Recensie Ik ben er even niet

Nevejan weet de verwondering en frustratie van absence-epileptici stellig over te brengen ★★★☆☆

Beeld uit Ik ben er even niet

Ik ben er even niet

Docu

★★★☆☆

Regie Maartje Nevejan

92 min., in 11 zalen.

Het kleine meisje aan de vloedlijn, met emmertje en schepje, dat plots bevriest en een poosje in het niets staart, zó afwezig oogt dat het haar ouders verontrust. Met dat moment uit haar jeugd begint de documentaire en persoonlijke zoektocht van Maartje Nevejan: de filmmaker als kind op de korrelige strandfilmpjes van haar ouders.

De diagnose, na EEG-onderzoek: absence-epilepsie, relatief vaak voorkomend bij kleine kinderen. Als meisje viel Nevejan geregeld even weg, schakelden haar hersenen uit; noem het kortsluiting. Volgens artsen kon ze dan geen herinneringen aanmaken, maar op een of andere manier deed ze dat toch: er drongen zich beelden op, visualisaties van stemmingen, die ze als kind trachtte te benoemen, maar waarop met ongeloof werd gereageerd. Decennia later is Nevejan moeder van een studerende zoon met exact dezelfde aandoening, en stort ze zich met behulp van lotgenoten, wetenschappers en kunstenaars op die ene vraag: waar ben je, als je er even niet bent? Zo uiteenlopend als de omschrijvingen van de absences - de een ziet donkerte, de ander een wolf, of ervaart dat iets heel klein of groot wordt (‘een olifant tussen je kiezen’) - zo begrensd is de kennis van de wetenschap. We weten nog altijd maar heel weinig over de werking van het brein tijdens zo'n aanval. Sommige abstracte kunst benadert de sensatie nog het beste. Nevejan en haar zoon herkennen iets van hun absences in het werk van de Britse kunstenaar Anish Kapoor, die experimenteert met het allerzwartste zwart en meewerkte aan de documentaire.

Ik ben er even niet, eerder in wereldpremière op het internationale documentairefestival CPH:DOX in Kopenhagen, is geen rechttoe-rechtaan vertelde film. Nevejan knipt voortdurend weg in gesprekken, schakelt tussen werkelijkheden en poogt door middel van haar poëtische filmstijl zo iets van de absence-ervaring over te brengen. Uiteindelijk kun je er als kijker nét niet bij, maar Nevejan weet de verwondering en frustratie van absence-epileptici stellig over te brengen. Ze staren in de leegte, die toch niet helemaal leeg blijkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden