Kunstwerk van de weekExhausting a Crowd

Na een week van sociale onthouding is Exhausting a Crowd een oase van chaos

Wekelijks bespreekt de Volkskrant een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt.

De Dam in Amsterdam (beeld uit 2015), in het interactieve kunstwerk Exhausting a Crowd. Beeld Kyle McDonald
De Dam in Amsterdam (beeld uit 2015), in het interactieve kunstwerk Exhausting a Crowd.Beeld Kyle McDonald

Nee, Exhausting a Crowd is geen nieuw kunstwerk, het stamt uit 2015. Toch verdient het de titel Kunstwerk van de week. Ten eerste omdat het geheel coronaproof is, gemaakt voor het web. U kunt het veilig vanachter uw eigen ontsmette computer bekijken op exhaustingacrowd.com. Ten tweede omdat er een bijzonder verslavende werking uitgaat van het kijken naar de mensenmenigten in dit kunstwerk. Voor wie na een week sociale onthouding inmiddels de muren op zich af ziet komen, is Exhausting a Crowd een oase van chaos en onrust.

Wat is er te zien? Simpelweg: filmbeelden van (op het moment van filmen nog) drukbezochte plekken in de wereld, van Piccadilly Circus in Londen tot de Dam in Amsterdam. Met in die beelden zwarte tekstbalkjes met commentaar. Iedere sitebezoeker kan een willekeurig punt in het bewegende beeld aanklikken en een observatie toevoegen. Hoort de tekst bij een bewegend punt, zoals een voorbijganger, een dwarrelend blaadje of een voorbijrijdende tram, dan beweegt het zwarte tekstbalkje mee over het scherm.

De inspiratie voor het kunstwerk kwam van de Franse schrijver Georges Perec, die in 1974 eens drie dagen doorbracht aan de rand van een plein in Parijs. Het resultaat van die actie, een markant stukje proza getiteld Poging tot een uitputtende beschrijving van een plek in Parijs, is precies wat de titel suggereert. Namelijk een (aan gekte grenzende) poging om alles wat er op het plein te zien was te beschrijven, van de roerloze gebouwen en de keien op de grond tot de stroom van voorbijgangers en verkeer. In de inleiding beschrijft Perec dat hij de alledaagse dingen wilde vastleggen die normaal niemand opmerkt, ‘dat wat er gebeurt wanneer er niets passeert behalve tijd, mensen, auto’s en wolken’.

Exhausting a Crowd nodigt uit om Perec na te doen: om (virtueel) op een plein te gaan staan en alles te beschrijven wat je ziet. Alleen doe je dit niet alleen, maar met een menigte mensen, iedereen kan iets toevoegen. Nog een verschil: waar de Franse schrijver poogde om alles zo objectief mogelijk te beschrijven, blijken de chroniqueurs van dit project daar helemaal niet in geïnteresseerd.

Een enkeling houdt zich braaf aan de opdracht. ‘Vrouw met een rolkoffertje’, staat er dan ergens in beeld. Gaap. Anderen spelen politieagentje: ‘Hier rijdt iemand door rood.’ De meeste schrijvers doen iets heel anders, ze proberen in de hoofden van de passanten te kruipen. Soms is dat flauw, soms verrassend, soms suikerzoet. Een levend standbeeld op de Dam blijkt gekweld door existentiële twijfels. ‘Mijn ouders vinden me een mislukking en ze hebben gelijk’, staat er naast zijn hoofd te lezen. ‘Waar is mijn Tinder-match?’, vraagt een meisje dat wat zoekend heen en weer loopt met haar telefoon in de hand. Een kus te midden van de uitgaansdrukte in Londen krijgt een romantische verhaallijn, inclusief Hollywoodteksten: ‘Kiss me, you fool.’

Het is onmogelijk om alle verhaallijnen en beschrijvingen in je op te nemen, net als het natuurlijk onmogelijk is überhaupt alle dingen die om je heen gebeuren tegelijkertijd te registreren. Dat duizelingwekkende gevoel van gelijktijdigheid maakt Exhausting a Crowd zo verslavend om naar te kijken. Zeker door het contrast met de situatie van nu, waarin het dagelijks leven voor veel mensen eerder doet denken aan de verlatenheid van een schilderij van Edward Hopper. Van die (noodgedwongen) afstand gezien heeft het iets magisch, al die levens die zich onder normale omstandigheden kruisen, met al die verschillende verhalen.

Titel: Exhausting a Crowd

Kunstenaar: Kyle McDonald

Wat: Interactieve internetkunst

Jaar: 2015 (en sindsdien constant in ontwikkeling)

Waar te zien: www.exhaustingacrowd.com

Opvallend: In de Nederlandse teksten zitten bijzonder veel verwijzingen naar uitverkocht wc-papier, waarschijnlijk gaat het om zeer recente toevoegingen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden