SerierecensieThe Queen's Gambit

Netflixserie The Queen’s Gambit is een betoverend en zeer verslavend schaaksprookje ★★★★☆

Actrice Anya Taylor-Joy schittert als een schaakwonder in de jaren vijftig en zestig.

Anya ­Taylor-Joy als ‘The Queen’s Gambit’.

Als er weleens een schaakbord in een film of een serie opduikt, is er altijd wel een kenner die opmerkt dat de opstelling onmogelijk is, alsof de setdresser de spelregels niet beheerste. Maar niet bij The Queen’s Gambit op Netflix, een zevendelig en (we zeggen het maar meteen) hoogst verslavend drama over een schakend meisje en later jonge vrouw die in de jaren vijftig en zestig probeert de beste schaker ter wereld te worden, terwijl ze tegelijk vecht tegen een aantal demonen, waaronder haar verslaving aan pillen. En hebben we al gezegd dat ze een wees is? 

The Queen’s Gambit, een serie van Scott Frank, gebaseerd op de gelijknamige roman van Walter Tevis uit 1983, is een sprookje natuurlijk, maar wel een sterk verteld en vormgegeven sprookje, met een spectaculaire hoofdrol van Anya Taylor-Joy (ook al zo onvergetelijk in The Witch) als het schaakwonder Beth Harmon, die ook het vermogen heeft om de kijker in een oogopslag schaakmat te zetten.

Tevis (1928-1984) was een schrijver van een klein oeuvre dat maar liefst drie bekende films opleverde: The Hustler en het vervolg The Color of Money, en The Man Who Fell to Earth. In The Hustler wist hij van een biljartlaken een slagveld in de strijd tussen twee spelers te maken, met nagelbijtende scènes die het beste en het slechtste bij de twee gladiatoren naar boven haalde.

Zoiets deed hij ook in The Queen’s Gambit en in de erop gebaseerde serie hebben sommige van de schaakpartijen dezelfde aanloop en intensiteit als de veldslagen in Game of Thrones, minus de draken, maar ruimschoots gecompenseerd door het expressieve spel van Taylor-Joy, die je kan zien nadenken als ze vijf zetten van nu een opening ziet, of die in paniek raakt als ze in de val van een opponent is gelopen. Allemaal gezeten aan een schaakbord, tegenover mannen die zich proberen te realiseren dat ze tegen een formidabele natuurkracht aan het spelen zijn. En niet omdat de tegenstander een jonge vrouw is, maar omdat ze zien hoe het spel voor hun ogen opnieuw wordt uitgevonden.

The Queen’s Gambit gaat ook over een opgroeiend meisje, dat in de jaren vijftig na een auto-ongeluk haar moeder kwijtraakt en in een grauw weeshuis na een ontmoeting met een schakende conciërge ontdekt dat ze een buitengewoon talent heeft. In de eerste aflevering speelt de uitstekende Isla Johnston de jonge Beth, die al snel in een simultaanpartij de schaakclub van een nabije school van de mat veegt. Tegelijk bouwt ze in het weeshuis een verslaving op, omdat de gangbare manier om te disciplineren via het medicijnkastje liep (zie ook One Flew Over the Cuckoo’s Nest).

De serie is hypergestileerd vormgegeven, met interieurs en kostuumontwerpen die steeds stijlvoller, kleuriger en kosmopolitischer worden naarmate de greep van Beth Harmon op de schaakwereld groter wordt. Je zou kunnen zeggen dat er een wat geforceerde parallel tussen de strijd op en buiten het bord wordt getrokken. Maar goed, dat is een kritische noot achteraf, en toen lag de koningin al omver en hadden we ons allang gewonnen gegeven.

The Queen’s Gambit

Drama 

★★★★☆

7-delige serie van Scott Frank

Met Anya Taylor-Joy, Bill Camp, Isla Johnston, Marielle Heller

Te zien op Netflix

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden