Interview Monic Hendrickx

Na 21 jaar ziet Monic Hendrickx weer De Poolse Bruid – in een Groningse stal

Hoe valt de theaterbewerking bij de actrice, die doorbrak als Anna in de film uit 1998?

Lotte Dunselman en Paul van der Laan in de theaterbewerking van De Poolse Bruid. Beeld Polle B Willemsen

Ze wordt na afloop joviaal begroet door acteur Paul van der Laan: ‘Ha, geweldig, daar is de oermoeder!’ Van der Laan heeft zojuist een uur en drie kwartier boer Henk Woldring gespeeld in de eerste theaterbewerking van de beroemde Nederlandse film De Poolse bruid (1998). Deze zomer wordt het stuk gespeeld door Noord Nederlands Toneel en toneelgroep Echo. 

Colombina-winnaar Lotte Dunselman (40) is een stuk zenuwachtiger om ‘oermoeder’ Monic Hendrickx (52) te ontmoeten. Het was haar idee een theaterversie te maken; zij speelt Hendrickx’ rol, die van de Poolse Anna Kryźanowska die bebloed komt aanstrompelen door een Gronings weiland, op de vlucht voor pooiers. Uitgeput stort de vrouw neer op het erf van een stugge, verbaasde boer. Haar openvallende regenjas biedt zicht op haar besmeurde lichaam. Hij draagt haar naar binnen, spoelt haar af en wrijft haar droog ‘als een kalfje’, en geeft haar schone kleren. Ze weten niets van elkaar, spreken elkaars taal niet. Langzaam wint toenadering het van onbegrip, maar de dreigende buitenwereld valt niet op afstand te houden.

Het is deze prijswinnende rol in dat iconische, weidse landschap, waarmee Hendrickx op haar 31ste doorbreekt naar het grote publiek en de internationale filmwereld. Eigenlijk zou Johanna ter Steege Anna spelen, maar die bleek niet te kunnen. Toen mocht Hendrickx op gesprek komen bij regisseur Karim Traïdia. ‘Ik zag Jaap Spijkers net weglopen, hij was voor boer Henk gevraagd. ‘Tot op de opnamen!’, blufte ik tegen hem. We hadden nog nooit samengespeeld.’

Lotte Dunselman en Paul van der Laan in de theaterbewerking van De Poolse Bruid. Beeld Polle B Willemsen

Onderweg naar het Hoge Noorden, naar de door aardbevingen onbewoonbaar geworden boerderij De Haver in het dorpje Onderdendam, is Hendrickx net zo zenuwachtig als Dunselman. ‘Wat als ik het niet goed vind?’ Die angst blijkt ongegrond, evenals Dunselmans nervositeit. Hendrickx: ‘Het is prachtig. Ik ben heel blij dat ik het heb gezien. Natuurlijk vergelijk ik onze Anna’s en onze Poolse uitspraak. Lotte zet een sterkere vrouw neer. En ik zie andere redenen waarom Anna vasthoudt aan haar geloof. De voorstelling woelt ook allerlei herinneringen los. Maar de theaterbewerking is zo eigen en origineel dat ik die vergelijking achter mij laat en nieuw drama zie.’

Aan het keukentafeltje met de soepterrine uit het decor van De Poolse bruid wisselen de actrices uit hoe lastig Poolse klemtonen en keelklanken zijn. Dunselman: ‘Hier in Groningen, waar De Poolse bruid de best bekeken film ooit is, lachen ze nog om het Gronings accent van Jaap Spijkers.’ Hendrickx: ‘Toen wij van het vliegveld werden opgehaald, omdat De Poolse bruid voor het festival in Cannes was geselecteerd, stonden ze ons op te wachten met bordjes met ‘Monici Hendricki’ en ‘Joap Speijkers’. Een vriendin noemt mij nog altijd zo.’

Ja, en dan dat extra personage in de veelal stille film, die indrukwekkende horizon: ‘Als de crew ‘mooie wolk’ schreeuwde, renden wij naar buiten voor een opname. Tegelijk kreeg ik trekkerles van boeren, die na zo’n stille scène met tranen in hun ogen zeiden: ‘Mooi hè, zo stil.’’

Werklust

Actrice Monic Hendrickx (Stevensbeek, 1966) heeft thuis in Zaandam vier Gouden Kalveren op de schouw staan, voor hoofdrollen in De Poolse Bruid (1998), Nynke (2001), Het zuiden (2004) en Penoza (2013). Vanaf 28/11 draait Penoza in de bioscoop, de langverwachte filmbewerking van een van de succesvolste Nederlandse televisieseries uit dit decennium. Vanaf 25/8 is ze te zien in de achtdelige Vlaams-Nederlandse thrillerserie Grenslanders (NPO3), en in het najaar in Noorwegen in de Europese vampierserie Heirs of the Night, die in het voorjaar 2020 in Nederland wordt uitgezonden.

Actrice Monic Hendrickx. Beeld Ralph Vermeesch

Die stilte en dat landschap bezorgden Dunselmans wel hoofdbrekens bij de theaterbewerking: ‘Ik dacht nog: wat raar dat in twintig jaar niemand deze prachtige film voor theater heeft bewerkt. Het is zo’n sterk verhaal; twee eilanden die naar elkaar toe drijven. Maar toen ik de scènes uitploos, snapte ik het. Er wordt zo veel níét gezegd. Bovendien wilde ik het in een schuur spelen die symbool staat voor de strijd in het noorden.’

Dus maakte toneelschrijver Jibbe Willems een theatrale ingreep; de acteurs vertellen in de derde persoon over ‘zij’ en ‘hij’. Ze beschrijven de omgeving zo dat het bijna poëzie wordt. Henk: ‘Hier zit niks tussen land en lucht, geen staal, beton, glas.’ Anna: ‘Aan het eind van de wereld, waar het land in het water valt (...) scheepsdiesel, uitlaatgassen, natte hond.’ Het is heel even wennen, maar dan wordt het prachtig. Zittend in de schuur denk je weiland en erf erbij, inclusief die iconische openingsscène uit de film. De emoties krijgen extra lading door de smeulende livemuziek van de Groningse muzikanten Bert Hadders en Joost Dijkema, op twaalf instrumenten.

Het grootste verschil tussen film en voorstelling is misschien wel de boodschap. Waar De Poolse bruid twintig jaar geleden vooral een stil pleidooi was voor verbinding, voegen toneelgroep Echo en Noord Nederlands Toneel een laag toe. Ze vragen begrip voor boeren die zonder overbruggingskrediet noodgedwongen ‘als laatsten het licht moeten uitdoen’ in een land ‘waar het lijkt of niemand meer voedsel wil, maar vreten’.

De Poolse bruid door Noord Nederlands Toneel en tg Echo, i.s.m. Het Groninger Landschap. T/m 21/7, Boerderij De Haver, Onderdendam. Volgende zomer herneming.

Monic Hendrickx en Lotte Dunselman bleven nog even zitten aan het keukentafeltje uit het decor van De Poolse bruid. Fragmenten van hun gesprek ziet u hieronder.

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden