Muziek om te kijken: Podium Witteman en Tijl B op volle toeren

Het zijn gouden tijden voor klassieke muziek op tv. Paul Witteman en Tijl Beckand zijn kopstukken van het genre. Wie doet het het best?

Beeld Martyn F. Overweel / de Volkskrant

Klassieke muziek op tv? Dat werkt niet, was lang de gedachte. Keek je in, zeg, 2010 televisie, dan kon je alleen op een onbewaakt moment nog eens een concert zien. Maar kijk nu eens: het zijn gouden tijden voor klassieke muziek op tv - als het om kwantiteit gaat, in elk geval.

Het omslagpunt kwam in 2011. Met De Tiende van Tijl, gepresenteerd door Tijl Beckand (42), kwam er een luchtig programma over klassiek op primetime. Maestro, waarin BN'ers in een wedstrijd bepalen wie het best een orkest kan dirigeren, werd een jaar later een hit. Zelfs RTL4 kwam met een programma over klassieke muziek: Het orkest van Nederland.

En toen wierp zich nóg een BN'er op als ambassadeur van de klassieke muziek. Paul Witteman (70) kreeg een show bij de NTR, Podium Witteman (2015). Inmiddels heeft Beckand een nieuw programma, voor Podium Witteman is het seizoen in mei voorbij. Tijd om te kijken hoe het ervoor staat: wat hebben de programma's van deze ambassadeurs te bieden? En: wie overtuigt het meest in die rol?

Tijl B op volle toeren

'Je verwacht André Rieu, maar daar staat dan in een keer een heel mooi poppetje. Ja, een mooi vrouwtje, Maria. Dat is effe wat anders ja.' Aan het woord is een jonge zanger met een blonde kuif. Tattoo's, gouden kettingen, gulle lach. De meeste kijkers met interesse voor klassieke muziek zullen geen idee hebben wie dit is, maar dit is dus André Hazes junior. Omgekeerd zal het publiek dat de tv heeft aangezet voor Dré geen idee hebben wie de operazangeres is. Maria wie? Maria Fiselier, mezzosopraan bij de Komische Oper in Berlijn.

In het programma Tijl B op volle toeren nodigt Tijl Beckand elke week artiesten uit de pop en klassieke muziek uit om elkaars muziek in eigen stijl te bewerken. Hazes buigt zich over de Habanera uit de opera Carmen, Fiselier mag een 'klassieke' versie maken van Hazes' hit Leef. Het programma (vorige week donderdag 130 duizend kijkers) is een spin-off van Ali B op volle toeren, waarin Ali B rappers liet samenwerken met Nederlandstalige artiesten die je in de vroegere TROS-show Op volle toeren had kunnen zien.

Is het wat? Absoluut. Het programma legt op een mooie manier de vooroordelen tussen de muzikale werelden bloot. En het toont wat voor diepe indruk klassieke muziek kan maken.

De kracht zit in het in beeld brengen van het ongemak. Je voelt de schok van Maria Fiselier als in een feesttent de hit Ik wil seks met die kale wordt gedraaid en als ze naar de kleedkamer (een container zonder spiegel!) wordt gebracht. Uit sociaal wenselijk gedrag zeggen de klassieke artiesten dat ze allemaal respect hebben voor wat de pop- en levenslied-jongens doen, maar in hun ogen zie je angst of totale ontreddering: mijn hemel, wat doe ik hier?

Het levert gouden tv op, bijvoorbeeld wanneer de elitaire hoboïst Bart Schneemann van het Nederlands Blazers Ensemble een concert van De Toppers in Ahoy bezoekt. Schneemann, gekoppeld aan Jeroen van der Boom, vraagt aan Beckand wie nou René Froger is. Van der Boom wordt op zijn beurt gegrepen door de barokmuziek van Jean-Philippe Rameau (1683-1764).

Tekst gaat verder na video.

De mooiste aflevering is die waarin neo-sixtiesband The Kik wordt gekoppeld aan bariton Harry van der Kamp van het Gesualdo Consort, gespecialiseerd in muziek van de late Renaissance. Van der Kamp, die er in zijn grijze pak uitziet als een CDA-senator, wordt uitgenodigd op een festival waar The Kik optreedt. Hij weet zich geen raad met de festivalmuntjes en als de band zijn lied over Sweelinck speelt, zie je bewondering en onbegrip: Van der Kamp gaf ze toch een chanson van Sweelinck mee? Waarom hoort hij daar niets van terug?

Tijl Beckand stuurt de muzikale dates bekwaam en legt tussen neus en lippen door uit waarover de muziek gaat. Minpuntjes? Beckand komt graag in beeld, ook als dat niet zoveel toevoegt. Soms lepelt hij geromantiseerde verhalen op die musicologen juist proberen te ontkrachten. Maar hij wekt de boel tot leven en haalt de klassieke muziek uit de cerebrale sfeer zonder de muziek tekort te doen: zijn enthousiasme is oprecht.

Tijl B op volle toeren (Avro-Tros), elke donderdag, 20.25 uur, NPO 2.

Podium Witteman

Tijl Beckand mag dan wat ijdel overkomen, het kan altijd erger. Kijk maar eens naar Podium Witteman. Eerst het goede nieuws. Met 195 duizend kijkers afgelopen zondag scoort Podium Witteman prima cijfers. En wie een aflevering bekijkt, hoort in ruim een uur tussen de 20 en 25 minuten livemuziek. Met de wetenschap dat bij De Wereld Draait Door het minuutje muziek hét wegzapmoment is, is dat knap, al voelt het verdeeld over acht of tien items wat fragmentarisch.

Toch is dat wel het minste probleem van Podium Witteman, want aan het programma is nogal wat mis. Een voorbeeld. Waar DWDD elk seizoen een nieuwe huisband presenteert, doet Podium Witteman het al die tijd met dezelfde club: Fuse. Dat getuigt op zich al niet van creativiteit (zijn er zo weinig goede ensembles in Nederland?), de keuze voor juist deze groep is opvallend.

Fuse, nog onbekend voor hun deelname aan het programma, is een crossoverband die meandert tussen klassiek, wereldmuziek en (milde) jazz, denk aan de sound van violist Stéphane Grappelli (1908-1997). Je begrijpt waarom de makers voor Fuse hebben gekozen: de musici zijn jong en door hun presentatie (fleurige kleren) lijken ze in niets op het stereotiepe in zwart uitgedoste klassieke ensemble. Ze improviseren, spelen zonder bladmuziek, ze bewégen. Maar door telkens de aandacht te vestigen op een groep die het allemaal anders doet, wek je de indruk dat klassieke muziek op de vertrouwde manier te saai is.

Maar de zwakste schakel is de naamgever zelf. Paul Wittemans vriendelijke maar dwingende interviewstijl die zo goed werkt wanneer hij politici ondervraagt in Buitenhof, pakt minder goed uit als hij kunstenaars aan tafel heeft. Pijnlijk: je ziet de irritatie als de gasten niet opschieten.

Het vreemde is dat Podium Witteman meer een podium vóór dan ván Witteman is, terwijl de medespelers en het decor eigenlijk niet bij hem passen. In een programma dat heel graag los en hip wil zijn, klampt hij zich vast aan de autocue, waarvan hij in een persoonlijk blokje herinneringen voorleest: mijn vader zei zus, vroeger op het conservatorium zo.

Witteman wordt bijgestaan door twee sidekicks. De eerste is cabaretier en pianist Mike Boddé (49), die zijn eigen liedjes laat horen en aan de piano goed kan illustreren hoe muziek werkt. Maar juist bij de man die voor luchtigheid moet zorgen, zit negatieve energie: Boddé laat zo ongeveer elke uitzending merken dat de klassiekemuziekcultuur te stijf en te snobistisch is.

Tekst gaat verder na video.

En dan is daar Floris Kortie (30), die het programma opleukt met filmpjes. Als jong presentatietalent zou hij het opa-verteltgehalte moeten neutraliseren, maar het tegenovergestelde gebeurt: juist naast zijn altijd vrolijke medepresentator lijkt Witteman pas echt een grumpy old man met een belegen smaak. Van opera of muziek van na de oorlog moet Witteman weinig hebben.

Podium Witteman is heel veel: een programma voor livemuziek op tv, een actualiteitenrubriek, maar vooral een personalityshow. En zelfs als personalityshow is Podium Witteman niet echt overtuigend.

Podium Witteman (NTR), elke zondag, 18.10 uur, NPO 2.

Avro en Tros

Het was de Avro die zich de afgelopen jaren het sterkst profileerde met klassiekemuziekprogramma's (van de serie Bloed, zweet en snaren tot de Kerstmatinee), de Tros was er voor volkscultuur. In Tijl B op volle toeren komen die werelden samen. In november brengt Avro-Tros Maestro terug op de buis. Vanaf 14/5 volgt op NPO 2 een nieuwe reeks van Ken uw Klassieken. Daarin wordt een orkestwerk besproken, waarna het integraal door het Concertgebouworkest wordt gespeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden