tv-recensiearno haijtema

Na het zien van De vuilnisman lijkt geen twijfel mogelijk: de afvalindustrie moet wel goede bedoelingen hebben

Arno Haijtema tv-recensie Beeld -
Arno Haijtema tv-recensieBeeld -

Sinds de gemeente een afvalscheidingsoffensief heeft ingezet, is mijn woning veranderd in een sorteercentrum voor groente- en fruitafval, plastic en restvuil. Elke dag herinnert de gft-container me er met stinkend opengesperde bek aan dat ik prima circulair bezig ben. Minimaliseer het restafval, zo luidt de gemeentelijke opdracht. Maar na het zien van de eerste aflevering van Teun van de Keukens docu De vuilnisman ben ik aan twijfel ten prooi gevallen.

In zijn zesdelige serie onderzoekt de programmamaker van KRO-NCRV de afvalwereld, zondag dook hij juist in dat restafval. Dat eindigt via via in de verbrandingsoven, wordt omgezet in energie en verdwijnt in het niets. Nou ja, op één restantje na: van elke ton blijft 200 kilo as over. Dat restje voedt mijn twijfel. Want juist met die as gebeuren ontzettend goeie dingen, zo blijkt. Bewijs ik de wereld met méér restafval niet juist een goede daad?

Talloze nieuwe wegen worden uitgerold over een fundament asplakken uit de vuilverbranders, die eerst zorgvuldig van schadelijke stoffen als chemicaliën, metalen en plastic zijn ontdaan. En het platte polderland dat Holland heet, wordt, bijvoorbeeld bij Amsterdam, met gebruikmaking van de asresten ten behoeve van recreatie verfraaid met 30 meter hoge bergen. Een boswachter van Staatsbosbeheer legde uit dat de met gras begroeide bult bij het havengebied, het Groene Schip geheten, ook nuttig is als ‘fysieke zichtbarrière’ die lelijke industriële activiteiten afschermt.

Iedereen wordt beter van deze afvalverwerking. Amsterdam, Staatsbosbeheer en grootbaggeraar annex landwinner Boskalis bijvoorbeeld hebben tezamen 10 miljoen euro gekregen voor de aanleg van het Groene Schip. Wegenbouwers krijgen de as cadeau van de vuilverbranders. Het grauwe goud is zó gewild dat er jaarlijks 1,7 miljard kilo restafval wordt geïmporteerd om de verbrandingsinstallaties, waarvan er in Nederland door ongelukkige planning veel te veel zijn, op temperatuur en de asproductie gaande te houden. Nederland wordt, constateerde ‘afvalprofessor’ en Nobelprijswinnaar Ernst Worrell, het afvalputje van Europa.

Teun van de Keuken voor De vuilnisman bij een vuilverwerker in Terneuzen. Beeld
Teun van de Keuken voor De vuilnisman bij een vuilverwerker in Terneuzen.

Daar kúnnen we om treuren. Want nog niet altijd zijn de asresten van chemische ongerechtigheden ontdaan. Van de Keuken trof een zooi batterijen en ijzer aan bij een wegaanleg in Katwijk. ‘Je was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats’, zei een Zeeuwse afvalverwerker die Van de Keukens bevindingen plaatste in de categorie bedrijfsongevalletjes in een overigens prachtig circulair proces. De man belichaamde een vreemde mengeling van provinciale nuchterheid en diabolisch sarcasme, wat zijn zonnige kijk op de afvalindustrie nogal ondergroef.

Er was een neiging tot somberen na het zien van De vuilnisman. Maar laten we positief blijven. Als er één sector is die heeft bewezen ons vertrouwen te verdienen, dan is het wel de afvalindustrie. Dat uitdelen van tonnen as moet wel altruïsme zijn. Met een beetje geluk hogen we heel Nederland ermee op. Is het probleem van de zeespiegelstijging ook meteen opgelost. Rest de vraag of m’n stinkende gft-container bij het plastic of het restvuil moet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden