festival

Muziek of literatuur? Op Crossing Border is het altijd even zoeken naar de balans

De optredens van schrijvers Auke Hulst en Richard Powers waren zeer bevredigend.

Gijsbert Kamer
Cassandra Jenkins in de Schuilkerk in Den Haag op Crossing Borders. Beeld Jassir Jonis
Cassandra Jenkins in de Schuilkerk in Den Haag op Crossing Borders.Beeld Jassir Jonis

Wie vrijdagavond het programma van festival Crossing Border bekeek, zal vooral verbaasd hebben gestaan van het grote internationale aanbod aan schrijvers en muzikanten. De organisatie heeft het programma toch midden in coronatijd moeten samenstellen, het risico dat vooral buitenlandse grote namen alsnog zouden afzeggen was groot.

Maar behalve verplaatsen naar een iets kleinere behuizing veranderde er nauwelijks iets aan de opzet van Crossing Border in Den Haag. Gegokt en gewonnen, want de Amerikaanse zangeres Cassandra Jenkins kwam vrijdag naar de Schuilkerk, net als haar landgenoot, schrijver Richard Powers, een dag later. De Schuilkerk is ook een van die nieuwe festivallocaties, vlak om de hoek bij het Korzo Theater, dit jaar het centrum van Crossing Border.

In de Schuilkerk, wachtende op Cassandra Jenkins, wordt de bezoeker vrijdag meteen geconfronteerd met wat altijd wat ongemakkelijk voelt op Crossing Border: schrijvers die even voordragen uit eigen werk voordat de muziek begint. Niet leuk voor de schrijvers, want niemand komt voor hen. De schuilkerk zit vol met nieuwsgierigen naar de zangeres die met An Overview on Phenomenal Nature een van de mooiste liedjesalbums van het jaar heeft gemaakt.

 Tubaspeler en componist Theon Cross in theater Korzo. Beeld Remco Koers
Tubaspeler en componist Theon Cross in theater Korzo.Beeld Remco Koers

Het optreden dat eraan voorafging had een even surrealistisch als geestig sfeertje. Het leek onder de barokke gewelven bijna op een scène uit Jiskefet. Schrijver Pajtim Statovci las voor uit zijn nieuwe roman Bolla. In het Fins. Daar zaten we dan, te wachten op het Europese podiumdebuut van Jenkins. Luisterend naar een minutenlange voordracht waarvan we geen woord verstonden. Dat de hele tekst daarna nog in vertaling werd voorgelezen, maakte het allemaal hooguit wat minder absurdistisch.

Sneu voor Statovci, maar ook cultuurbeleving is een kwestie van keuzes maken. Terwijl Cassandra Jenkins met een grote band, waarin net als op de plaat sax, fluit en zoemende synths het klankbeeld bepalen, haar belofte gaandeweg het wat galmend begonnen optreden waarmaakt, dringt zich de vraag op wat verder te doen. Gaan we de muziekroute doen, of luisteren we naar schrijvers? Allebei is het beste, maar een bandje kijken vereist een andere instelling dan je intellectueel laten meevoeren door een schrijver die vertelt over zijn laatste werk. Het vinden van balans is altijd weer een uitdaging op Crossing Border.

Toch is de voldoening die dat geeft wat dit festival bijzonder maakt, Na vrijdag iets te veel in de muziek te zijn blijven hangen, met het optreden van het als ‘zwart feministische punktrio’ geafficheerde Big Joanie als lachwekkend dieptepunt, besluiten we het zaterdag anders te doen.

Even stuiteren op de vrolijke ontwapenende beats van Froukje, om dan plaats te nemen bij de voorstelling van schrijver Auke Hulst. Er komt een nieuwe roman van hem aan, maar daar ging het in zijn drie kwartier durende voorstelling niet over. Hulst vertelde over zijn reis door Amerika vijf jaar geleden. In twee maanden reisde hij 11.000 kilometer van oost naar west en nam in onooglijke motels liedjes op. Hulst is de ideale Crossing Border-artiest: hij kan schrijven én muziekmaken. En alles valt in zijn voorstelling (en gelijknamige boek + cd) Motel Songs ook nog eens prachtig samen, vooral als Hulst even uit Amerika gaat en teruggrijpt naar eerder werk en zijn vader introduceert. Aangrijpend, maar niet sentimenteel is zijn herinnering aan diens dood toen hij zelf 8 jaar was.

Dit is zo’n optreden waarvoor je naar Crossing Border gaat en na afloop de boekenstand in Korzo opzoekt. Dan even naar buiten, wandelen naar de Lutherse Kerk om je te laven aan de fraaie gitaarliedjes van Anne Soldaat.

Schrijver Lisa Weeda in een interview over haar debuutroman Aleksandra. Beeld Remco Koers
Schrijver Lisa Weeda in een interview over haar debuutroman Aleksandra.Beeld Remco Koers

Muziek als pauzenummer tussen literatuuroptredens, zo werkt Crossing Border het best, stel je na anderhalve festivalavond vast. Dat het luisteren naar schrijvers erg bevredigend kan zijn, bewijst Richard Powers in een volgepakte Schuilkelder. Niemand liep weg tijdens het uur dat Powers samen met interviewer Chris Keulemans eigenlijk alleen over zijn nieuwste roman Bewilderment (vertaald als Verwilderd) praatte. Nog niet de helft van de aanwezigen had het boek gelezen, zo bleek na de vraag van de interviewer aan de zaal. Dat je ademloos blijft luisteren ligt niet alleen aan de eloquente Powers en zijn raak gekozen, mooi voorgelezen passages. Het is Keulemans die het gesprek meteen naar een hoger plan trekt en de luisteraar het boek intrekt. Je wilt alles weten over wetenschapper Theo en zijn 9 jaar oude zoon Robin, die zijn moeder verloren heeft. In korte tijd wordt de hele klimaatproblematiek en de mogelijke vernietiging van de aarde erbij gesleept, maar je wilt na afloop niets anders doen dan in de rij gaan staan om Powers’ boek te kopen.

De boekverkoper in de boekenstand van De Vries Van Stockum laat desgevraagd weten dat Verwilderd het bestverkochte boek op Crossing Border was. Soms is het een liedje, of een heel concert dat je op een festival tot een artiest kan bekeren. Crossing Border herinneren we ons dit jaar als het jaar dat we de literatuur van Richard Powers ontdekten.

Kerkepad

Wellicht ongewild heeft de festivalbezoeker in Den Haag al de nodige kerken van binnen kunnen aanschouwen. Haagse kerken zijn gastvrij, en festivals als Rewire en Crossing Border maken daar graag gebruik van. Crossing Border introduceerde jaren geleden de Nieuwe Kerk aan het Spui al als concertpodium, ook de Grote Kerk bij de Grote Markt bleek voor Laurie Anderson een geschikte festivallocatie. Dat de kleiner Lutherse Kerk ook goed werkt, was eerder dit jaar op Rewire al duidelijk. Met de Schuilkerk, verborgen achter de anonieme deur van een rijtjeshuis, heeft Den Haag er weer een mooie festivallocatie bij.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden