Nassar is geen veelschrijver, maar áls hij iets schrijft, is het al snel meeslepend

Boeken (fictie) - Een glas woede - Bijbelse landbouw

Gevangen in razernij en hallucinaties.

Raduan Nassar Foto Janine Moraes/MinC

Het delirium tot literatuur verheven. Dat is wat het werk van de Braziliaanse schrijver Raduan Nassar (1935) kenmerkt. In de twee nu vertaalde boeken bevindt de hoofdpersoon zich in een geestestoestand die gepaard gaat met razernij en hallucinaties. Opmerkelijk is dat de mannen in beide boeken zich van hun ziektebeeld bewust zijn.

Nassar is geen veelschrijver. Een roman, een novelle, een verhalenbundel, veel meer heeft hij tot nu toe niet gepubliceerd. De novelle Een glas woede gaat over een stel dat na een liefdesnacht ruzie krijgt wanneer de man ontdekt dat de mieren in zijn tuin een gat in de ligusterhaag hebben gemaakt. Een onbenullige aanleiding die tot een verbaal steekspel leidt waarbij hun toch ook niet bepaald ingehouden vrijpartij bleekjes afsteekt.

Het verhaal speelt zich af in het heden, anders dan de roman Bijbelse landbouw, waarin een diepgelovig gezin wordt geportretteerd dat in het begin van de 20ste eeuw uit het Midden-Oosten naar Brazilië is geëmigreerd. Precies zoals de voorouders van de schrijver, die uit Libanon kwamen.

De roman is een variant op de parabel van de verloren zoon en opent als de weggelopen André in zijn pensionkamer bezoek krijgt van zijn oudere broer Pedro. Deze moet André overhalen om mee naar huis te komen, maar eerst legt André een bekentenis af. De reden van zijn vlucht was zijn incestueuze relatie met Ana, de zus die net als hij 'de duivel in haar lijf' draagt.

Eenmaal terug in het ouderlijk huis volgt er een onmogelijke dialoog tussen André en zijn vader, die sterk doet denken aan de ruzie in Een glas woede. Nassar trekt alle registers open en maakt de 'heldere duisternis' van zijn hoofdpersonen goed voelbaar. Elk hoofdstuk bestaat uit één doorlopende zin, alsof de lezer getuige is van een vulkaanuitbarsting.

Misschien dat Nassar daarom zo weinig heeft gepubliceerd. De noodzaak tot het vertellen van een verhaal moet maximaal zijn. Alleen als er echt iets op het spel staat, wordt proza zo meeslepend als dat van Nassar.

Een glas woede (****)
Fictie
Raduan Nassar
Prometheus; 80 pagina's; euro 12,99.

Bijbelse landbouw (*****)
Fictie
Prometheus; 200 pagina's; euro 19,99.
Uit het Portugees vertaald door Harrie Lemmens.

Meer over