Review

Nationaal Toneel maakt ongevaarlijke poppenkast van Gogols komedie

Gogols gelijknamige toneelstuk is ongevaarlijke poppenkast geworden. Soms leuke poppenkast. Een uitgelezen kans voor acteurs met een talent voor komedie - zoals Stefan de Walle.

Joris Smit in De revisor. Foto Kurt Van der Elst

'Daar moet een piemel in!', zingt het ensemble van het Nationale Toneel in koor halverwege De revisor, gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van Nikolaj Gogol uit 1836. We hebben dan al zitten kijken naar beltende acteurs in een plat musicalnummer en een matpartij tussen een PvdA'er en een PVV'er. Herkenbaarheid is de motor achter deze productie. Regisseur Theu Boermans en zijn team bewerkten daarvoor een oude Russische komedie - drastisch en met onherstelbare gevolgen. Ongevaarlijke poppenkast is het geworden. Soms leuke poppenkast.

Gogol schreef destijds een smakelijke satire op de kleinburgerij. Ook nu heeft de bestuurlijke elite in een stadje ergens 'onder de Moerdijk' het goed voor elkaar. Grote aanbestedingen vallen in handen van zwagers. Europese subsidies sluizen ze naar hun eigen rekeningen. En het drugstoerisme levert de burgemeester een aardig extraatje op. 'Zo doen we dat hier.' Als een incognitobezoek van de revisor (een controleur van de overheid) wordt aangekondigd, raken burgemeester en wethouders in paniek. Verblind door angst en ijdelheid zien ze een toevallig passerende theatermaker aan voor de revisor en prompt bedelven ze hem onder geld en vleierij.

Deze armlastige en al te arrogante theatermaker reist rond met een Syrische vluchteling - een overblijfsel uit zijn laatste voorstelling. Beiden laten zich de onverwachte rijkdom goed smaken.

Paniekvoetbal

Een karikaturaal stuk was het in 1836 en is het nog steeds - een uitgelezen kans voor acteurs met een talent voor komedie. Stefan de Walle als burgemeester met een vet Brabants accent en een gave voor paniekvoetbal is er zo een. Ook Antoinette Jelgersma als zijn vrouw en Mark Rietman als 'de gevluchte vluchteling' weten uit elke zin of handeling wel een grap te wringen. Prachtig vormvast wat dat betreft is ook Bram Suijker als Gerard, de kruiperige secretaris van de burgemeester.

Daartegenover staan onmachtige spelers, die accenten verwarren en op een ongemakkelijke manier worstelen met hun tekst. Met een hoop onleuke scènes tot gevolg. Joris Smit is bovendien compleet onuitstaanbaar als de theatermaker die voor revisor wordt aangezien. Eigenbelang is zijn enige motivatie.

Aan het eind snauwt de geruïneerde burgemeester het publiek toe dat het naar zichzelf heeft zitten kijken. In de foyer van de Koninklijke Schouwburg, waar de voorstelling in première ging, stonden spiegels met daarop de tekst: 'Als je een scheve tronie ziet, wijt het dan de spiegel niet.' Om dit punt nog maar eens te onderstrepen. Prima. Maar De revisor is wel degelijk een ordinaire lachspiegel.

De revisor Van: Nikolaj Gogol door Het Nationale Toneel, regie Theu Boermans. 16/1, Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Tournee
t/m 5/3.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.