BOEKRECENSIEThe Perfect Nine

Ngugi wa Thiong’o geeft een mooie eigen draai aan de ontstaansmythe van zijn volk ★★★★☆

De Keniaanse schrijver Ngugi wa Thiong’o liet zijn memoires voor wat ze waren om de roman The Perfect Nine te schrijven. Daarin geeft hij een mooie eigen draai aan de ontstaans­mythe van het Kikuyu-volk. 

Ngugi wa Thiong’oBeeld Getty

Op de dag dat de Nobelprijs voor Literatuur werd bekendgemaakt, kwam de nieuwe roman van Ngugi wa Thiong’o (82) uit: hint van de Amerikaanse en Britse uitgevers van de Keniaanse schrijver, die al jarenlang hoog op de bookmakerslijst staat. Maar dus weer niet. Toch is het verschijnen van The Perfect Nine bijzonder. Ngugi schrijft aan zijn memoires, die in een slakkentempo in korte delen uitkomen – tot nu toe drie. Dit boek is een tussendoortje, een epische ontstaansmythe.

Het is ook niet echt nieuw: Ngugi publiceerde het twee jaar geleden al in zijn moedertaal, het Kikuyu. Hij vertaalde het zelf in het Engels. Dat is een principiële zaak voor hem. Al decennia pleit hij voor het schrijven in Afrikaanse talen in plaats van de talen van de voormalige koloniale machten, Engels, Frans of Portugees. Hij krijgt veel begrip, maar vond in de praktijk weinig medestanders. De jongere auteurs die nu internationaal aan de weg timmeren, leven en werken nogal eens in de VS of in Europese landen en voor deze Afropolitans zouden de Afrikaanse talen een drempel vormen naar hun lezerspubliek.

Nieuw volk

Dat geldt ook voor Ngugi, die in Californië woont, maar hij geeft het goede voorbeeld door zelf vertalingen uit te brengen. Ongetwijfeld is het Kikuyu de juiste taal voor een lied over het ontstaan van het Kikuyu-volk, het verhaal van de mythische aartsvader Gikuyu (man), de aartsmoeder Mumbi (vrouw) en hun negen dochters plus een, de gehandicapte Warigia, die het aantal negen toch ‘perfect’ maakt. De almachtige God heeft Gikuyu en Mumbi op de besneeuwde top van Mount Kenya neergezet en na een afdaling vol beproevingen stichten zij een nieuw volk.

Als de dochters zijn opgegroeid, moeten er mannen worden aangetrokken om voor nageslacht te helpen zorgen. Volgens de gangbare legende stuurde God tien mannen naar Gikuyu, schrijft Ngugi in zijn voorwoord, maar hij heeft er een draai aan gegeven: er melden zich 99 mannen, die ook beproevingen moeten doorstaan bij het klimmen naar de bergtop. Daar verblijven allerlei monsters. Het doel is het bemachtigen van een haar op de tong van het gevaarlijkste monster, die Warigia’s handicap – ze kan niet lopen – kan ­verhelpen. Het epos verhaalt van deze afvalrace.

Moraal

Ngugi gebruikt hiervoor mooie taal. Als in alle legenden zit er een moraal in het verhaal, over mannelijke moed en lafheid (of gezond verstand), liefde en trouw, maar Ngugi zet hier de vrouwen in het middelpunt. De tien dochters zijn opgegroeid zonder broers en zijn dus zeer onafhankelijk en bedreven in alle denkbare mannen- en vrouwentaken. Vrouwen waren van oorsprong helemaal niet de onderliggende partij, houdt Ngugi zijn lezers voor. Hoe die rollen bij de mensheid (niet alleen bij de Kikuyu) later zo zijn omgedraaid, daarover gaat dit dichtwerk niet.

Dit soort verhalen hoort bij de klassieke literatuur van Afrikaanse volken, maar werden mondeling doorgegeven. De vertellers gaven er steeds een eigen versie van, alleen de kern blijft hetzelfde. Ngugi sluit met zijn weergave aan bij moderne voorgangers, auteurs die de eeuwenoude heldendichten van hun volk neerschreven. Het bekendst werd dat over Shaka Zulu van de Zuid-Afrikaanse dichter Mazisi Kunene. Ngugi wa Thiong’o wilde dit werk kennelijk zo graag aan zijn volk nalaten, dat hij zijn autobiografische schrijfwerk er een tijdje voor liet liggen. Een goed besluit.

Beeld Harvill Secker

Ngugi wa Thiong’o: The Perfect Nine. Harvill Secker; 228 pagina’s; € 15,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden