Profiel New Order

New Order: uit de as van Joy Division herrezen

De dood van Ian Curtis betekende het einde van de Britse band Joy Division. Het door de resterende bandleden opgerichte New Order zou nooit uit zijn schaduw treden, was de algehele verwachting. Wonder boven wonder groeide de groep uit tot een van de beste van zijn generatie. Gijsbert Kamer haalt herinneringen op aan de eerste clubtour in Nederland. 

New Order Beeld K2 - Nick Wilson

Het was Eerste Paasdag 1982. De Britse band New Order speelde in Nederland en zou in het Utrechtse Vredenburg het vierde concert van hun clubtour geven. Rotterdam, Amsterdam en Arnhem waren door de in 1980 uit Joy Division voortgekomen band al aangedaan. We hadden er zin in, want Joy Division was al een paar jaar misschien wel de belangrijkste band in ons leven. Er waren de studio-albums Unknown Pleasures (1979), Closer (1980), een reeks singles en de (deels live opgenomen) compilatie Still (1981).

Maar er was vooral het verlies van zanger Ian Curtis, die zich op 18 mei 1980, 23 jaar oud had verhangen.

We waren een jaar of 18 en wisten nog weinig van het leven, maar de dood van Ian Curtis had grote indruk gemaakt. Aan de muziek van Joy Division kenden we een bijna per dag groter wordende, haast religieuze waarde toe. Bestonden er liedjes die dieper het hart doorboorden dan Transmission (‘dance, dance, dance to the radio’), Decades of Love Will Tear Us Apart?

Nee. Ook nu nog, tijdens Pasen 1982, bijna twee jaar na de dood van Curtis, bestond er niks beters dan Joy Division. Maar de muziek die de rest van de band na zijn dood als New Order was gaan maken, vonden we voorlopig nog niet meer dan aardig. De eerste single, Ceremony uit januari 1981, was mooi, maar dat was nog een liedje van Ian Curtis zelf. En dat gitarist Bernard Sumner was gaan zingen, vonden we eigenlijk niet zo’n goed idee. Flets, dun en zelfs een beetje vals.

New Order

Na lang wikken en wegen eind 1981 toch maar het in blauw karton gestoken debuutalbum Movement aangeschaft. Naast Barney (zoals Sumner toen in de Britse bladen al vooral genoemd werd) was nu ook Hooky (bassist Peter Hook) gaan zingen. Dat maakte het allemaal niet veel beter. De muziek van New Order was best mooi maar in het wat donkere wave-genre dat toen ook hier hip was, vonden we de platen van The Sound, Comsat Angels, The Cure en Simple Minds veel indrukwekkender.

Maar New Order live zien, dat bracht ons toch een beetje nader tot Hem. Dus verheugden we ons deze Eerste Paasdag op het concert, in Vredenburg in Utrecht.

Bij de entree werden er briefjes (het woord flyer kenden we nog niet) in de handen gedrukt. We werden gewaarschuwd. Het concert van New Order zou niet langer dan drie kwartier duren. Wie dat te kort vond, kon vooraf zijn geld (17 gulden 50, als ik het me goed herinner) terugkrijgen. Van dat aanbod maakte niemand gebruik. Veertig minuten (het waren er uiteindelijk zelfs nog wat minder) was niet veel, maar misschien wel lang genoeg.

Bassist Peter Hook, toetsenist Gillian Gilbert, leadzanger/gitarist Bernard Sumner en drummer Stephen Morris poseren voor een portretfoto. Beeld Bob Berg/Getty Images

Dat vond een paar dagen eerder in Rotterdam het publiek niet. In de Glazenzaal werd bandlid Peter Hook na afloop van het concert door enkele teleurgestelde fans in elkaar geslagen. Uit angst voor herhaling besloot de concertpromotor tijdens de rest van de tournee de optie van restitutie open te houden.

Was deze tour het begin van de moeizame verhouding tussen de band uit Manchester en Nederland? In elk geval was New Order in de jaren die volgden weinig in ons land te zien. Alleen in 1984 en 1985 nog, voor enkele clubshows in Amsterdam en Rotterdam. Tijdens elke tournee die volgde ging de band aan ons land voorbij. Hun concert, zondagavond op Lowlands is hun eerste in Nederland in bijna 34 jaar.

De verwachtingen zijn nu hooggespannen. Want na het wat aarzelende begin wist New Order in de jaren tachtig uit te groeien tot een van de beste en ook succesvolste bands van hun generatie. Dat werden de drie Joy Division-leden (aangevuld met Gillian Gilbert, de vriendin, thans echtgenote van drummer Stephen Morris) door een compleet ander en vooral nieuw muzikaal idioom te ontwikkelen.

Heel voorzichtig waren daarvan in Vredenburg al de contouren zichtbaar. Een jaar later, in maart 1983, zou New Order de single Blue Monday uitbrengen die hun grootste succes zou worden. Heel slim had New Order discomuziek als uitgangspunt genomen voor een genadeloos ratelend ritme met daarover gedrapeerd een prachtig tapijt van synths en elektronische strijkers.

Hoe hadden ze dat voor elkaar gekregen? Bijna drie jaar hadden we toch in de veronderstelling verkeerd dat het enig echte talent in Joy Division Ian Curtis heette, en de drie mannen en vrouw zonder hem nooit meer dan een leuk bandje konden worden. Vanaf Blue Monday werd dat anders. De muziek die New Order ging spelen, kon alleen maar worden gemaakt door muzikanten die langdurig hadden gewerkt aan een nieuw sound design. New Order nam de muziek van elektronische vernieuwers als Kraftwerk net zo serieus als de punk- en glamrock waarmee ze opgroeiden. Met die ingrediënten hadden ze iets nieuws gecreëerd.

De stuwende, ongewoon melodische baslijnen van Peter Hook, de melancholieke en toch tintelende gitaarpartijen van Bernard Sumner en de fysiek bijna niet bij te houden rateldrums van Steve Morris mengden zich ogenschijnlijk moeiteloos met de synths en andere elektronica. New Order had zich in een paar jaar een nieuw fris geluid eigengemaakt, dat op albums als Power, Corruption And Lies (1983), Low-Life (1985) en Brotherhood (1986) en singles als Thieves Like Us (1984) en True Faith (1987) prachtig zou uitkristalliseren.

Het beste album was het hedonistische Technique uit 1989, waarop de echo’s van de zwaarmoedige mineurakkoorden van Joy Division van weleer zo goed als verdwenen waren. Maar hoe euforisch de synths ook aanzwelden, ook de meest opzwepende New Order-tracks bleven dankzij de wat beverige zang altijd iets melancholieks houden.

Technique bleek dertig jaar geleden een artistiek hoogtepunt waaraan New Order zelf ook niet meer zo makkelijk iets had toe te voegen. De bandleden leken een beetje op elkaar uitgekeken en begonnen soloprojecten. Zo eens in de vijf jaar kwamen ze weer voor een tournee of album bij elkaar, totdat Peter Hook er in 2007 de brui aan gaf. 

Zonder hem bracht New Order in 2015 Music Complete uit, hun beste sinds Technique, en is de band zo ongeveer non-stop op tournee. Onvermoeibaar reizen ze de wereld over en op grond van de diverse live-albums die de laatste jaren verschenen, kunnen we vaststellen dat New Order beter klinkt dan ooit.

Blue Monday en True Faith zullen op Lowlands precies zo mooi klinken als we ze al decennia lang in ons hoofd hebben. En nee, Barney zingt Love Will Tear Us Apart nog altijd niet zo overtuigend als Ian Curtis. Maar we slepen hem en ook onszelf er wel met z’n allen hard meezingend doorheen.

New Order: zondag, 20.30 uur.

Alles over Lowlands 2019

Billie Eilish, Tame Impala, A$AP Rocky: slechts enkele van de vele artiesten die optreden tijdens Lowlands 2019. Alles wat je moet weten over de 27ste editie van dit festival hebben we hier voor je verzameld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden