Nieuws De-festivalisering

Na jaren van groei daalt het aantal festivals in Nederland

Na jaren van ongebreidelde groei is Nederland aan het de-festivaliseren. De afgelopen twee jaar is het aantal festivals met ruim 10 procent afgenomen. Vooral in Amsterdam zit de klad erin.

Festival Georgies Wundergarten in Ruigoord, Amsterdam. Beeld Hollandse Hoogte / Amaury Miller

Het aantal muziekfestivals in de hoofdstad daalde de afgelopen twee jaar met een kwart. De provincie Noord-Holland is daarmee haar jarenlange koppositie kwijt. In Noord-Brabant werden vorig jaar de meeste muziekfestivals georganiseerd: 215.

Dit blijkt uit onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Afgelopen jaren waren er veel klachten over de festivalisering van Nederland. Het zijn er nog altijd veel, maar het aantal daalt. Dat wordt volgens onderzoeker Harry van Vliet veroorzaakt door een te overvloedig aanbod van muziek-, kunst- food- en filmfestivals enerzijds en een groeiende meute mopperende omwonenden anderzijds.

De lector crossmedia aan de HvA brengt het aantal festivals pas sinds 2015 in kaart, maar uit langer lopende commerciële onderzoeken, zoals Respons, valt op te maken dat het aantal festivals vanaf de jaren tachtig met een gestage opmars bezig is. ‘Vooral de laatste tien jaar groeide het aantal festivals hard’, aldus Van Vliet. 

Maar sinds het ‘piekjaar 2016’ is dus een daling ingezet. Dat heeft vermoedelijk te maken met aangescherpt beleid van gemeentes, denkt Van Vliet. ‘We hebben de reden van de daling niet onderzocht, maar er werd de laatste jaren door omwonenden steeds meer gemopperd over de grote hoeveelheid festivals. Waarschijnlijk is het in verschillende gemeentes moeilijker geworden om een vergunning te krijgen.’

Niet alleen in Amsterdam – waar het beleid in 2017 is aangescherpt – maar ook in onder andere Utrecht en Eindhoven is het aantal festivals flink verminderd, met een daling van respectievelijk 17 en 16 procent.

Naast aangescherpt beleid speelt ook het overschot aan festivals een rol, denkt de onderzoeker. ‘De concurrentie is enorm. In de zomer kun je ieder weekend kiezen uit tientallen festivals.’

Meer films, minder voedsel

Opvallend is dat niet alle soorten festivals even hard dalen. Het aantal filmfestival is de laatste jaren iets gestegen, terwijl muziekfestivals en festivals waar voedsel centraal staat, afnamen. De markt van filmfestivals is volgens Van Vliet stabiel omdat ze veelal georganiseerd worden door een filmtheater. ‘Die hebben al een locatie en ze zijn van hun inkomen niet afhankelijk van zo’n festival.’

Wat de food-festivals op hun beurt niet helpt, zegt de onderzoeker, is dat eenmansfoodtrucks de laatste jaren zijn ingehaald door bestaande restaurants en bistro’s die er een foodtruck naast runnen. ‘Een paar jaar geleden zag je dat mensen een gekke oude wagen opknapten en zelf eten gingen maken. Een paar zomers verder blijkt dat zo’n investering niet makkelijk is terugverdiend.’

Kan het zijn dat er sprake is van een tijdelijk dipje en dat het aantal festivals dit jaar gewoon weer doorgroeit? Van Vliet verwacht van niet. ‘Het blijft natuurlijk afwachten hoe het festivallandschap zich verder gaat ontwikkelen. ‘Maar ik zie het aantal festivals niet snel weer stijgen.’ 

Meer over de festivalisering van Nederland 

De klachten van omwonenden nemen alsmaar toe, schreef de Volkskrant in 2017. Amsterdam verscherpt de geluidsnormen, Rotterdam kondigt een vergunningstop af en het Rode Kruis slaat alarm. De ‘festivalisering’ lijkt op een grens te stuiten. Is de limiet bereikt?

Nederland is wereldkampioen festivals vieren. Daar moeten we juist trots op zijn, betoogde Robert van Gijssel vorige maand in een essay. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden