Interview

Nele Neuhaus: koningin van de Krimi

Of het nou Skåne is of Oxfordshire, de gruwelijkste moorden lijken in boeken altijd te worden gepleegd op dat lieflijke platteland. De Duitse succesauteur Nele Neuhaus, die haar krimi's situeert in de brave Taunusregio, legt uit hoe dat komt.

Beeld Gina Borsje

Een Sopranos-achtige mythe wil dat gangsters uit Chicago met goede banden met de lokale vleesindustrie de stoffelijke resten van hun tegenstanders in koelwagens de stad uit lieten rijden. De Duitse schrijfster Nele Neuhaus maakte hier haar eigen variant op. Haar eerste thrillers, uitgegeven in eigen beheer, distribueerde ze dwars door Duitsland in de wagens van het worst- en vleeswarenbedrijf van haar eerste echtgenoot.

Prima oplossing. De wagens, gevuld met de pittige producten van Harald Neuhaus GmbH Wurst- und Fleischwaren, waren toch al onderweg. Samen met de worsten en koteletten werd dan ook een doos met Neuhaus' eerstelingen Unter Haien en Eine unbeliebte Frau op het fabrieksterrein in Schwalbach am Taunus ingeladen. Dat leverde in Duitse binnensteden een thrillergeniek beeld op: een vleeswagen die voor een boekwinkel een doos krimi's uitlaadt.

Meer dan 40 duizend boeken wist beginnend schrijfster Neuhaus zo te verkopen, vanuit garage en worstfabriek. Zonder uitgever, louter door 'Mundpropaganda'.

Nele Neuhaus (1967) glimlacht bij de herinnering. Voor de Duitse schrijfster is het tijdperk van de distributie vanaf Schlachthof al jaren voorbij. Haar boeken worden tegenwoordig op de klassieke manier verspreid, door de gerenommeerde uitgever Ullstein. Van Harald Neuhaus, behalve vleesfabrikant ook vermaard springruiter in Duitsland, is ze inmiddels gescheiden. Haar ex, 'geen lezer', vond die schrijverij 'niet echt werk', zegt ze.

Paarden

Maar diens achternaam hield ze. Onder de naam Nele Neuhaus schrijft ze krimi's die zich afspelen in de regio Taunus in de Duitse deelstaat Hessen. Onder haar meisjesnaam Nele Löwenberg schrijft ze daarnaast jeugdboeken voor 'paardenmeisjes', met, het zal niet verbazen, meisjes en paarden in de hoofdrol. 'Ik was zelf zo'n kind', zegt ze. 'Meisjes van 10 vinden paarden mooi en krachtig, majestueus. Het zijn perfect ogende dieren. Op die leeftijd vinden we jongens nog saai en onbeholpen.'

Neuhaus woont prachtig. Vanuit haar recentelijk gerenoveerde huis in de heuvels ten noorden van Frankfurt heeft ze normaal gesproken een schitterend uitzicht op de torens van de financiële hoofdstad van Europa. Vandaag is het panorama begrensd, de lucht grauw, natte sneeuw waaiert in de tuin rond het huis.

Frankfurt mag vlakbij liggen, in haar misdaadromans speelt de stad nauwelijks een rol. Het decor is steevast het achterland, de landelijke regio waar de schrijfster zelf woont. Hier voeren de kentekens de letters 'MTK', voor Main-Taunus-Kreis. Deze groene, heuvelachtige streek, het middelgebergte tussen Rijn en Main met de stadjes Oberursel en Königstein, heeft een wat braaf imago, maar dankzij Neuhaus' boeken vol moord- en doodslag weten we wel beter. Hier was in een van haar boeken een heuse sniper actief, daar werd stevig gemoord rond de beoogde locatie van een windmolenpark en in dat park werd een lijk gevonden.

Brave mensen

Zette Henning Mankell de streek rond het Zweedse Ystad op de criminele kaart en Colin Dexter ('Inspector Morse') hetzelfde deed met Oxford, gaf Neuhaus de regio Rijn-Main een duwtje in de rug. Nu haar boeken inmiddels in meer dan 25 talen zijn vertaald, komen de toeristen tegenwoordig tot uit Zuid-Korea naar 'het betoverende landschap met schilderachtige dalen'. Ze gaan op zoek naar de locaties waar het fictieve duo Oliver von Bodenstein en Pia Kirchhoff hun speurwerk verrichten. De schrijfster is de pelgrims behulpzaam. Op een kaart op haar website kun je aanklikken waar de lijken en andere bijzonderheden kunnen worden gevonden: 'Orangerie Altenhain. In de kelder is een lijk verstopt.' Of: 'Königstein. Hier ist immer was los.'

Duitsland is het land waar de thriller bloeit. Dat zie je al op zondagavond, bij de wekelijkse uitzending van kijkcijferkanon Tatort. Steeds staat weer een andere locatie, of het nu stad of platteland is, met wisselende speurders, in het middelpunt. Dan is het Münster, dan weer Berlijn, Hamburg of Dresden, waar een ingewikkelde moord (of twee, drie) moet worden opgelost.

Tatort draait al sinds 1970 op de ARD, de Duitser krijgt er geen genoeg van. Neuhaus: 'Duitsers zijn over het algemeen brave mensen, maar ze mogen in hun veilige huiskamer graag spannende verhalen tot zich nemen. Is dat in Nederland niet het geval?'

'Het boek was beter'

De Duitse televisiezender ZDF verwerkte een aantal van Nele Neuhaus' boeken tot miniseries. Als het Nele Neuhaus - Taunuskrimi-Paket is het inmiddels ook op dvd verkrijgbaar. De schrijfster zelf, die niet meewerkte aan de scenario's, is niet over elke verfilming te spreken. 'In Sneeuwwitje moet sterven was het boek helemaal door elkaar gehusseld. Er was zelfs een andere moordenaar. De uitzending wekte een heuse shitstorm op internet op. En de dialogen waren slecht.' Latere verfilmingen zijn beter gelukt, zegt ze, maar liever moeten we boek en tv-film eigenlijk helemaal niet met elkaar vergelijken.

Koningin van de Duitse krimi

Geschreven krimi's doen het van oudsher goed in de Duitse boekwinkel, zowel de vertaalde Amerikaanse, Britse en Scandinavische grootvorsten als het werk van eigen bodem. Niet zelden gaat het dan om een zogenoemde 'regionalkrimi'.

De Allgäu, Oberbayern, het Duitse deel van Friesland, het mondaine Waddeneiland Sylt, Saarland, Eifel en Rheinhessen: elke streek in Duitsland heeft inmiddels zijn eigen serie. De Duitser leest graag over moord en doodslag in zijn omgeving. Lang niet alles is goed (en daarom terecht ook niet in het Nederlands vertaald), maar er zijn auteurs bij die de vergelijking met de grote misdaadauteurs uit het buitenland moeiteloos doorstaan.

Zoals Nele Neuhaus. Met inmiddels zeven miljoen wereldwijd verkochte boeken mag je haar zonder overdrijving de koningin van de Duitse krimi noemen. Haar boeken halen steevast de top van de bestsellerlijst van weekblad Der Spiegel - en dan beteken je iets in Duitsland. Voor de Nederlandse liefhebber die nog onbekend is met Duitse thrillers en gruwt bij de gedachte aan Derrick-achtige speurneuzen, vormt haar oeuvre een prima vertrekpunt.

De Duitsers komen

In het kader van het thema van de 81ste Boekenweek ('Duitsland') verzorgt Nele Neuhaus (links, foto EPA) de komende dagen lezingen in Nederlandse bibliotheken en boekhandels. Ze trekt het land door met andere Duitse auteurs als Kristine Bilkau, Karen Köhler, Jenny Erpenbeck en Jan Wagner. Boekenweek.nl.

Beeld epa

Guilty pleasure

Het duurde even voordat Neuhaus haar eigen woonomgeving als literaire voedingsbodem ontdekte, vertelt ze aan de grote eettafel in de schaduw van een hoge boekenkast vol Duitse en internationale thrillers. Van Kathy Reichs, Sebastian Fitzek tot aan het rijtje van 'guilty pleasure' Lee Child. Met meisjesachtig enthousiasme: 'Ik ben fan van die Jack Reacher. Foute kerel natuurlijk, maar wat een heerlijk karakter.'

Haar eerste, in eigen beheer uitgegeven boeken speelden nog ver van hier. Met Unter Haien probeerde ze zelfs bestsellerauteur John Grisham na te doen. De roman, die het goed deed in Duitsland, speelt in het bankiersmilieu in New York. Later situeert ze een boek in de Amerikaanse staat Nebraska.

Voor haar eerste boek over het speurdersduo Oliver von Bodenstein en Pia Kirchhoff, Eine unbeliebte Frau, zocht ze het in 2006 in Duitsland zelf. Neuhaus wilde aanvankelijk een fictieve regio creëren, maar raakte het spoor in haar verzonnen wereld gaandeweg bijster. 'Op een ochtend besloot ik mijn eigen omgeving te gaan gebruiken en dat was een openbaring. De Taunus is een veelzijdige regio, waar je als thrillerauteur zowel een stedelijke- als landelijke omgeving kunt gebruiken.'

En het maakt de research een stuk eenvoudiger. Tijdens een wandeling met haar vriend kan ze meteen even zoeken naar de perfecte vindplek voor een nieuw lijk. In het begin van haar carrière was ze soms wat al te enthousiast over het gebruik van bestaande locaties. 'Na een lezing kwam eens een man naar me toe wiens huis in een boek van mij voorkwam. De beschrijving klopte niet, zei hij. Nu voeg ik gewoon een cijfer toe aan het huisnummer, als dat beter uitkomt.'

Beeld Gina Borsje

Actuele thema's

Het mogen dan regionale krimi's zijn die ze schrijft, gesitueerd in dat brave Taunus, maar de aangesneden maatschappelijke thema's zijn actueel. In de zeven tot nu toe verschenen boeken kreeg het duo Bodenstein & Kirchhoff te maken met agressieve milieuactivisten, met heikele kwesties rond orgaandonatie en in Tiefe Wunden met de moord op een hoogbejaarde overlevende van de Holocaust die een geheim met zich meedroeg.

Neuhaus: 'Ik gebruik graag actuele thema's. Daar zoek ik dan passende locaties bij.' Het recherchewerk probeert ze zo levensecht mogelijk te beschrijven. Ze heeft inmiddels goede contacten bij justitie en het politieapparaat, waar ze met technische vragen terecht kan.

Beneden, in het souterrain van haar huis, vinden we haar werkkamer. Netjes aan kant, met op en rond het computerscherm notities voor haar volgende 'Pia und Oliver-boek'. Een serene omgeving, die uitzicht biedt op de verzorgde tuin. 'Ik houd van rust als ik schrijf', zegt ze. 'Nee, ook muziek kan ik daarbij niet hebben.'

Beeld Gina Borsje

In een lijvige boekenkast staan de vertalingen van haar werk, van Thais tot Zuid-Koreaans en van Engels tot Taiwanees. Alles tussen Snow White Must Die en Biancaneve deve morire.

Nele Neuhaus: 'Als ik hier zo stil zit te werken, kan ik soms niet geloven dat ik dat allemaal heb bereikt met mijn schrijverij.'

Nele Neuhaus' boeken verschijnen in Nederland bij uitgeverij Q. Binnenkort komt Een onbeminde vrouw (19,99 euro) op de markt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden