Net verschenen boektitels

Drie jonge filosofen over hedendaags onbehagen, een vrolijk plantenboek, een mysterieuze dichter, een Angolese roman en andere net verschenen titels.

- Beeld RV

Op 29 oktober 2017 las Arnon Grunberg tijdens een Piet Paaltjens-herdenking in Schiedam ook melancholische verzen voor van de mysterieuze Giovanni della Chiusa (1969-2015), die bij een auto-ongeluk in de buurt van Perugia zou zijn omgekomen. De bibliofiele uitgave die bij die gelegenheid verscheen, werd door Grunberg zelf gesigneerd. Het officiële debuut van Della Chiusa heet Een mens moet ook niet alles willen weten: ‘Als het even kan/ zou hij in een onbewaakt ogenblik/ in een ravijn willen worden geduwd./ Vind maar eens iemand.’ Arnon Grunberg meldt in het voorwoord dat de rusteloze dichter hem behalve verzen ook ongevraagde adviezen stuurde: ‘Ik zag je toevallig op tv , als ik jou was zou ik de volgende keer wat meer rechtop gaan zitten’. De naam Giovanni della Chiusa betekent overigens Johannes van der Sluis.

Henry James, gestorven in 1916, blijft ­romanciers inspireren. Nadat Colm Tóibín zich over James’ leven boog in The Master, besloot John Banville de auteur te eren door een sequel te schrijven bij diens beroemde psychologische roman The Portrait of a Lady uit 1881. Bij James trouwt Isabel Archer met weduwnaar Osmond, zonder gelukkig te worden. In Mevrouw Osmond van Banville, vertaald door Arie Storm, probeert Isabel zich uit haar huwelijk te bevrijden.

Of de corruptie in Angola verleden tijd is, na 38 jaar dictatuur onder Dos Santos die in augustus 2017 vertrok, zal nog moeten blijken. Intussen lijkt Het genootschap van onvrijwillige dromers van José ­Eduardo Agualusa (Angola, 1960), dat speelt in 2016 en waarin de dromen van de vier belangrijkste personages fungeren als een wapen van verzet tegen het totalitaire regime, ‘achteraf profetisch’, zoals vertaler Harrie Lemmens stelt in het nawoord bij deze roman.

In de maanden september-december 2013 hield Willem Melchior een dagboek bij, voordat bij hem vanwege keelkanker het strottehoofd werd verwijderd. Afgelopen woensdag werd het eerste exemplaar van Alles wat was overhandigd aan advocaat Bénédicte Ficq, die strijdt tegen de tabaksindustrie.

Vijftig jaar geleden verscheen The Naked Ape van gedragsonderzoeker Desmond Morris, over de mens als ordinaire diersoort. Atlas Contact brengt er een jubileumeditie van uit, met een voorwoord van Midas Dekkers, die vertelt over de keer dat hij Morris thuis in Oxford mocht interviewen (‘zijn ogen begonnen pas te glimmen toen het over kunst ging’) en nog eens uitlegt dat zelden een boektitel zo slecht werd vertaald als The Naked Ape toen dat De naakte aap werd. ‘Als er één aap niet naakt is dan zijn wij het wel. Die andere honderdtweeënnegentig soorten, die slingeren de hele dag in hun blote billen door de jungle, wij gaan keurig aangekleed over straat. We zijn niet naakt, we zijn kaal.’ De nieuwe editie heet dus De kale aap.

D rie jonge filosofen – Lisa Doeland, Naomi Jacobs en Elize de Mul – gaan in Onszelf voorbij – Kijken naar wat we liever niet zien in op ‘eigentijdse kwalen’, waarvan uitputting een van de belangrijkste is: niet alleen van de mens, maar ook van de hulpbronnen op aarde. De drie zijn groot geworden in de jaren tachtig en negentig, toen toenemende welvaart gepaard ging met een toenemend gevoel van onbehagen over diezelfde welvaart. Naomi Jacobs haalt de vorig jaar overleden socioloog Zygmunt Bauman aan: ‘De wereld om ons heen is in al haar vloeibare ongrijpbaarheid steeds letterlijk een buitenwereld geworden waar we geen grip meer op lijken te krijgen. En precies omdat het ons aan grip en controle op de buitenwereld ontbreekt, keren we de blik steeds vaker naar binnen, naar onszelf, en naar de kleine dingen die we ogenschijnlijk nog wél in de hand hebben.’

Hebben planten een geheugen? In zekere zin wel, schrijft Sara van Duijn in Natuurlijk biologie, waarna ze een ­experiment aanhaalt van een onderzoeker die een kruidje-roer-me-niet-plantje een aantal keren uit haar handen liet vallen. De eerste keren vouwde het plantje schielijk zijn blaadjes dicht, maar toen het vallen telkens werd herhaald, deed het niet al te veel moeite meer: ‘Zelfs na enkele weken wist het plantje nog dat alleen vallen geen gevaar opleverde en sloot het de blaadjes niet.’ Bioloog Sara van Duijn ­levert na Alles is biologie (2017) met Natuurlijk biologie opnieuw een vrolijk boek af waarin ze antwoord geeft op allerlei vragen die zeer voor de hand liggen, maar waarop je toch zo een-twee-drie het antwoord nog niet wist: wat zijn gluten en hoe komt het dat spreeuwen in zwermen niet botsen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden