NieuwsCulturele sector

Na Raad voor Cultuur willen ook Amsterdam, Rotterdam en Den Haag vernieuwing in de cultuursector, blijkt uit subsidie-adviezen

In Den Haag en Rotterdam worden op het oog de verrassender keuzen gemaakt. Alle drie de adviesraden waarschuwen voor onzekerheid door de coronacrisis. 

De zaal van Theater De Nieuwe Regentes in Den Haag, dat de komende vier jaar een twee keer zo hoge gemeentesubsidie zou moeten ontvangen.Beeld Getty

Nu ook de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur woensdag zijn advies heeft uitgebracht, is in de drie grootste steden van Nederland bekend welke culturele instellingen subsidie van de gemeente zouden moeten krijgen in de periode 2021-2024. Elke vier jaar is er een dans om tot dit selecte gezelschap te behoren, dat in elk van de drie steden een andere naam draagt maar in het algemeen als de ‘culturele basisinfrastructuur’ bekend staat. Een culturele instelling die tot de ‘bis’ wordt toegelaten, hoeft niet telkens te vechten voor een tijdelijke subsidie, maar heeft vier jaar rust.

Het gaat om flinke bedragen: in Rotterdam is jaarlijks in totaal 81,7 miljoen euro beschikbaar, in Amsterdam 73,5 miljoen en in Den Haag 56,2 miljoen. Dit is overigens niet alles wat de gemeenten aan cultuur spenderen. In Amsterdam bijvoorbeeld keert het college van burgemeester en wethouders per jaar nog eens 82 miljoen euro uit langs andere wegen.

Pas tegen het einde van het jaar zal vaststaan wat er daadwerkelijk wordt overgemaakt; eerst geven de wethouders van cultuur nog een reactie op de zwaarwegende adviezen, dan mogen de instellingen nog reageren, waarna het definitieve plan wordt opgemaakt dat de goedkeuring van de gemeenteraad moet krijgen.

Nieuwkomers

Toch zijn er nu al grote lijnen te trekken uit de vuistdikke adviezen (bij elkaar opgeteld 1.528 pagina’s) van de Amsterdamse Kunstraad, de Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 Den Haag en de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur.

Allereerst wordt, net als bij de rijksoverheid, bij de grote gemeenten werk gemaakt van vernieuwing van het stelsel. In Rotterdam wordt voorgesteld 21 instellingen toe te voegen, waardoor het totaal op 94 zou komen. In Den Haag zijn er zeven nieuwkomers op een totaal van 57. Het aantal instellingen dat uit het stelsel zou moeten vliegen, is daar opmerkelijk groot: twintig (in Rotterdam zijn dat er zeven en in Amsterdam geen een). 

In Amsterdam wordt voorgesteld 14 instellingen toe te voegen aan de basisinfrastructuur, waardoor het totaal op 35 zou komen. Tussen de nieuwkomers zitten flink wat instellingen die al jaren aan de weg timmeren. Op het eerste oog worden in Den Haag en Rotterdam meer verrassende keuzen gemaakt.

Inclusiviteit

De vernieuwing hangt samen met een thema dat veel aandacht krijgt in de culturele wereld: inclusiviteit. Een groter deel van de (veranderde) stadsbevolking moet worden betrokken bij cultuur. De instellingen die al langer in de basisinfrastructuur zitten, hebben daar volgens de adviesraden vaak moeite mee, al zijn er gunstige uitzonderingen, zoals de Kunsthal en Theater Zuidplein in Rotterdam.

Vooral in de havenstad lijkt veel te zijn geïnvesteerd in cultuur die beter aansluit op de bevolking. Er zijn daar volgens de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur twee nieuwe cultuurtakken opgebloeid: de instellingen die het gesproken woord centraal hebben staan (zoals nieuwkomer Spraakuhloos en het al langer bestaande Verhalenhuis Belvédère) en circustheater (zoals Circus Rotjeknor en Rotterdam Circusstad).

Ook wordt in de adviezen veel gewicht toegekend aan naleving van de Fair Practice Code, de nieuwe richtlijn die een betere honorering voorschrijft van de veelal onderbetaalde medewerkers en freelancers . Uit de drie adviesrapporten blijkt dat dit vaak geen sinecure is. Dat heeft een logische reden: er moet ambitie worden getoond om in aanmerking te kunnen komen voor een plaats in de basisinfrastructuur, maar het beter betalen van personeel gaat juist ten koste van die ambitie – doordat de instellingen zelf de hogere honorering moeten opbrengen, dient er in het programma te worden gesnoeid.

Alle drie de adviesraden waarschuwen dat hun aanbevelingen worden doorkruist door de coronacrisis, die grote financiële problemen met zich meebrengt voor de cultuursector. De Haagse raad merkt openhartig op dat zijn advies ‘op drijfzand is gebouwd’ als er geen noodsteun komt. De gemeente Rotterdam maakte woensdag bekend 10 miljoen euro uit te trekken voor extra steun aan de cultuursector. Eerder maakte Amsterdam daar 17 miljoen euro voor vrij.

ADVIEZEN IN HET KORT:

● ADVIES AMSTERDAM

Relatief grootste subsidiestijging bij: IFDA, BIMHUIS en Podium Mozaïek.

Nieuwkomers: de Appel, CBK Zuidoost, Waag, ICK Amsterdam, ISH, SLAA, Pakhuis de Zwijger, Nederlands Blazers Ensemble, Amsterdam Sinfonietta, Asko| Schönberg, Cappella Amsterdam, Nowhere, Likeminds en ROSE stories.

Subsidie kwijt: geen instelling, wel dient er op grote instellingen als ITA en Concertgebouw licht te worden bezuinigd.

● ADVIES DEN HAAG

Relatief grootste subsidiestijging bij: Theater De Nieuwe Regentes, Rewire en ProJazz.

Nieuwkomers: Page Not Found, Grauzone, Haags Theaterhuis, iii, Offprojects, Story Academy en Topaze.

Subsidie kwijt: twintig instellingen, waaronder Crossing Border, Zuiderparktheater, museum Bredius, De Dutch Don’t Dance Division en de ‘cultuurankers’ Muzee en DiamantTheater.

● ADVIES ROTTERDAM

Relatief grootste subsidiestijging bij: House of Urban Arts (Future in Dance), Xclusiv Company en Hiphop in Je Smoel (HIJS).

Nieuwkomers: Afrikaanderwijk Coöperatief U.A., AVL Mundo, Centraal Plan Bureau Rotterdam, CLUB GEWALT, De Dependance, DIG IT UP, Extra Extra, Frontaal Podium, House of Knowledge, Lloydscompany, Mooi Weer & Zo, Office for Metropolitan Information, Operator Radio, PrintRoom, Rotterdam International Duet Choreography Competition, Sahne, Spraakuhloos, Tall Tales Company, The Writer’s Guide (to the Galaxy), WArd/ward en WAT WE DOEN.

Subsidie kwijt: zeven instellingen, waaronder Internationale Architectuur Biennale Rotterdam, Jazz International Rotterdam, Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival en TheaterNetwerk Rotterdam. Voor een alternatieve jazzprogrammering moet geld komen. De subsidie voor Museum Rotterdam moet zwaar worden gekortwiekt, maar tevens moeten er middelen komen voor een alternatief. 

Reactie Cultuurwethouder Den Haag

De wethouder van Cultuur in Den Haag, Robert van Asten (D66), reageerde woensdag op het advies over de vierjarige subsidies in zijn stad. Hij het met het advies eens dat het festival Crossing Border en het dansgezelschap De Dutch Don’t Dance Division geen gemeentegeld meer moeten ontvangen. Ten aanzien van Crossing Border noemt hij het ‘ernstig en verwijtbaar’ dat het festival eerdere kritiek naast zich heeft neergelegd. Bij Museum Bredius handhaaft de wethouder het budget tegen het advies in; omdat het museum een legaat toont, is de gemeente dat volgens hem juridisch verplicht te blijven tonen. Muzee Scheveningen zou ook geen subsidie meer moeten krijgen, maar Van Asten wil daar toch nog geld voor uittrekken vanwege het belang voor het stadsdeel. Hij onderschrijft het negatieve advies ten aanzien van DiamantTheater, het ‘cultuuranker’ in stadsdeel Haagse Hout, en wil daar cultuur op een andere manier gaan organiseren. Een soortgelijk oordeel velt hij over het Zuiderparktheater: geen subsidie, wel enig geld voor een alternatieve programmering vanwege de uniekheid van het openluchttheater.

Kredietcrisis

Een deel van de instellingen die in Den Haag volgens het advies moeten afvallen, hebben te veel te lijden gehad van de vorige crisis. In 2012 werd zwaar bezuinigd op cultuur en een deel is daardoor in de problemen gekomen, zegt de Haagse Cultuurwethouder Robert van Asten.  ‘Die lopen op hun tandvlees en kunnen het zonder extra geld niet nog een keer vier jaar volhouden.’

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Amsterdam via het college van burgemeester en wethouders jaarlijks nog eens 60 miljoen euro spendeert aan cultuur. Het gaat om 82 miljoen euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden