interview

Niet alle oma’s zijn wijs en lief, leren we op het Grandmother Filmfestival

Op het Grandmother Filmfestival worden films vertoond met oma’s in de hoofdrol. Verfrissend om ook eens van de vrouwen uit vroegere generaties te horen, vindt organisator Sophia Tabatadze.

Pauline Kleijer
When Pigs Come van Biljana Tutorov  Beeld
When Pigs Come van Biljana Tutorov

Het is niet het kleinste, maar waarschijnlijk wel het meest knusse filmfestival van Nederland: het Grandmother Film Festival, dat vanaf donderdag – na een coronapauze van twee jaar – voor de derde keer plaatsvindt in Rotterdam. In drie dagen worden 23 films vertoond waarin een oma de hoofdrol speelt. Gezellige oma’s, knorrige oma’s, levenslustige of zieke oma’s – het festival biedt een keur aan portretten uit verschillende culturen.

Dat er zo veel films over oma’s gemaakt worden, verbaast organisator Sophia Tabatadze zelf ook een beetje. De Georgische kunstenares, die in Nederland studeerde en nu in Berlijn woont, zette haar bijzondere filmfestival zo’n zeven jaar geleden op. ‘Het thema hing in de lucht’, vertelt ze. ‘Ik hoorde van verschillende vrienden dat ze films maakten over een oma. Dat intrigeerde me, misschien ook omdat ik zelf niet zo’n goede band met mijn oma had.’

Geen onhandige oudjes

Hoe meer Tabatadze zich erin ging verdiepen, hoe meer omafilms er op haar pad kwamen. Ze plaatste een oproep en kreeg prompt films toegestuurd. In 2016 was het eerste Grandmother Film Festival een feit. Inmiddels ontvangt ze jaarlijks ongeveer 25 inzendingen, vertelt Tabatadze, naast de titels die ze zelf opspoort. Het zijn merendeels korte documentaires, maar ook lange films, fictiefilms en animatiefilms maken deel uit van het programma. Ze hoeven niet gloednieuw te zijn: Tabatadze selecteert alleen op kwaliteit.

Belangrijk is dat de oma’s in hun waarde worden gelaten. ‘Films waarin ze op een sullige manier neergezet worden, als onhandige oudjes die niet om kunnen gaan met een computer, selecteer ik niet’, zegt Tabatadze. Clichés gaat ze liever uit de weg. ‘Grootmoeders zijn niet altijd wijs en grappig en lief. Ze komen in soorten en maten, zoals alle mensen.’

De filmmakers zijn bijna altijd het kleinkind van de geportretteerde oma, valt in het programma op. Misschien willen de filmmakers hun persoonlijke geschiedenis begrijpen, of proberen ze vat te krijgen op het verstrijken van de tijd. Sterfelijkheid speelt in veel films een rol. Tabatadze: ‘Op een gegeven moment besef je: onze oma’s gaan straks wegvallen.’

Het festival toont openhartige grootmoeders, zoals in de Roemeense film House of Dolls, waarin drie oudere vriendinnen zich tijdens een vakantie blootgeven. Maar ook gesloten vrouwen, zoals de oma uit de korte documentaire Granny as an Apple, die stug haar eigen gang gaat. Of de lastige oma uit Maman, maman, maman, hoofd van een disfunctionele familie. Alle oma’s bij elkaar vertellen een belangrijk verhaal, vindt Tabatadze. ‘Het is een alternatieve geschiedenis. In hun generatie waren het vaak de mannen naar wie geluisterd werd. Het is goed dat deze stemmen nu te horen zijn.’

Huiskamergevoel

Behalve in het Rotterdamse cultureel centrum Tante Nino op het Noordereiland, organiseert Tabatadze het Grandmother Film Festival ook in Berlijn. De locatie moet passen bij het onderwerp, vindt ze. Tante Nino, dat wordt gerund door de Georgische Nino Purtskhvanidze, is klein en huiselijk. Er wordt regelmatig gekookt voor gasten en er passen ongeveer dertig mensen binnen. Aan de muren is, in het kader van de Rotterdam Art Week, werk van Tabatadze te zien: fijn beschilderd keramiek.

‘Het leuke is dat er op het festival altijd makers aanwezig zijn’, zegt Tabatadze. ‘Ik heb helemaal geen geld om de regisseurs uit te nodigen, maar ze komen soms gewoon op eigen initiatief. De vorige keer kwam er zelfs iemand uit Chili om zijn film hier vertoond te zien worden.’

Het Grandmother Film Festival vindt plaats van 26-28/5 in galerie-podium Tante Nino in Rotterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden