Mysterie over afpersing Vaticaan met Michelangelo

Het lijkt wel de plot van een thriller van Dan Brown. Onbekende probeert het Vaticaan af te persen met geheimzinnige documenten van Michelangelo die achttien jaar eerder uit de pauselijke archieven gestolen zijn.

Een voorvertoning van de geluids- en lichtshow die onderdeel is van de tentoonstelling 'Michelangelo, Leonardo da Vinci, Raphael, Giants of the Renaissance' in Baux-de-Provence, zuid-Frankrijk. Beeld afp

De onbekende bood de stukken van de renaissancekunstenaar onlangs aan bij kardinaal Angelo Comastri, prefect van het Fabbrica di San Pietro, een archief dat is ondergebracht bij de Sint-Pieter. Of Comastri de stukken wilde kopen, voor 100.000 euro. De kardinaal weigerde. Zaterdag deed het Vaticaan aangifte.

Het gaat om twee documenten: een stuk met de handtekening van Michelangelo Buonarotti en een brief in zijn karakteristieke handschrift. Ze zouden in 1997 als vermist zijn opgegeven door zuster Teresa Todaro, toenmalig archivaris van de Fabbrica, een archief met veel materiaal over de bouw van de Sint-Pieter. Michelangelo was een van de architecten.

Het Vaticaan bevestigt de afpersing, maar doet er verder het zwijgen toe. Veel blijft onduidelijk. Wat zijn het voor documenten, sinds wanneer zijn ze zoek en wie biedt ze aan? Volgens Il Messagero, de krant die zondag de primeur had, zou het gaan om een oud-medewerker van het Vaticaan. Ook intrigerend: waarom heeft het Vaticaan nu pas aangifte gedaan?

Het is makkelijk om stukken kwijt te raken in een archief, zegt Michael Kwakkelstein, directeur van het Nederlands Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut in Florence en Michelangelo-specialist. 'Zeker in een enorm archief als dat van het Vaticaan, dat 80 kilometer materiaal omvat. In Madrid zijn in de 18de eeuw twee codici met aantekeningen van Leonardo da Vinci verkeerd weggelegd en pas in de jaren zestig van de vorige eeuw teruggevonden. Brieven kun je ook zo in je zak steken. Dat wordt pas ontdekt als iemand anders ze opvraagt.'

De waarde van originele documenten van Michelangelo hangt af van het soort stuk, zegt Kwakkelstein. Is het een simpel contractje met een steenhouwer of een brief aan paus Paulus III? 'Echt kostbare documenten zijn natuurlijk niet te verkopen.' Er zijn zo'n vierhonderd brieven van Michelangelo bewaard gebleven.

Het zoekraken van cultureel erfgoed uit de Italiaanse Renaissance komt overigens wel vaker voor, zegt Kwakkelstein. 'Ik was vorige week in een kerk hier in Florence om een fresco van Botticelli te laten zien. Het was weg, een jaar geleden verwijderd voor restauratie, maar niemand weet waar het is. Er hing nu een kleurenfoto.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden