National Geographic duikt in archieven voor themanummer over ras: 'Onze verslaggeving was decennialang racistisch'

'Het doet pijn om de verschrikkelijke verhalen van het verleden van het tijdschrift te delen', schrijft hoofdredacteur Susan Goldberg op de site van National Geographic. 'Maar toen we besloten het aprilnummer aan het thema ras te wijden, dachten we dat we eerst onze eigen geschiedenis moesten onderzoeken, voordat we onze blik op anderen zouden richten.'

Cover van het themanummer Foto ap

Dus werd John Edwin Mason, een hoogleraar aan de University of Virginia die gespecialiseerd is in de Afrikaanse geschiedenis, gevraagd in de archieven van het beroemde maandblad te duiken.

Over het zwarte bevolkingsdeel in Amerika werd tot ongeveer 1970 nauwelijks bericht, zag hij. Artikelen over zwarten elders in de wereld stonden, in tegenstelling tot die in het tijdschrift Life, bol van de stereotypen: ze werden afgebeeld als exoten, als vrolijke jagers en nobele wilden.

Het eerste nummer van National Geographic verscheen in 1888. 'De wereld was ingedeeld in kolonisten en gekoloniseerden', aldus Mason. 'Segregatie was de norm. National Geographic onderwees niet, maar versterkte het beeld dat Amerikanen al van zwarten hadden.' Dat beeld kregen ze volgens Mason onder meer van Tarzan en racistische karikaturen.

'Van sommige dingen die je aantreft in de archieven word je sprakeloos', schrijft hoofdredacteur Goldberg. Als voorbeeld geeft ze een artikel over Australië, uit 1916. Het onderschrift bij een foto van twee Aboriginals luidt: 'These savages rank lowest in intelligence of all human beings.' (Deze wilden zijn het minst intelligent van alle mensen).

Mason vergelijkt twee artikelen over Zuid-Afrika. Een stuk uit 1962 rept nauwelijks over problemen, terwijl tweeënhalf jaar eerder 69 zwarte Zuid-Afrikanen waren gedood door de politie. De moorden schokten de wereld, maar in het stuk komen geen zwarte Zuid-Afrikanen aan het woord. Mason: 'Het is bizar wat de redacteuren en fotografen bewust moeten hebben genegeerd.'

In het artikel uit 1977 wordt de zwarte bevolking wel afgebeeld. Mason: 'Het is geen perfect stuk, maar het erkent de onderdrukking.'

Ook het Nederlandstalige aprilnummer van National Geographic staat in het teken van ras. Aanleiding vormt de vijftigste sterfdag van de Amerikaanse dominee en burgerrechtenleider Martin Luther King, die op 4 april 1968 werd vermoord.

Wereldwijd had National Geographic, dat in iets minder dan veertig talen wordt uitgegeven, in 2016 een oplage van ruim zes miljoen. In 2000 verscheen de eerste Nederlandstalige editie. De oplage daarvan is zestigduizend.