Recensie Anna's War

Naar Anna’s vindingrijkheid en veerkracht blijf je ademloos kijken in Anna’s War ★★★★☆

Zelden werd de Tweede Wereldoorlog versmald tot zo’n verstikkend, even intiem als surreëel decor.

Anna’s War baadt in het donker van de haard waarin Anna zich verstopt.

Als een levende dode klauwt ze zich uit de aarde, houvast zoekend bij de ledematen van talloze anderen. Het Joodse meisje Anna is de enige overlevende van de massa-executie die SS’ers tijdens het gitzwarte beginbeeld van Anna’s War hebben aangericht, ergens in het Oekraïne van 1941. Alleen dankzij de filmtitel kennen we de naam van het piepjonge meisje, dat uit de kuil klimt, haar vermoorde ouders achterlaat en in het bos verdwijnt – een spook van een kind.

De helse, onwerkelijke eenzaamheid van die in één shot gedraaide openingsscène: het zal de grondstemming van de hele film blijven. En de hele film zal worden gedragen door debutante Marta Kozlova, 6 jaar oud tijdens de opnames. Al spreekt Anna al die tijd slechts één woord, Kozlova’s spitse, immens ernstige gezicht zegt alles wat er te zeggen valt.

Even lijkt Anna een veilig onderkomen te vinden bij een boerenechtpaar. Maar de Russische schrijver-regisseur Aleksei Fedorchenko (Silent Souls) en co-scenarist Nataliya Meshchaninova gunnen haar geen rust. De boeren brengen Anna naar de plaatselijke school, die door de nazi’s als hoofdkwartier in gebruik is genomen.

Sommige toeschouwers zullen het vervolg van Anna’s War (‘Voyna Anny’) vergezocht vinden, ook al is de film op ware gebeurtenissen gebaseerd. Bij Fedorchenko, die historische feiten graag naar zijn eigen poëtische hand zet, weet je nooit zeker wat dat betekent. In de school vlucht Anna naar een leeg lokaal en verstopt zich aldaar in de ongebruikte open haard. Weken, misschien maanden lang. Naar buiten kan Anna niet, aangezien het gebouw streng wordt bewaakt.

’s Nachts kruipt Anna uit de haard en speurt ze het gebouw af naar voedsel. Desnoods drinkt ze haar eigen urine. Haar meegesmokkelde olielampje stookt ze met sterk water uit het biologielokaal, de opgezette wolf die ze op zolder vindt, vilt ze om zichzelf warm te houden met diens vacht. Naar Anna’s vindingrijkheid en veerkracht – af en toe misschien ongeloofwaardig voor een 6-jarige – blijf je ademloos kijken.

Dat ligt zeker ook aan de stijl van de film, die zich voortdurend met Anna’s perspectief vereenzelvigt. Anna’s War baadt in het donker van de haard, waar soms wat zonlicht binnenvalt via de in de schouw verwerkte, gebroken spiegel. En zolang Anna in de schouw blijft zitten, maken filmcomponisten Vladimir Komarov en Atsuo Matsumoto vooral gebruik van het binnenwerk van hun piano.

De bizarre, karikaturale Kerstscènes zijn wat te veel van het goede, maar veranderen het schoolgebouw nog meer in een droomoord waaruit Anna misschien wel nooit zal weten te ontsnappen. Zelden werd de Tweede Wereldoorlog versmald tot zo’n verstikkend, even intiem als surreëel decor.

Anna’s War

Drama

★★★★☆

Regie Aleksei Fedorchenko

Met Marta Kozlova, Egor Partin, llya Belov, Sergey Fedorov, Konstantin Itunin.

75 min., in 27 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden