Nachtmerries met muziek

Hans Bouman

De auteur van het boek, dat in de Nederlandse vertaling Vidamia heet, naar het belangrijkste vrouwelijke personage, is de Puertoricaanse Amerikaan Edgardo Vega Yunqué. Vega Yunqué had reeds twee verhalenbundels en de roman The Comeback op zijn naam staan, maar was tot dusver vooral bekend als de pleegvader van zangeres Suzanne Vega. Met Vidamia presenteert de inmiddels 67-jarige immigrantenzoon zich als een ambitieus en eigenzinnig auteur.

Het hoofdverhaal van dit omvangrijke en dikwijls caleidoscopische boek is eenvoudig. We schrijven de jaren zestig van de vorige eeuw. De achttienjarige Billy Farrell, een Ierse Amerikaan die is opgegroeid in de South Bronx, staat op het punt om door te breken als jazzpianist. De groten hebben zijn talent onderkend en hij mag op tournee met niemand minder dan Miles Davis.

Maar om redenen die ook voor hemzelf maar ten dele begrijpelijk zijn, zeker achteraf, besluit hij dienst te nemen en naar Vietnam te gaan. Tijdens een van hun militaire acties komen Billy en zijn Puertoricaanse maat Joey Santiago onder hevig Vietcong-vuur te liggen, waarbij Joey de dood vindt en Billy geestelijk en lichamelijk cruciale verwondingen oploopt, die een meedogenloos einde maken aan zijn loopbaan als musicus.

In een zin die representatief is voor de bij vlagen uitbundige stijl van het boek: 'Maar ook als die sproeiregen van stalen scherven zijn complexe kennis van kleine septiemen, overmatige nonen, ingewikkelde harmoniepatronen en virtuoze improvisaties - hij had ze ooit allemaal beheerst - niet uit zijn bewustzijn verjaagd had, zou hij zijn eigen interpretaties van classics als Moonlight in Vermont, April in Paris, Back Home Again in Indiana en Autumn in New York naar zijn mening nooit meer fatsoenlijk kunnen spelen, niet bij gebrek aan een geografische metronoom, maar omdat het stalen wijwater de middelvinger en pink van zijn rechterhand aan de wortel finaal had afgesneden. Daarmee werd hij een achtvingerige jazzpianist, een verschijnsel even zeldzaam als een orchidee op de zuidpool.'

Terug in Amerika krijgt Billy een kortstondige relatie met het jongere zusje van zijn vriend Joey - over wiens dood hij zich zeer schuldig voelt - waaruit een dochter wordt geboren die hij pas jaren later, als ze naar hem op zoek gaat, zal ontmoeten. Die dochter is Vidamia, een vroegrijp en ondernemend meisje dat zich tot taak heeft gesteld haar vader opnieuw de jazzmuziek te laten omarmen. Billy heeft inmiddels een nieuw gezin gesticht, en met haar halfzusje, de blonde, goedgebekte, streetwise Cookie, krijgt Vidamia al snel een goede band.

Even ziet het er inderdaad naar uit dat Billy Farrell zijn comeback als jazzpianist zal maken. Maar zoals de Engelstalige titel al deed vermoeden, komt het er uiteindelijk niet van. Opnieuw slaat het blinde noodlot toe, ditmaal met een nog brutere orgie van geweld dan twintig jaar eerder in Vietnam.

Om het verhaal van Billy Farrell en Vidamia spint Vega Yunqué een buitengewoon uitvoerig web van personages en verwikkelingen, die dikwijls nauwelijks meer enige relatie hebben met het hoofdverhaal en waarvan je je soms als lezer in gemoede kunt afvragen of het niet een onsje minder had gemogen.

Zoals ook uit zijn schrijfstijl blijkt, is Vega Yunqué een uitbundige, breedvoerige auteur. Hij is verliefd op taal, op ritme, op zijn personages. Naar verluidt zou het aanvankelijke manuscript van Vidamia tot een roman van twaalfhonderd pagina's hebben geleid, dus het laat zich raden dat de uiteindelijke omvang een van beide zijden zwaarbevochten compromis is geworden tussen de auteur en zijn uitgever.

Door zijn rijkdom aan personages en verhaallijnen is Vidamia wel met de romans van John Irving vergeleken. Hoewel Irving wat meer controle over zijn materiaal heeft - of, zo men wil, iets meer een crowd pleaser is - gaat die vergelijking ten dele zeker op. Vega Yunqué beschikt over een rijke verbeeldingskracht en een fraai oog voor het absurde.

Een mooi detail betreft het metalen plaatje dat naar aanleiding van Billy's verwondingen boven zijn oor wordt aangebracht. Hierover schrijft de auteur: 'Gezien Billy's muziekvoorkeuren was het ironisch dat ditzelfde plaatje op bepaalde, ionosferisch gezien gunstige avonden een countryzender uit Wheeling (West Virginia) ontving, zodat zijn nachtmerries over het slagveld nu begeleid werden door muziek die beter paste bij een film over illegale stokerijen en belastinginspecteurs met Robert Mitchum en zijn zoons in de hoofdrollen.'

Tja, met van die Pondorosa-muziek aan zijn hoofd komt Bill Bailey natuurlijk nooit naar huis.

Edgardo Vega Yunqué: Vidamia. Vertaald uit het Engels door Jacques Meerman. The House of Books; 672 pagina's; ¿ 19,50. ISBN 90 443 1050 X.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden