Net verschenen titels: studenten in oorlogstijd en een handboek voor activisten

Al dan niet moedige studenten in de oorlog, een handboek voor de praktische activist, Buen Vivir volgens voormalig minister Alberto Acosta, ict’er en bruiloftsdj Jan de Vries en andere net verschenen titels.

Waren studenten inderdaad ‘moedige en doortastende verzetsdeelnemers’, zoals een korte film in 1946 suggereerde? Niod-historicus Jeroen Kemperman, die eerder onder meer over de Japanse kampen in Indonesië publiceerde, dook in de archieven en haalde een ‘gelaagde geschiedenis’ boven water. Een minderheid van studenten kwam actief in verzet tegen de Duitse bezetter, een grote stroming wilde vooral door met studeren. Wel werd de loyaliteitsverklaring die de Duitse bezetter in 1943 aan iedere student ter ondertekening voorlegde door een grote meerderheid niet ondertekend. Oorlog in de collegebanken schetst een genuanceerd beeld van wat het studentenverzet behelsde.

In de jaren zestig was Rolly ridder van Rappard het symbool van de autoritaire bestuurder die dwars inging tegen de tijdgeest. Moderne kunst was niet om aan te zien, directeur Sandberg van het Stedelijk Museum een ‘wonderlijke profeet van nul en niets’ en Jan Cremer een ‘ordinaire met sekscomplexen behepte poenzoeker’. Van Rappard zag het land ‘geestelijk en moreel ten onder gaan’. Oud-burgemeester Klaas Tammes, die in zijn voorwoord stelt dat hij het apert met Van Rappard oneens was maar diens onafhankelijke optreden destijds wel bewonderde, schreef met Dwarsligger van beroep de biografie van deze deftige populist, slotvoogd van Slot Loevestein en ‘de spraakmakendste burgemeester van Nederland’.

Een handboek dat niet bedoeld is voor doorgewinterde activisten, ‘maar juist voor degenen die zichzelf niet als activist beschouwen’: dat heeft Eva Rovers, auteur van de biografieën van Helene Kröller- Müller en Boudewijn Büch, willen schrijven met Practivisme, ‘een handboek voor heimelijke rebellen’. Oftewel: iedereen die misstanden wel opmerkt, maar daar doorgaans niet tegen in actie komt. Rovers wil dat dat wel gebeurt en komt daarom met praktische tips. Dat leidt tot suggesties als ‘ga voor geweldloos’, ‘val op’ en ‘durf te doen’.

De aarde komt in opstand tegen de mensheid die haar misbruikt. Dat is wat er nu aan de hand is volgens de aanhangers van Buen Vivir, een filosofie die draait om leven ‘in harmonie met de natuur, de mensen om je heen en jezelf’. Dit Latijns-Amerikaanse gedachtegoed over goed leven wordt door Alberto Acosta, voormalig minister van energie en mijnbouw in Ecuador, uiteengezet in Buen Vivir. De ideeën zijn afkomstig van de inheemse bevolking van zijn land, maar Acosta betoogt dat de hele wereld er baat bij kan hebben.

Er wordt nog steeds gedicht, in de neutenwoning aan de Rembrandtstraat in Paramaribo-Noord, waar Michaël Slory (1935) woont. Michiel van Kempen en Ed Hart maakten een keuze uit diens latere werk, Alsof men alles loslaat, en vertaalden die uit het Sranantongo:

‘Dwars

door dit sombere

in mijn leven,

wil ik een huid

vol bloemen,

vol liederen

die om me heen hangen.

Ik wil een bron zijn

en niet vergaan.’

Het bestaan van ict’er en bruilofts-dj Jan de Vries is rond zijn vijftigste ‘als een plaat waarvan de naald is blijven hangen op kant twee’. Zijn vrouw Nathalie, een jaar of vijf jonger, ligt het liefst op de Ikea-bank onder een fleecedekentje een interview te lezen met een jonge, depressieve actrice in het Volkskrant Magazine. Dat zou ze ook wel willen, jong zijn, depressief, actrice en dan geïnterviewd worden voor het Volkskrant Magazine. Maar helaas. ‘Ze was niet jong meer, geen actrice en ook niet depressief, vond ze zelf.’ Welkom in de wereld van Robert van Eijden (1971), wiens eerste roman Boek heette. De opvolger is getiteld Paradijs bij het dashboard licht - Het leven van Jan de Vries (1966-).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden