TheaterDe Gemeenschap

Nederlandse Comedie begint met virtuoos verbaal vuur, maar wordt daarna minder interessant ★★★☆☆

Nederlandse Comedie van De Gemeenschap. Beeld
Nederlandse Comedie van De Gemeenschap.

‘Virussen en bacillen, ooit bestonden die niet, maar nu vreten ze ons aan. Alles is broos en oververfijnd en het subhumane bedreigt ons steeds meer. Ooit waren wij heer van de schepping, nu zijn we slaaf van de omstandigheden.’ Het is geen fijne boodschap waarmee Renze zijn entree maakt bij zijn kersverse schoonfamilie. Hij is de nieuwe vriend van de veel jongere Tommelin, die hem op de verjaardag van zijn vader bij zijn familie introduceert. Die verjaardag loopt anders af dan verwacht.

Dit is het uitgangspunt van Nederlandse Comedie, het nieuwe toneelstuk van Rob de Graaf, dat vorige week bij het gezelschap De Gemeenschap in première ging in theater Concordia in Enschede. Jawel, een heuse première in een echte theaterzaal. Met zes mensen op het podium en een handjevol op veilige afstand in de zaal.

Op het eerste gezicht lijkt Nederlandse Comedie een doorsneetragikomedie over een familie in paniek. Want dat is wat er ontstaat als de zoon des huizes (Sander Plukaard, dertiger) met zijn nieuwe geliefde (Gerardjan Rijnders, zeventiger) zomaar komt binnenvallen bij dit best wel liberale, maar o zo burgerlijke gezin. Vader Grim (Dic van Duin) kan zijn verbijstering nauwelijks verbergen, moeder Bastienne (Debbie Korper) probeert met alle macht de boel te kalmeren. Ook aanwezig zijn dochter Silva (Yara Alink) en haar vriendje Larik (Milan Boele van Hensbroek).

Maar het probleem is niet zozeer het grote leeftijdsverschil tussen de twee tortelduifjes of hun homo-zijn, als wel de merkwaardige opvattingen van de oude Renze. Hij ontpopt zich als een soort orakel en goeroe tegelijk, die in mysterieuze monologen zijn visie op het mensdom ongevraagd te berde brengt. Daarin toont hij zich deels misantroop maar ook voorspeller van een nieuwe wereldorde. ‘Werkelijke beschaving komt uit de grond en niet uit het hoofd. Het zwiepen van de takken waar de winterwind doorheen blaast, naar dat geluid moeten we luisteren, zó klinkt autonomie.’

Deze eerste ontmoeting ontaardt in een virtuoos verbaal gevecht tussen de vader en zijn zoon, razend knap gespeeld door Plukaard en Van Duin, en de onvermijdelijke aftocht van orakel Renze. In een aantal korte bedrijven schetst Rob de Graaf de ontwikkelingen die gek genoeg daarna niet zo interessant meer zijn. Zo is er een merkwaardige nachtelijke scène tussen de dochter en haar vriendje, waarin zij hem probeert te verleiden en hij geen trek heeft, de betekenis hiervan blijft onduidelijk. Ook vreemd: als tegen het eind Renze toch weer terugkeert, is hij als een blad aan de boom omgedraaid en de vriendelijkheid zelve.

Waarschijnlijk is het De Graaf en regisseur Roy Peters te doen om het vervreemden. Op zijn tijd doet Nederlandse Comedie dat zeker ook, maar de voorstelling is ook ongrijpbaar. Mooi is het slot waarin de vader en de moeder alleen achterblijven en de balans van hun weinig opwindende leven opmaken. Debbie Korper houdt dan een poëtische monoloog, met een fraaie slotzin: ‘Leven is de optelsom van alles wat we niet hebben gedaan.’

Nederlandse Comedie

★★★☆☆

Theater

Door De Gemeenschap, tekst van Rob de Graaf, regie door Roy Peters.

1/4, Concordia, Enschede. Tournee in mei en juni.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden