Review

Mysterious masterpiece is een aanstekelijk schouwspel

Film (documentaire) - Mysterious masterpiece

Mysterious masterpiece werkt aanstelijk: ook de kijker gaat zich afvragen hoe dit schilderij tot stand kan zijn gekomen. De film is slim gecomponeerd en heeft een aanstekelijke cast.

Van het oeuvre van schilder Johannes Torrentius (1589-1644) is slechts één schilderij bewaard gebleven: Emblematisch stilleven met kan, glas, kruik en breidel (en bladmuziek) (1614) uit het Rijksmuseum. Het hangt hoog aan de muur en men loopt er makkelijk aan voorbij. Maarten de Kroon viel het wél op. Hij maakte er een documentaire over.

Mysterious masterpiece: Cold Case Torrentius (****), documentaire.
Regie: Maarten de Kroon, in samenwerking met Jeanne van der Horst.
69 min., in 6 zalen.

Raadsel op vele fronten

Begrijpelijk. Vrijdenker, dandy avant la lettre, verstokt hoerenloper en vervaardiger van pornografische prenten: Torrentius was een, hoe zullen we het eens noemen, kleurrijke figuur. Een tikkeltje té kleurrijk voor het verdeelde en calvinistische Holland. Torrentius werd beschuldigd van lidmaatschap van de Rozenkruisers (nooit bewezen), gemarteld en ter dood veroordeeld, waarna hij werd gered door niemand minder dan Koning Charles I van Engeland. Zijne hoogheid zag de veroordeelde graag nog wat schilderen. Torrentius en zijn schilderijen zonken weg in de geschiedenis, tot er begin 20ste eeuw één opdook. In Enschede. In een rommelwinkel, waar het dienst deed als deksel van een krentenvat.

Het paneel is een raadsel op vele fronten. Niet alleen de oproep tot matiging die eruit spreekt (water bij de wijn, etcetera), die ogenschijnlijk botst met Torrentius' vrijmoedige levenswandel, maar ook de totstandkoming. Van de hooglichten op het glas- en ijzerwerk tot de samenstelling van de verf. Dat er een camera obscura aan te pas kwam en ervoor geëxperimenteerd werd met atypische bindmiddelen (pectine), zo veel is duidelijk, maar hoe die camera werd ingezet en om welke middelen het gaat: men tast in het duister. Frustrerend, niet onoverkomelijk. Het mysterie, mijmert Arie Wallert, hoogleraar restauratietechniek, houdt je gefascineerd. Je gaat het pas zien, als je het níet doorhebt.

Fijne film

Het is een fijne film: slim gecomponeerd, ontspannen verteld en met een aansprekende cast van welbespraakte en goed ingevoerde talking heads: schrijver Nelleke Noordervliet, wijlen conservator van het Metropolitan Museum Walter Liedtke, Rijksmuseums eigen Pieter Roelofs. Aardig zijn de twee muzikanten die de bladmuziek op Emblematisch stilleven spelen (die bevat een tritonus en een dissonant: 'buitenmaats' dus). Aardig dat een intrigerend schilderij wordt doorgelicht zonder opgelegd mysterie of flauwe wedstrijdelementen. Na deze film wil je het doek zelf gaan bekijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.