Nelson Mandela en de wedstrijd die een volk verenigde

Hoe de Springbokken de Apartheid bestreden

Mis¿rus Mark

Wie is John Carlin? Een Britse journalist met internationale ervaring. Hij woonde en werkte in Spanje, Washington, Nicaragua en Zuid-Afrika en deed verslag voor grote kranten als The Times en El Pais. De documentaire die hij over Nelson Mandela maakte, The Long Walk of Nelson Mandela, werd genomineerd voor een Emmy.

Wordt 'de wedstrijd die een volk verenigde' ook verfilmd? Morgan Freeman, een

Wordt 'de wedstrijd die een volk verenigde' ook verfilmd? Morgan Freeman, een goede bekende van hem, zal Mandela spelen. Ook voor Matt Damon is een rol weggelegd.

Hoe goed kent de auteur de hoofdpersoon? Carlin heeft Mandela persoonlijk kunnen spreken. Evenals belangrijke andere hoofdrolspelers - zoals aartsbisschop Tutu - in het boek waarvan het origineel onder de titel Playing the enemy is uitgegeven. Die dubbelzinnige uitdrukking houdt heel wat anders in dan de Nederlandse boektitel, maar voor beide keuzen valt wat te zeggen.

Welke gebeurtenis staat centraal? Alles draait om het WK rugby, dat in 1995 in Zuid-Afrika werd gehouden. De Apartheid was nog lang niet voorbij, zwart en blank stonden vaak nog lijnrecht tegenover elkaar, hoewel Mandela vijf jaar op vrije voeten was. De nieuwe president, in 1994 aangesteld, zag in dat één middel alle kleuren en geloven in zijn land kon verbinden. Sport verbroedert, zoals bekend.

Was het een logische keuze om zijn droom via het rugbyveld werkelijkheid te laten worden? Niet direct. Rugby werd door de zwarte Zuid-Afrikanen verafschuwd, omdat de sport op een enkeling na alleen door blanke boeren werd beoefend. Rugby stond symbool voor de onderdrukking waaronder ze jaren hadden gezucht en Mandela wist dat hij een lange weg te gaan had om het hele volk voor zich te winnen. Maar hij was vast van plan door te zetten.

Hoe deed hij dat? Zijn vrijlating na 27 jaar had hij deels aan het rugby te danken. Door erover te beginnen, paaide hij de politici die over zijn lot in de cel beslisten. Eenmaal vrij poogde hij, met het WK in gedachten, zwart en wit samen te brengen. Het team dat ervoor was aangewezen: de Springbokken.

Wie? De Zuid-Afrikaanse ploeg. Geheel blank, op één speler na. Chester Williams was volgens de wet een kleurling: niet zwart, niet wit, en geen Indiër.

Hoe ging het team met die last om? Voorbeeldig. Aangespoord en geroerd door Mandela maakten ze zich zelfs de zwarte Xhosa-klanken van het volkslied eigen, dat ze in de nog wel overwegend door blanke toeschouwers bevolkte WK-stadions zongen. Omgekeerd werden in zwarte dorpen witte liederen ingezet.

Hoe liep de finale tegen Nieuw-Zeeland af? De slechte maar emotierijke wedstrijd eindigde na verlenging in een 15-12-overwinning voor de thuisploeg. Zwart en wit vierden tot diep in de nacht samen feest. De Apartheid was voorbij.

En Mandela? Die ging om tien voor negen naar bed. Met een glimlach om zijn lippen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden