Reportage Into The Great Wide Open

Natuurschoon van Vlieland geeft fraaiste muziek nog diepere betekenis op Into The Great Wide Open

Beeld Félice Hofhuizen

Er staat vrijdagmiddag een grote vleugel midden in de duinen van Vlieland. We zijn op de tiende editie van het Into The Great Wide Open (ITGWO) Festival. Onder de vuurtoren zitten honderden mensen in het zand. Ze zijn in afwachting van een optreden van Reinbert de Leeuw. Volgende week wordt de pianist 80 en vandaag speelt hij nog één keer de vroege werken van Erik Satie. Maar dan moeten De Leeuws handen eerst wel warm worden. Een paar Dopper-flessen met heet water bieden uitkomst. Net als de pianostemmer, die een draadloze föhn een half uurtje warme lucht over de toetsen laat blazen.

Het werkt. Als de pianist de eerste zachte noten speelt, is het nog stiller. Iedereen kent de licht-romantische miniatuurtjes van Satie van de zeer succesvolle platen die De Leeuw er in de jaren zeventig mee vulde, of uit de concertzaal.

Maar niemand heeft ooit deze betoverende muziek in de duinen uitgevoerd zien worden. Ook voor Reinbert de Leeuw is dit nieuw. Hij heeft zelfs nog nooit in de open lucht gespeeld. Terwijl je je best doet om zo stil mogelijk blijven zitten en  het geluid van een overvliegende meeuw of een ongeduldig kind zomaar een plek krijgt tussen de noten van Satie, dringt het besef door dat een concert als dit echt alleen op Into The Great Wide Open kan plaatsvinden.

Pianist Reinbert de Leeuw. Beeld Anne-Marie van Rijn

Nergens anders

In 2009 begon dit vierdaagse festival met als idee het publiek (toen zesduizend bezoekers) een bijzondere kijk- en luisterervaring te bezorgen die nergens anders te vinden is. Zo’n doelstelling vergt dat een fors aantal interessante namen op het affiche staan, die liefst ook meerdere generaties popliefhebbers aanspreekt. En  minstens zo belangrijk is het om John Cale, Roisin Murphy, Ronnie Flex, Johan of Jeff Tweedy  te boeken, want dat is de setting die het festival biedt. Een concert van Yo La Tengo is op papier al mooi, maar als je dit dit trio uit New Jersey midden in het bos ziet, geeft dat hun afwisselend dromerige en dan weer hardvochtig dreinende gitaarmuziek nog net wat extra’s. Voorman Ira Kaplan was al gewaarschuwd, zo vertelde hij: Into The Great Wide Open is het enige festival waarbij de omgeving altijd nóg mooier is dan de muziek.

Ware woorden. En mocht de muziek tegenvallen, dan zijn er behalve de fraaie omgeving de kunstobjecten die ieder jaar een prominentere plek krijgen op Vlieland. In de bossen en aan het strand kom je, wandelend of fietsend, de bijzonderste kunstprojecten tegen, die dit jaar waren geïnspireerd op het thema De Vrije Ruimte.

John Cale Beeld Félice Hofhuizen

Newsroom

Onontkoombaar op het strand is de installatie The Great Indecision Council van Romain Tardy. Metershoge rekken staan in een cirkel, gebouwd van een soort tl-lampen. Zodra je in de cirkel plaatsneemt, hoor je door elektronische soundscapes heen een reeks onsamenhangende woorden: het blijken de meest ingetikte trefwoorden op Google van dat moment. ’s Avonds zie je die woorden, die zaterdag vooral met voetbal te maken hebben, over de lichtbalken schieten. Alsof je opeens in een soort newsroom bent die je behoorlijk ontregelt. Even weg uit de verheven wereld van muziek en kunst en terug in de banaliteit van het alledaagse leven. 

Hoewel, verheven? Dat is niet de kwalificatie die John Cale vrijdagavond verdient. Hij speelt een vreugdeloze set. Het grote sportveld loopt behoorlijk vol voor de man die met Lou Reed in The Velvet Underground zulke baanbrekende muziek maakte. Maar daar wil hij niet aan herinnerd worden. Hij speelt veel nieuw werk, dat wordt gedomineerd door een massief gitaargeluid en bombastische elektronica. Cale oogt nors. Zijn uitvoering tot slot van I’m Waiting For The Man is bij hem geen kadootje, eerder een straf voor het publiek. Dat publiek is dan namelijk als grotendeels vertrokken, om weer terug te keren voor een evenmin erg overtuigende Roisin Murphy. Haar expressieve elektropop wil maar niet echt swingen en haar ‘gek mens ben ik hè’-houding helpt ook niet echt.

Roisin Murphy. Beeld Marleen Annema

Vlielandse nacht

Het hoofdpodium op het Sportveld is eigenlijk de enige plek waar je je op een ‘gewoon’ festival voelt, de bijzondere ervaringen doe je elders op. In de duinen bijvoorbeeld, bij de vernieuwende jazz van Onyx Collective of op het kerkplein, bij de melancholische liedjes van Anna Leone. En waar anders kun je zondagochtend om zes uur, op het strand met een koptelefoon op, de zon zien opkomen bij een superieure soundtrack van dj St. Paul?  De honderd aanwezigen zullen later nooit meer naar liedjes als De Grote Zon van Spinvis, Ultralight Beam van Kanye West en Northern Sky van Nick Drake kunnen luisteren zonder terug te denken aan die ene Vlielandse nacht, die ze zagen veranderen in een zonnige dag.

Dat is misschien wel het mooiste van Into The Great Wide Open, door het natuurschoon van dit Waddeneiland krijgen ook het beste concert en de fraaiste muziek een nog diepere betekenis. 

Beeld Marleen Annema
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.