat aan de wensen van de artiest zelf: 'Voor de officiële verkoop is er tegenwoordig vaak een voorverkoop of zelfs een vóórvoorverkoop, als zij dat willen. Er gaan ook kaartjes naar sponsors en relaties. Die kaartjes verschijnen zo snel op de sites. Daar hebben wij niets mee te maken. Wij doen als Ticketmaster wat de optredende artiest van ons vraagt. Als die juist fel gekant is tegen herverkoop, zoals Radiohead of Muse, stellen we alles in het werk om dat te voorkomen.'

Waarom sprak Ticketmaster zich voor 2014 zo fel uit tegen doorverkoop, terwijl het nu een van de grootste secundaire platforms beheert? Homann: 'Een razend moeilijke stap, maar we realiseerden ons dat de consument soms wat anders wil dan artiesten of promotors, namelijk: kaarten kunnen kopen op de secundaire markt. Dat kun je negeren, maar we hebben aan de platenindustrie gezien wat er gebeurt als je de wensen van de consument - streamen en downloaden en geen cd's kopen - negeert. Als we de consument dus niet óók voor de secundaire verkoop aan ons binden, komen ze terecht op sites die niets te maken hebben met de industrie. Een tweedehands auto koop je toch ook liever bij een erkende dealer dan bij een vreemde?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden