Maanfilms

Naar de maan met tien films

Wat zijn de beste maanfilms in de filmgeschiedenis? Volkskrant-recensent Kevin Toma zette er tien in chronologische volgorde.

Voyage dans la lune (Georges Méliès, 1902)

Al 67 jaar voor de Apollo 11-missie beleefde de cinema haar eerste maanlanding, in dit nog altijd verrukkelijke spektakelstuk van filmtovenaar Méliès. De maan krijgt letterlijk een gezicht en zit zelf duidelijk niet op bezoekers te wachten: de raketlanding wordt verbeeld als een bloederige prik in diens rechteroog.

Die Frau im Mond (Fritz Lang, 1929)

Meestercineast Lang wilde zijn SF-epos over de eerste bemande reis naar de maan zo wetenschappelijk verantwoord mogelijk aanpakken. Vooral de raketlancering, waarvoor Lang de hulp van raketdeskundige Hermann Oberth inriep, werd opmerkelijk accuraat getroffen; de maan zelf, met haar goed verstopte goudvoorraden, is dan weer veel meer het domein van de fantasie.

Baron Prášil (Karel Zeman, 1961)

Aan het begin van deze heerlijke bewerking van het Baron Munchausen-gegeven, landt een kosmonaut op de maan - om tot zijn verbazing te ontdekken dat de personages uit Jules Verne’s roman Van de aarde naar de maan (1865) hem vóór waren. Fantastisch, hoe Zeman middels animatie en live action van de maan een lieve sprookjeswereld maakt.

An American Werewolf in London (John Landis, 1981)

Wat zouden weerwolf-films zijn zonder volle maan? Genadeloos prijkt ze in dit horror-meesterwerk aan de gitzwarte hemel, vlak voordat held David zijn eerste, zeer pijnlijke weerwolf-metamorfose beleeft. Als cynisch contrapunt klinkt op de soundtrack Sam Cooke’s smeuïge versie van het liedje Blue Moon - een van de vele maan-gerelateerde liedjes in de film.

E.T. (Steven Spielberg, 1982)

De maan beleeft een van haar meest iconisch film-optredens wanneer jongetje Elliott op zijn crossfiets door het bos racet met ruimtemannetje E.T., en de twee opeens gaan vliegen. Als silhouet zweven voorbij de maan, die vol en groots boven de boomtoppen straalt en heel even ook per BMX lijkt te kunnen worden bereikt.

A Grand Day Out (Nick Park, 1989)

Een van de charmantste film-trips naar de maan. De op kaas verzotte kleipoppetjes Wallace en Gromit willen op vakantie; wat is dan een betere bestemming dan de - zoals iedereen weet - van kaas gemaakte maan? Eenmaal gearriveerd per zelfgebouwde raket, beginnen de twee meteen aan hun picknick. Smaakt de kaas een beetje als Stilton, als Wensleydale, of heeft ze toch haar eigen kazige karakter?

La voce della luna (Federico Fellini, 1990)

Als iemand erin kan slagen de maan te vangen - letterlijk - dan zijn het de sympathieke mafkezen uit Fellini’s surrealistische, in dromerig maanlicht ondergedompelde zwanenzang. De maan is hier best droef: eenmaal in de touwen geslagen, maakt het zo begeerde hemellichaam opeens een zieltogende indruk - weinig meer dan een gigantische, bolle gloeilamp.

Opération Lune (William Karel, 2002)

Omdat het onmogelijk was filmbeelden te maken op de maan, werd het verslag van de landing van de Apollo 11 in een studio gefaket door NASA en regisseur Stanley Kubrick. Karels vrolijk liegende, tot aan de knip-ik-heb-je-aftiteling best overtuigende nepdocumentaire geeft ruim baan aan die populaire samenzweringstheorie - inclusief een op het maanoppervlak verdwaalde foto van Kubrick zelf.

Moon (Duncan Jones, 2009)

De maan als eindeloos leeg en stil decor voor diepe eenzaamheid. Sam Rockwell heeft een fantastische solo-rol als astronaut Sam Bell, die in zijn uppie op de maan rondploetert om de op aarde zeer gewilde brandstof helium-3 uit het oppervlak te winnen. Alsof regisseur Jones een filmisch tegenhanger wilde maken voor de hit Space Oddity van zijn vader David Bowie. 

Iron Sky (Timo Vuorensola, 2012)

Op de donkere kant van de maan kan je van alles tegenkomen, maar tot aan deze zelfbewust gestoorde SF-horror-productie zullen weinigen aan een gigantische nazi-kolonie hebben gedacht. Een volkomen onzinnig en ook best wel flauw uitgangspunt, maar het blijft bijzonder hoe de maan - terra incognita dat voor iedere aardbewoner vertrouwd voelt - alsmaar weer tot de verbeelding spreekt.

Lees meer over de maan in kunst en cultuur:

Hoewel kortzichtige presidenten en rijke ondernemers nu dromen over een reis naar Mars, blijft de maan altijd tot de verbeelding spreken. Van de 19de eeuw, toen lenzen haar dichterbij brachten, tot de maanlanding van de Apollo 11 in 1969: in Antwerpen is de fotografische weerslag te zien van onze relatie met het hemellichaam.

De progressieve rock en de ruimtevaart raakten tijdens de maanlanding met elkaar verstrengeld, zozeer dat de term spacerock ontstond. Een paar jaar later had het grote publiek alweer genoeg van zowel ruimtevaart als van progrock.

Je zou niet zeggen dat de maan het ideale model is, met haar flauwe vorm en bleke teint. Van onheilspellend omen tot romantisch baken van rust: de tentoonstelling La Lune in het Grand Palais in Parijs laat zien hoe ze kunstenaars al eeuwen fascineert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden