Beeldende kunst

Nederland betaalt ‘Vaandeldrager’ via trust op eiland in de Grote Oceaan

De aankoopsom van 175 miljoen euro voor De vaandeldrager van Rembrandt moet worden betaald aan een trust op een eiland in de Grote Oceaan. De eigenaren van het schilderij, een tak van de Franse bankiersfamilie De Rothschild, heeft de trust vermoedelijk opgericht om belastingvoordeel te behalen.

Michiel Kruijt
‘De vaandeldrager’ van Rembrandt. Beeld Rijksmuseum Amsterdam
‘De vaandeldrager’ van Rembrandt.Beeld Rijksmuseum Amsterdam

Dat bleek tijdens een debat in de Eerste Kamer, die volgens verwachting heeft ingestemd met de aankoop. Senator Henk Otten (Groep Otten) zei dat hij het voorlopig koopcontract heeft gelezen dat de Nederlandse Staat heeft gesloten met de eigenaren. Daaruit blijkt volgens hem dat de aankoopsom moet worden overgemaakt naar een trust op de Cookeilanden, in de Grote Oceaan, die wordt vertegenwoordigd door een Zwitsers advocatenkantoor.

Het moederbedrijf van deze speciale vennootschap is volgens Otten gevestigd in een belastingparadijs in de Caribische Zee. Hij vroeg zich af hoe dit zich verhoudt tot het beleid van de Nederlandse regering om belastingontwijking tegen te gaan.

Staatssecretaris Gunay Uslu (Cultuur, D66) bevestigde dat de 175 miljoen euro wordt overgemaakt aan een trust die is opgericht door de eigenaren. Zij ziet evenwel geen beletsel voor die transactie, omdat de trust geen fiscale relatie heeft met Nederland. Otten vroeg in een motie om een verkoopcontract met meer juridische bescherming voor de Nederlandse Staat, maar die werd niet aangenomen. Zijn fractie stemde wel in met de aankoop.

Slechts 11 van de 75 Eerste Kamerleden waren tegen; PVV, Forum voor Democratie en Partij voor de Dieren. Het verzet van die laatste fractie kwam als een verrassing; in de Tweede Kamer, waar de aankoop in december ook door een grote meerderheid werd gesteund, had de Partij voor de Dieren nog voor gestemd.

Net als in de Tweede Kamer waren ook veel senaatsfracties kritisch over de aankoop, die de Nederlandse Staat 150 miljoen euro gaat kosten (twee fondsen betalen de rest). De uitgave van dat enorme bedrag komt volgens veel parlementariërs op een ongelukkig moment nu de culturele sector in een crisis verkeert door de coronapandemie. Een aantal partijen vestigde opnieuw de aandacht op de grote negatieve gevolgen voor zzp’ers.

Staatssecretaris Uslu, die dinsdag haar eerste optreden in het parlement beleefde, zei dat zij zich ‘hard zal maken’ voor het versterken van hun positie. Op suggestie van GroenLinks zegde Uslu toe opnieuw onderzoek te laten verrichten naar hun situatie door de Boekmanstichting. Die kwam in mei vorig jaar met schrikbarende cijfers: na het uitbreken van de pandemie hadden culturele instellingen gemiddeld 55 procent bezuinigd op zzp’ers, tegen slechts 3 procent op personeel in loondienst.

Nu de financiële bijdrage van de Nederlandse Staat aan de aankoop van De vaandeldrager door de Tweede en Eerste Kamer is goedgekeurd, moet het voorlopige koopcontract worden omgezet in een definitieve overeenkomst. Dat duurt volgens Uslu nog zo’n vier weken. Na de aankoop zal het schilderij tijdens een toer te zien zijn in alle provincies, alvorens het wordt opgehangen in de Eregalerij van het Rijksmuseum in Amsterdam.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden