Nabokovs onvoltooide

In een Zwitserse bankkluis lag ruim dertig jaar lang het manuscript van de laatste, onvoltooide roman van Vladimir Nabokov. Zijn weduwe Véra negeerde Nabokovs verzoek het handschrift na zijn dood te vernietigen, maar zag af van publicatie....

[Zie ook pagina 18]

Had Dmitri dit beter niet kunnen doen?
[Vervolg van pagina 17]

De publicatie van Het origineel van Laura maakt een einde aan dertig jaar gissen: ‘Wat had jij gedaan als je Nabokov's zoon was?’
Na de dood van schrijver, vlinderkundige en tennisleraar Vladimir Nabokov (1899- 1977) in het Hôpital Nestlé te Lausanne (Zwitserland), verschenen er nog twee boeken die door zijn weduwe Véra (1905-1991) werden bezorgd: Gedichten (1979) en De tovenaar (1986), een korte roman die al uit 1939 stamde en die het laatste boek was dat hij in het Russisch schreef en in 1959 met zijn vrouw in het Engels had omgezet. Daarna werden in 1980 nog de lezingen over Russische en Europese literatuur uitgegeven die Nabokov had gehouden aan de universiteiten van Wellesley (1941-1948) en Cornell (1948-1958).

Maar er was nog één boek. Dat wil zeggen, elke Nabokov-liefhebber weet al ruim dertig jaar dat de schrijver van Lolita, Ada en Geheugen, spreek! op het eind van zijn leven bezig was met het schrijven van Het origineel van Laura (ondertitel ‘Doodgaan is leuk’) en dat hij in het ziekenhuis zijn echtgenote had opgedragen het manuscript (130 handbeschreven systeemkaartjes) te vernietigen als hij kwam te overlijden voordat het was voltooid.

Véra kon dit niet over haar hart verkrijgen. Zij droeg het verzoek over aan hun enige kind, de zoon Dmitri (Berlijn, 1934), die behalve operazanger en autocoureur ook de beheerder van vaders nalatenschap werd.

Dertig jaar heeft het manuscript van The Original of Laura in een brandkast van een Zwitserse bank gelegen. Over de hele wereld is er al die tijd driftig gespeculeerd over het mysterieuze boek dat misschien nooit iemand te zien zou krijgen, geschreven door de aristocratische Rus, die in het Sint-Petersburg van zijn jeugd al eerder Engels sprak dan Russisch, die daarna in Cambridge woonde, in Berlijn, Parijs en sinds 1940 in de Verenigde Staten, om na twintig jaar te verhuizen naar Montreux, waar hij met zijn vrouw en kind in het hotel Palace woonde.

In de inleiding tot de uitgave, die wereldwijd op 17 november verschijnt, schrijft Dmitri Nabokov dat hij lang heeft geaarzeld. Moest hij zijn vaders onvoltooide, conform diens wil, vernietigen? Maar zijn moeder had dat ook niet gedaan. ‘Haar verzuim te handelen wortelde in uitstel – uitstel als gevolg van ouderdom, zwakte en onmetelijke liefde.’ Dmitri besloot niet tot verbranding over te gaan, opende de kaartenbak van zijn vader, en was verkocht toen hij het verhaal las over de corpulente wetenschapper Philip Wild en zijn huwelijk met de slanke en promiscue Flora.

Die wordt ergens op de eerste pagina’s als volgt geïntroduceerd: ‘Ze was een vierentwintigjarige ongeduldige schoonheid met borsten als kopjes die wel een tiental jaren jonger leken dan zijzelf, met die bleke loensende tepels en stevige vorm.’ Vierentwintig min tien, dat is de puberteit – wat doet denken aan de Amerikaanse nimfijn Dolores Haze, Dolly, Lola ofwel Lolita, die door de decadente Europeaan Humbert Humbert wordt bezongen in de beruchte en meermalen verfilmde roman uit 1955.

En door die terloopse allusie zitten we er direct midden in, en kunnen of willen niet meer terug. Terstond verdampt de vraag die al jaren voor verdeeldheid in literaire gezelschappen kan zorgen: ‘Wat zou jij gedaan hebben als je de zoon van Nabokov was?’

Als we even later in het verhaal lezen dat Flora’s moeder een afgegleden ballerina was, wier mondaine minnaars plaatsmaakten voor een bejaarde maar nog vitale Engelsman, een charmeur genaamd Hubert H. Hubert – dan begrijpen we het uiteindelijke besluit van Dmitri, want ook wij willen dan meteen weten hoe dit allemaal zit, hoe het verhaal begint, hoe het zich ontwikkelt, en hoe het niet afloopt.

Of Het origineel van Laura een grandioze finale is van een ongeëvenaard schrijverschap, of dat het blijft steken in een aanzet daartoe. Of Dmitri dit, achteraf bezien, nou beter wel of niet had kunnen doen.

Over vier dagen kunnen die vragen worden beantwoord. Tot die tijd blijft het bij deze glimp, een exclusieve voorpublicatie van de eerste systeemkaartjes, die in ieder geval bewijst dat deze roman die een onvoltooid verhaal is gebleven (130 kaartjes, dat zou normaal gesproken in boekvorm ongeveer veertig pagina’s betekenen) bestáát. Uitgeverij De Bezige Bij bezorgt dinsdag een tweetalige editie: onder de kaartjes met Nabokovs handschrift staat de Nederlandse vertaling van Rien Verhoef.

Waarom, meneer Nabokov, vraagt de zoon zichzelf retorisch af, hebt u nu écht besloten Laura te publiceren? ‘Nou ja, ik ben geen kwaaie kerel, en omdat ik heb gemerkt dat mensen over de hele wereld mij in hun medeleven met ‘Dmitri’s dilemma’ opeens tutoyeren, leek het me wel zo aardig om hun lijden te verlichten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden