Recensie Sibelius Festival

Muziek van de moeilijk te doorgronden Jean Sibelius moet je ondergaan. En dat kon tijdens het Sibelius Festival

Het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van de Finse dirigent Jukka-Pekka Saraste speelde gepast warm en ruig.

Het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van Jukka-Pekka Saraste Beeld Guido Pijpers

De geur van verse sneeuw en woeste bergen met een vacht van naaldbomen; dat is Finland en dat is de muziek van de Fin Jean Sibelius (1865-1957). Althans, dat is het clichébeeld. Die ‘verse sneeuw’-vergelijking is van de componist zelf trouwens, maar is het een adequate typering van zijn werk?

Zijn muziek is in elk geval nog altijd niet genoeg doorgrond. En daar deed het Sibelius Festival in de Rotterdamse Doelen wat aan; afgelopen weekend vond de tweede editie plaats.

Zondagmiddag speelde het Rotterdams Philharmonisch Orkest (RPhO) in de Grote Zaal onder leiding van Jukka-Pekka Saraste de drie laatste symfonieën van Sibelius. Op zoek naar de juiste symfonische vorm, kwam Sibelius uit op wat toch eerder een symfonisch gedicht is: een poëtische gedachtenstroom van opeenvolgende, muzikale motieven.

Typisch Sibelius zijn de houtblazerslijnen als commentaar op de ondergrond van strijkers. Verder zijn er ijkpunten zoals het ‘zwanenthema’ (een vlucht zwanen was de inspiratie hiervoor) in de finale van de Vijfde symfonie en de hymne-achtige melodie in die van de Zesde, de ongrijpbaarste van Sibelius’ symfonieën. Hier kwam hij met die verse sneeuw aan; misschien om ons een aanknopingspunt te geven waar we dat niet moeten willen hebben. Zijn muziek moet je ondergaan.

Dat maakte Saraste ook mogelijk: hij sloeg groot en breed, bootste vioolvibrato na met zijn linkerhand voor meer lyriek. Het koper klonk warmgoud in het zwanenthema met de klappende stokken van de contrabassen als het wieken van de vleugels, de violen waren helder maar scherp in de Zevende symfonie, met chromatische passages als een op afstand donderende onweersbui. Maar het RPhO en Saraste zetten de ruigheid nergens te dik aan, zodat Sibelius niet die koude sneeuw uitbeeldt, maar juist de gloedvolle warmte die je omarmt wanneer je weer binnen bent.

In de namiddag zong het YL Mannenkoor (een universiteitskoor uit Helsinki) onder leiding van Pasi Hyökki onder meer kerstliederen. Sibelius’ Sydamäni laulu (over de dood van een kind) klonk zo teder dat tranen opwelden. Opvallend mooi zijn de drie liederen onder de noemer Runo van Juuso Vanonen (39). In Sibelius’ traditie hoor je de ritmiek in de woorden met de ultralage bassen.

In Sibelius’ kerstliederen zong het koor ingetogen over die node warmte en het louterende licht tijdens de koude kerstdagen. Tijdens de Finse versie van het traditionele kerstlied Eeuwen geleden verspreidden de mannen zich over het gehele podium. Door dit ruimtelijke effect klonken ze nog voller.

Sibelius Festival

Klassiek

★★★★☆

Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Jukka-Pekka Saraste, YL Mannenkoor o.l.v. Pasi Hyökki. 1/12, De Doelen, Rotterdam. De symfonieën 5 t/m 7 worden op 4/12 uitgezonden op Radio 4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden