nieuws

Na 3,5 jaar voorbereiding verhuist Boijmans van Beuningen 151.000 stukken naar het nieuwe depot

Vanaf deze winter kunnen bezoekers in het eerste openbare museumdepot ter wereld voor 8 miljard euro aan kunst zien.

Elke week komen achttien vrachtwagens à 22 kubieke meter kunst aan in het nieuwe depot van het Boijmans Van Beuningen. Beeld Simon Lenskens
Elke week komen achttien vrachtwagens à 22 kubieke meter kunst aan in het nieuwe depot van het Boijmans Van Beuningen.Beeld Simon Lenskens

Het is iets na twee uur en een vrachtwagen duwt zijn kont in het gloednieuwe spiegelende bolle gebouw in het Rotterdamse Museumpark. Kisten, kratten en karren worden in een grote goederenlift gezet. Op de tweede verdieping openen twee medewerkers van Museum Boijmans Van Beuningen klimaatkist B04. Dan komt inventarisnummer 1628 MK tevoorschijn: De gebroeders De Witt in de gevangenis van Simon Opzoomer. Enkele minuten later hangt het 19de-eeuwse schilderij aan het juiste rek. Voilà, een piepklein deel van de 151.000 objecten tellende collectie van het museum is terecht.

Deze omvangrijke verhuizing is al een paar weken bezig. Het eerste kunstwerk dat vorige maand is uitgepakt was Het is me wat van Wim T. Schippers, de bekende zwevende steen die jarenlang in de entreehal van het museum stond. Wel toepasselijk, het is me wat. ‘Dit is een militaire operatie’, zegt directeur Sjarel Ex. ‘Dat hoor ik ten minste steeds. Ik ben niet in dienst geweest, maar ik neem het gewoon aan.’ Zijn woordkeuze past bij de locatie. Met al het gewapende beton en zware schuivende deuren met alarmpiepjes doet het depotgebouw van binnen denken aan een bunker of gevangenis.

Vanaf 6 november kan iedereen komen kijken in het nieuwe depot.  Beeld Simon Lenskens
Vanaf 6 november kan iedereen komen kijken in het nieuwe depot.Beeld Simon Lenskens

Geen wonder, straks is hier voor zo’n 8 miljard euro aan kunst te vinden. Dat is vrijwel de gehele collectie Boijmans, want het museum zelf (waar normaal zo’n 5 procent van de collectie te bezichtigen is), is tot eind 2028 dicht voor een renovatie en verbouwing.

Sjoerd Vos, gespecialiseerd in het verhuizen van grote collecties, probeert deze operatie met een gewone verhuizing te vergelijken. Alles is gesorteerd en van een kleurcode voorzien: ‘Net zoals je thuis inpakt: deze doos moet naar de keuken deze naar de slaapkamer. Alleen dan in het groot.’ Wekelijks komen hier 18 vrachtwagens met 22 kubieke meter museumcollectie aan vanuit de tijdelijke museumdepots in Rotterdam, Den Haag en Antwerpen.

Eind augustus moet de verhuizing afgerond zijn, op 6 november wil Boijmans de eerste bezoekers ontvangen in ’s werelds eerste toegankelijke depot. Wat die bezoekers straks zien, daar is nu al een glimp van op te vangen. En het is overweldigend. Stellingkasten en rekken gevuld met kunst en andere objecten. Vazen, fietsen, tafels, stoelen, sculpturen, efficiënt dicht op elkaar. Een georganiseerde chaos. Een bezoek aan het depot is niet alleen een bezoek aan de achterkant van het museum, maar ook aan de achterkant van de kunst. Zo zit de gedemonteerde sokkel van Het is me wat vol apparatuur om de mysterieuze ‘steen’ te laten zweven. Geen verrassing eigenlijk, toch gek om te zien. De kunst is hier op haar heiligst (streng bewaakt in de ideale omstandigheden) en ontheiligd tegelijk.

‘Dit is geen showdepot, dit hier is the real thing’, zegt Sandra Kisters, hoofd collectie en onderzoek. De voorwerpen zijn gewoon geordend op materiaal en formaat. Dat zal voor doorgewinterde museumbezoekers even wennen zijn. Maar ook dat heeft een educatieve waarde, denkt Kisters: ‘Aan de hand van bijvoorbeeld Het is me wat kunnen we laten zien dat het moeilijk is om de steen zwevend te houden met de techniek die in 1999 is bedacht. Je kunt ook praten over de dilemma’s: welke onderdelen kun je vervangen, hoe denkt de kunstenaar daarover?’ Uiteindelijk, hoopt Kisters, kunnen bezoekers straks via een app of een qr-code, zien hoe het kunstwerk er in een museumzaal uit hoort te zien. Ook zullen veel kunstkratten straks aan één kant open zijn: ‘Bij onze modecollectie kan dat goed werken.’

Kunstwerken komen aan in het nieuwe depot van museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.  Beeld Simon Lenskens
Kunstwerken komen aan in het nieuwe depot van museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.Beeld Simon Lenskens

De verhuizing is 3,5 jaar voorbereid, waarbij elk object opnieuw door specialisten is bekeken en opgemeten. Wie zelf heeft verhuisd, weet dat dan niet alle huisraad in verhuisdozen terechtkomt, maar ook een hoop richting vuilniszak gaat. Hoe gaat dat als je 151.000 objecten moet inpakken? Kisters lacht: ‘We hebben écht geprobeerd om dingen weg te gooien!’ Dan, serieuzer: ‘Als museum noemen we dat ontzamelen, dat hebben we in enkele gevallen gedaan aan de hand van de Leidraad Afstoten Museale Objecten, de LAMO.’

Ze noemt scherven, die naar een archeologisch museum zijn gegaan en meubels die bij nadere bestudering niet helemaal (maar deels) 17de-eeuws bleken, die konden naar Vereniging Hendrick de Keyser. Misschien bepaalt de maat van dit gebouw , waarin rekening is gehouden met nog twintig jaar collectiegroei, uiteindelijk wel de omvang van de museumcollectie, suggereert directeur Ex. ‘Ontzamelen blijft een actueel onderwerp,’ zegt Kisters. Maar eerst moet de volgende vrachtwagen uitgeladen.

De gebroeders De Witt in de gevangenis van Simon Opzoomer wordt uitgepakt in het nieuwe depot van Boijmans Van Beuningen. Beeld Simon Lenskens
De gebroeders De Witt in de gevangenis van Simon Opzoomer wordt uitgepakt in het nieuwe depot van Boijmans Van Beuningen.Beeld Simon Lenskens

Komen kijken in het depot

Het depot gaat open op 6 november. De online kaartverkoop voor een bezoek begint honderd dagen eerder, op 29 juli. In het eerste jaar na de opening hoopt het museumdepot op 200.000 bezoekers. Die kunnen via grote ramen in de geklimatiseerde kamers kijken en restauraties en onderzoek volgen. Een rondleiding is ook mogelijk. Op het dakterras van het gebouw is een restaurant en een ‘dakbos’ van berkenbomen. Het dakterras wordt vanaf 17 uur separaat gratis toegankelijk .

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden