Tv-recensieEmma Curvers

Nepnieuws bestrijd je niet door nietes te zeggen

De uitzending van het datajournalistieke platform Pointer zal de aanhangers van #stopdelockdown en andere NPO-sceptici waarschijnlijk niet overtuigen.

Het was weer keurig vermomd, maar het was natuurlijk een onvervalst standje dat we kregen van de premier, in zijn update van woensdagavond. Een sticker en een krul voor iedereen die zijn best deed enzo, maar de naleving van de coronamaatregelen dreigde toch een beetje te ‘verrommelen’. Als wij zo doorrommelden, en dat zou blijken uit de cijfers, konden we ons weerzien met onze kappers en scharrels voorlopig wel vergeten.

Rutte had het ook tegen de aanhangers van #stopdelockdown, die we maandag in het Journaal voor de Tweede Kamer konden zien roepen: ‘Vrijheid, nu!’ Een vrijheidsstrijder in een geel hesje had er beweerd dat het coronavirus stukken minder erg is dan de griep. Het is een echo van de ‘alternatieve nieuwsbronnen’ op internet die momenteel overuren draaien met complottheorieën rondom het virus. De initiatiefnemer van #stopdelockdown, Robert Jensen, maakt op YouTube een populaire talkshow vol uitspraken als: ‘Er zijn nul mensen overleden aan corona.’

Woensdag maakte het datajournalistieke platform Pointer bekend dat ze in samenwerking met de NOS 251 nepnieuwsberichten hadden gevonden over het coronavirus, onder andere van websites als NineForNews, Need To Know, en in de video’s van Jensen en Ongehoord Nederland.

Ik vrees dat de uitzending van woensdagavond de aanhangers van #stopdelockdown en andere NPO-sceptici niet zal overtuigen. We zouden erin op zoek gaan naar de bron van de desinformatie. Na de nodige introductie van wat nepnieuws is en hoe het werkt, werd een drietal nepnieuwsfilmpjes ontleed. Zo zagen we een filmpje dat de ronde deed op Twitter, van een Italiaanse vrouw die zich zou hebben verhangen naar aanleiding van de misère in Italië: de beelden bleken afkomstig van een filmset en volkomen ongerelateerd aan corona. 

PointerBeeld KRONCRV

Dichter bij de bron van het nepnieuws kwamen we niet. Er werd een poging gedaan, dat wel. In de hoop op actie stuurde de redactie in de uitzending  een berichtje aan een Bengalese man die het nepfilmpje had gedeeld op Twitter; hij bleek het te hebben doorgeplaatst van Facebook en beloofde het nooit meer te doen.

Ongehoord Nederland en Jensen kwamen in de uitzending niet aan bod. Op de website is meer te lezen over het onderzoek van Pointer, zei de voice-over, maar dat valt tegen: ‘Er wordt met opzet niet gelinkt naar de bronnen, om de verspreiding ervan te voorkomen’, is daar te lezen.

Er is wel een factcheck te vinden van een filmpje van Ongehoord Nederland, met ‘28 onjuiste of onbewezen punten’. Zo heeft graancirkelkijker Janet Ossebaard bij Ongehoord Nederland gezegd dat ze ‘twijfelde’ aan de sterftecijfers van Spanje en Italië. Dat beoordeelt Pointer als ‘onwaar’ – er staat niet bij hoe twijfel onwaar kan zijn. Zo kom je algauw aan 28 punten. Ook beweerde voormalig VVD-kamerlid Ybeltje Berckmoes er: ‘De leiders dicteren wat de msm (de mainstreammedia), dus de NOS uitzendt.’ Klopt niet, oordeelt Pointer, want de NOS heeft een redactiestatuut.

Dat zal de fans van Ongehoord Nederland nauwelijks geruststellen. Robert Jensen heeft misschien ook wel een prachtig redactiestatuut. De NPO die nepnieuws nep noemt, maakt het hopeloze nieuwsrondje dat doemdenkers lopen helemaal rond. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden