AchtergrondNew Kids Turbo

New Kids maken zachte g stoer

De film New Kids Turbo van Reinout Oerlemans onderstreept nog eens het vooroordeel over de zachte g. Dom provinciaals. Moeten Brabanders daar blij mee zijn? Ja, want het gebeurt met zo'n vette knipoog dat het onverwachte gebeurt: Brabants spreken is stoer - ook al doe je maar alsof.

Beeld Volkskrant

Veel inhoudelijk denkwerk schuilt er niet achter de New Kids – in DWDD antwoordden de makers schouderophalend op een vraag naar de sleutel van hun succes: 'Wij willen gewoon grapjes maken.’

Dit staat de populariteit van het groepje dialect sprekende hangjongeren uit Maaskantje allerminst in de weg. De afgelopen drie jaar hebben de gebroeders Haars, opgegroeid in Maaskantje, en hun vrienden een enorm succes bereikt via korte New Kids-clips op internet en later ook op de wat kleinere tv-zenders 101 TV en Comedy Central. 

Maar moeten we blij zijn met die populariteit? - en met 'we' bedoel ik vooral Brabanders. De film is weinig verheffend en zet op het oog Brabanders weer eens weg zoals Nederlanders dat graag zien: dommige, verpauperde provincialen.

Zeker, voor de inwoners van Maaskantje heeft de film voordelen. Het kleine gehucht, een enclave van enkele straten binnen Den Dungen, weet zich op de kaart gezet. Waar Maaskanters voor de uitzendingen van New Kids zeiden dat ze 'vlak bij Den Bosch' woonden, zeggen ze nu met trots dat ze uit Maaskantje komen. Toeristen stromen toe. Ze bezoeken friettent 't Pleintje, die vaak de set van de New Kids-filmpjes vormt, en ze willen op de foto met het plaatsnaambord.

Maar verder is het toch vooral lachen om de domme provinciaal. Of toch niet? Ik denk dat je de film ook op een andere manier kunt bekijken, eentje die een stuk minder moralistisch is. In de film worden niet zo maar provincialen neergezet met een 'authentiek' accent, om die vervolgens te kunnen uitlachen. Eerder wordt het karakter van de Brabantstalige hangjeugd dusdanig uitvergroot dat de link met Brabant nog maar net aanwezig is.

Dat is ook de reden waarom de New Kids zo veel jongeren, ongeacht het accent dat ze hanteren, aanspreekt. Die herkennen zich feilloos in de manier waarop het accent wordt gebruikt om een fantasie van onaangepastheid uit te spelen.

Het bijzondere taalgebruik van de New Kids is vooral een middel om aan te geven niet bij de maatschappij te horen, te breken met alle regels en prestatiedruk. Lekker onaangepast - de zachte g wordt dus niet uitgelachen, maar krijgt iets stoers.

Op dezelfde manier werkt dat ook in 'de echte wereld', niet alleen bij dialectgebruik onder jongeren, maar bijvoorbeeld ook bij straattaal en etnolect in een veelal urbane context. Om stoere Arabische of Antilliaanse termen te gebruiken, hoef je tegenwoordig niet meer zelf uit Marokko of Curaçao te komen.

De populariteit van de New Kids, ook al zit er niet veel inhoudelijk denkwerk achter, krijgt hiermee een onverwachte diepgang. Om te beginnen: Nederlandse jongeren die Arabische of Antilliaanse termen gebruiken, moeten oppassen niet voor wigger versleten te worden; wannabees die de authenticiteit van de straatcultuur ontberen. Met een woord als 'doekoe' kun je echt niet meer aan komen.

En dat is essentieel aan de succesformule van New Kids. De foute jongens van Maaskantje zijn als lokale dialectsprekende jeugd eerder als wiggers dan als winners te beschouwen. Het stoere van de zachte g, wordt meteen ontkracht door de totale overdrijving. De scheldwoorden zijn grotesk en kitsch; ze nadoen is eigenlijk meteen jezelf als wannabe-Brabander diskwalificeren. En juist daarom is het zo leuk om te doen.

Om het nog wat verder uit te diepen: als we nog over 'echt Brabants' kunnen spreken in een tijd van vervagende dialecten en verdwijnende lokale identiteiten, is het precies dit. De zelfspot ondermijnt de identiteit van de Brabantse zelfkant, door deze tot absurde wijze uit te vergroten. En slaagt daar zo goed in dat het cool is om het na te doen - ook al maak je jezelf meteen ook weer belachelijk.

Dat is karakteristiek voor humor uit Brabant. Het is daarom niet toevallig dat klassieke voorbeelden daarvan, Theo Maassen en Hans Teeuwen, een rol spelen in de film.

Zij mogen beschouwd worden als de grondleggers van de cultstatus van de Brabantse humor. New Kids profiteert overduidelijk van de populariteit van de grove grap met een zachte g, doet daar een flinke schep bovenop, en draagt en passant bij tot vergroting van deze status. Een zelfkantimago van de landrand met bijbehorende tongval gaat ver voorbij de referentie aan authenticiteit.

Maar dat is de kracht van de New Kids. Op een sterk uitvergrote manier de regionale identiteit op de hak nemen, kan als spiegel dienen voor de dynamiek en rekbaarheid van die identiteit en het taalgebruik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden