Nederlands onbekendste popster verlangt niet naar een hit

Schrijver en muzikant Meindert Talma (49) maakte een plaat met voetballiedjes, en de roman met cd Je denkt dat het komt, het tweede deel van zijn romancyclus over, nou ja, hemzelf.

Meindert Talma. Beeld Frank Ruiter
Meindert Talma.Beeld Frank Ruiter

Fries of Groninger?

'Fries, van origine. Met mijn ouders en vrienden spreek ik nog steeds Fries. Maar ik woon al sinds 1989 in Groningen, eerst in de stad en nu in een dorp. Ik ben het de Groningers verplicht dat ik mezelf Groninger noem, maar Friese Groninger is de beste omschrijving.

'Ik kom uit een gereformeerd milieu en ben opgegroeid in Surhuisterveen. Ik was 19 toen ik ging studeren. Met drie vrienden uit Surhuisterveen kwam ik in Groningen in een studentenhuis terecht. Dat was mooi om mee te maken, die vrijheid. Het eerste jaar studeerde ik rechten, dat verknalde ik. Ik zat vaak in het café en rechten vond ik niet veel aan. Geschiedenis vond ik wel leuk, maar ik heb nooit het gevoel gehad dat die studie tot een baan zou leiden. Ik had de geheime ambitie om muzikant en schrijver te worden.

'Voor mijn naaste omgeving was het een grote verrassing dat ik die kant op ging. In mijn jeugd had ik wel muziekles gehad, van de kerkorganist. Ik heb al mijn orgeldiploma's gehaald, tot kerkorgel B aan toe. Maar dat was natuurlijk geen popmuziek. Vanaf mijn 16de schreef ik liedjes. Ze waren te apart om in Surhuisterveen muzikale vrienden mee te maken. Die kreeg ik pas in Groningen.'

Schrijver of muzikant?

'Muzikant. Dat kun je ook aan de kwantiteit zien. Ik heb veertien albums gemaakt. Een eenheid smeden van muziek, een melodie en tekst vind ik het spannendst om te doen. Schrijven vind ik ook heel leuk, maar een goed, samenhangend boek van bijna 300 pagina's is een enorme klus. Het schrijven van een album gaat me heel makkelijk af.

'Het was een droom om muzikant te worden, maar pas na mijn studie stelde ik in 1996 mijn eerste band samen. De muziek werd steeds belangrijker. Ik had het geluk dat de sociale dienst in die jaren niet heel erg achter de broek van werklozen aan zat. Van 1996 tot 2000 heb ik drie cd's en een roman gemaakt, als werkloze met een uitkering. Sinds 2000 kan ik leven van de muziek en mijn boeken.

'Dat voelde als een bevrijding. Ik ben geen mainstreammuzikant. Dan is het een lastige opgave om te leven van de muziek. Ik heb er nooit een baantje bij gehad. Ik ben gelukkig veelzijdig. Zo kan ik me redden.'

Jannes van der Wal, de dammer, of Hendrik Nicolaas Werkman, de kunstenaar en drukker?

'De plaat over Jannes (De Ballade van Jannes van de Wal, red.) was mijn initiatief, daarom kies ik voor hem. Ik heb over allebei een muzikaal levensverhaal geschreven. Nadat ik over Werkman een liederencyclus had gemaakt, dacht ik: dan maak ik over Jannes een lange ballade, 22 minuten duurt-ie. De plaat Werkman maakte ik in opdracht van Stichting Werkman. Dat was heel leuk, als Groninger kom je zijn werk overal tegen.

'Jannes was een jeugdheld. In de stad kende iedereen hem. Zoals de meeste mensen leerde ik hem kennen toen hij in de show van Mies Bouwman verscheen. Hij weigerde vragen te beantwoorden die hij dom vond, zoals hoe oud hij was. Hij vond dat de redactie dat gewoon moest weten. Hij viel stil en Mies begon te giechelen. Zij buitte het een beetje uit, ze liet stiltes vallen. Het was opzienbarend.

'Hij had een heel mooie, archaïsche manier van spreken. We hebben ook dezelfde achtergrond. Net als ik verhuisde hij van Friesland naar Groningen. Ik vond hem geweldig, vanwege zijn eigengereidheid vooral.'

Meindert Talma

1968 Geboren in Opperdoes, vanaf begin 1970 opgegroeid in Surhuisterveen (Fr)
1989-1994 Studie geschiedenis aan de RUG in Groningen.
1997 Debuutalbum Hondert punten
1998 Eerste plaat met band Meindert Talma & the Negroes, Ferhûddûker
2010 Meindert Talma & the Negroes stoppen
2013 Kelderkoorts: deel 1 van de roman-albumcyclus Nederlands onbekendste popster
2015 Liederencyclus over de Groningse kunstenaar Hendrik Werkman
2016 De ballade van Jannes van der Wal, lied van 22 minuten
2017 Je denkt dat het komt: deel 2 van Nederlands onbekendste popster.

Meindert Talma woont in Noordhorn (Gr) en heeft twee dochters

Abe van den Ban of André Hoekstra?

'Eens kijken. Het waren voetballers. Abe van den Ban dan maar. Ik heb een liedje over hem gemaakt, het komt op mijn tweede voetbalplaat. Van den Ban speelde voor FC Amsterdam en Haarlem en hij had een enorme snor. Dat was uniek. En hij heeft die snor al die jaren gehouden. Na zijn carrière had hij een café, een restaurant en een asielzoekerscentrum. En hij heeft een huis in Hongarije.

'Over André Hoekstra zing ik in een ouder liedje, Koning van de kluts. Zijn gloriejaar was 1984, toen hij aan Johan Cruijffs zijde met Feyenoord kampioen van Nederland werd. Daarna is hij in de vergetelheid geraakt. Hij is nu hulptrainer van Excelsior.

'Alle onderwerpen lenen zich voor liedjes, dus voetbal ook. Het gaat me om de karakters. Ik zoom in op een bepaalde eigenschap of op iets wat hij heeft meegemaakt. Op de nieuwe plaat zing ik bijvoorbeeld een liedje over Jan Blijham, een karaktervolle opkomende linksback en idool van de Veendammer voetballiefhebbers. Blijham kwam niet zo goed uit zijn woorden. Tegenstanders wisten dat en sarden hem ermee. Ze daagden hem uit en hij kon alleen maar reageren met keiharde overtredingen.

'Zelf heb ik nooit op een voetbalclub gezeten. Op de een of andere manier raakte ik verzeild bij een korfbalvereniging. Het zal met mijn lengte te maken hebben gehad. Ik had ook niet de actieradius van een echte voetballer. Maar ik vond voetbal het leukst, ook passief. Ik hield enorm veel van de romantiek die om het voetbal hangt; nog steeds. Ik neus graag in oude nummers van Voetbal International uit de jaren zeventig en tachtig. Het is een liefhebberij.'

Joop Atsma of Herman Wegter?

'Herman Wegter? Wie is dat dan? Een presentator van de EO uit Surhuisterveen? Oké. Ik heb de laatste jaren kennelijk weinig naar de EO gekeken. Joop Atsma ken ik goed. Midden jaren negentig had ik nog het vage idee mijn brood te gaan verdienen als journalist. Joop werkte voor De Feanster, de regionale huis-aan-huiskrant, en wilde mij wel een kans geven. Ik heb twee jaar voor De Feanster gewerkt. Ik schreef een column en versloeg gemeenteraadsverkiezingen. Later zat Joop voor het CDA in de Kamer.'

Nils Lofgren of Niels Holgersson?

'O ja. Nils Lofgren natuurlijk. Een van mijn favoriete platen is Tonight's the Night van Neil Young. Een roadie en een muzikant van zijn band stierven kort na elkaar. Nadat ze waren gaan poolen en heel veel tequila hadden gedronken, hebben ze snel die plaat opgenomen, in 1973 was dat. Lofgren speelde gitaar.

'Ik noemde Lofgrens naam per ongeluk toen ik in 1997 deelnam aan Twee voor twaalf, de quiz. Het antwoord op de vraag had kinderboekenfiguur Niels Holgersson moeten zijn. Ik maakte nog een andere blunder: ik zei Matisse in plaats van Magritte. Ik schrijf erover in Je denkt dat het komt, het tweede deel van mijn cyclus Nederlands onbekendste popster. Op de eerste vijf vragen had ik geen antwoord en mijn teamgenoot ook niet. Dan raak je wel bevangen door de zenuwen.

'We hebben het woord ook niet geraden. Ik kan er om lachen hoor, het is geen trauma. Voor Andries, mijn vriend, was het vervelender. Als jongetje droomde hij er al van dat hij mee zou doen aan Twee voor twaalf. Zijn ex-vriendin had ons opgegeven. We waren allebei werkeloos. De VARA vond het wel grappig, twee werkloze jongens uit Groningen.'

Zuidhorn of Noordhorn?

'Ik woon nu in Noordhorn, een mooi dorpje. In een boerderij uit 1900, er is een appartementencomplex van gemaakt. Vijf minuten verderop ligt Zuidhorn, daar wonen mijn ex-vriendin en onze twee dochters. We wilden zo dicht mogelijk bij elkaar blijven. Tussen de twee dorpen loopt een kanaal. Dat is wel een nadeel. Als je pech hebt, staat de brug open.'

Nederlands onbekendste popster of press darling?

'Nederlands onbekendste popster is natuurlijk een contradictie. Vrij Nederland omschreef me zo. Een popster impliceert bekendheid. Dat vind ik er leuk aan. Ik heb mijn romancyclus zo genoemd.

'Kelderkoorts was de eerste van de cyclus, Je denkt dat het komt de tweede. Ik probeer te laten zien wat het leven van een popmuzikant inhoudt. En het gaat natuurlijk over mezelf.

'Ik heb geen hevig verlangen naar een hit, maar het zou wel mooi meegenomen zijn. Programmeurs van zalen zullen je sneller boeken en je zult meer publiek trekken. Blijkbaar spreekt mijn muziek geen groot publiek aan. Of ik heb gewoon nog geen geluk gehad, dat kan ook. Ik lijd er niet onder. Sommigen mensen houden van mijn muziek, anderen haten het. Het is nooit anders geweest. Zolang ik op mijn manier door kan gaan als muzikant en schrijver, ben ik tevreden.'

Meindert Talma: Je denkt dat het komt, deel 2 in de cyclus Nederlands Onbekendste Popster, roman met cd, Excelsior Recordings / Uitgeverij Passage, euro24,50. In mei verschijnt een plaat met voetballiedjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden