'Nee, Hofland is niet het literaire talent van 2018, maar Lyssa is op zijn minst een opvallend debuut'

Debuutroman Lyssa van Tom Hofland

Vorig weekend las ik in de Volkskrant een interview met Tom Hofland. Hij werd opgevoerd als 'het literaire talent van 2018', en zoiets maakt nieuwsgierig. Hij schreef zijn romandebuut Lyssa, volgens de achterflap 'een ode aan de befaamde romans van Grote Russen, aan de 19de eeuw en aan het kostuumdrama in het algemeen.' Niet niks voor een jongen van 27.

Het interview wekte in eerste instantie mijn spotzucht. Hofland bekende dat hij geen enkele grote Russische roman had gelezen, omdat hij opzag tegen dikke boeken, behalve dan het eerste deel van Harry Potter. Van Anna Karenina wist hij alleen dat de eerste zin beroemd was. Hij verwarde Toergenjev met Dostojevski, en de belangrijkste les die hij als schrijver had geleerd was 'dat je niet bang moet zijn om af te kijken, dingen te doen die anderen ook hebben gedaan'. Dat laatste ben ik trouwens met hem eens.

Mijn spot maakte allengs plaats voor vertedering over Hoflands naïeve oprechtheid, en vol verwachting begon ik in Lyssa. Ik kende het woord 'Lyssa' toevallig. Niet als de vrouwennaam in het boek, maar als een medische vakterm, die ik hier niet zal verraden, want deze voorkennis behelst een aanmerkelijke spoiler.

Lyssa speelt zich af in 1877, in een fictief land, Mestopes, waardoor de fictieve rivier Duchlásky stroomt. De slavische namen ('duch lásky' betekent letterlijk 'de geest der liefde' in het Slowaaks) en ook de entourage doen Oost-Europees aan. Het proza is romantisch-negentiende-eeuws: uniformen worden aangemeten, rijtuigen aangehouden, er wordt om vergiffenis gesmeekt, geduelleerd, 'verfrissende vruchtenmost' gedronken, men 'trekt zich terug in slaapvertrekken', er zijn vrouwen met 'dunne, slanke vingers die vervoerd door de muziek hun ogen sluiten'; dat werk.

Ik vond het grappig, op het potsierlijke af, vooral omdat het Hofland niet altijd lukt zijn Markies de Canteclaer-proza vol te houden en hij vervalt in hedendaagse termen als 'ergens niet op zitten wachten', 'verzuurde spieren', 'pak 'm beet' en de aansporing bij warm weer om 'goed te blijven hydrateren'.

Het verhaal is van een onmogelijke liefde, zoals viel te verwachten, van een jonge militair voor een mooie vrouw die getrouwd is met een veel oudere man. Stoomtreinen, paardenrennen, een tragisch ongeval; heeft Hofland Anna Karenina niet gelezen, dan heeft hij wellicht toch de film gezien, met die bespottelijk magere Keira Knightley (Tolstojs heldin Anna is zwaarlijvig)?

Na een tamelijk sterk begin sleept de roman zich geruime tijd nogal saai voort. Het opvangen van 'een glimp van haar zwarte haren' of een 'blik uit haar grote kinderogen' gaat vervelen. Op het eind raakt het boek toch nog in de spreekwoordelijke stroomversnelling en er gebeuren schokkende dingen, waar zelfs tamelijk on-negentiende-eeuwse klodders sperma aan te pas komen.

Nee, Hofland is niet het literaire talent van 2018, maar Lyssa is op zijn minst een opvallend debuut. Zijn beeldspraken zijn, juist als hij niet te archaïsch wil zijn, vaak heel goed, als de man die naar zijn wapen pakt als een 'beer die naar een zalm graait', of iemands geschrokken ogen vergelijkt met die van een 'bevroren bergbeklimmer'. Als hij het kostuumgenre opgeeft kan dat nog wat worden.

Had Hofland Anna Karenina nu maar wél gelezen, dan had hij er geen onbedoelde parodie op hoeven schrijven. Aan de andere kant: dan was hij misschien zó onder de indruk geweest dat hij geen letter op papier had durven zetten, en dat was toch jammer geweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden