'Muziek is het licht aan het einde van de tunnel'

De jongens van Bastille begonnen als doe-het-zelvers: optredens, video's, logo, allemaal zelf gefikst. Al doende werd de Britse band zo groot dat zij niet in zee gingen met platenmaatschappij Virgin - nee, Virgin stapte bij hén aan boord. Voorman Dan Smith over de lol van pielen.

Bastille in Amsterdam op de Zilveren toren, naast het Centraal Station. Vanaf links Dan Smith, Kyle Simmons, Chris Wood, Will Farquarson Beeld Marie Wanders

Hij houdt wel van een beetje symboliek, zegt Dan Smith (30), zanger en liedschrijver van de Britse band Bastille. Van mooie beelden, filmische vergezichten. En daarom staan we op het dak van een blok hoogbouw in Amsterdam. Ver beneden ons drijven Playmobilboten op het IJ en zwermen de minifietsjes rond het Centraal Station.

'On top of the world', was dat het idee? Moesten we daarom met een eindeloze lift naar onze afspraak? 'Welnee, dát dus helemaal niet', zegt Smith. 'Maar onze nieuwe plaat gaat over de gekte van de grote stad, de altijd maar uitdijende netwerken, big data. Over meningen, de schokkende opinies waar je tegenwoordig mee om de oren wordt geslagen op sociale media. Meningen waar je niets mee kunt. Ik heb liedjes gemaakt over dat nare gevoel dat je soms kan overvallen, dat je verdrinkt in die enorme zee van meningen. En over hoe je toch kunt blijven drijven. Want de gewone menselijkheid, de vriendschap, de liefde, weet op een of andere manier altijd boven die waanzin uit te stijgen.'

Klimtocht naar de top

Symboliek dus, zeker wel, maar die mag er van Smith niet te dik bovenop liggen. De vandaag verschenen plaat heet Wild World, en we beginnen de diepere betekenis ervan steeds beter te begrijpen.

Maar toch. Bastille staat wel degelijk boven op de wereld. En Bastilles klimtocht naar de top is een van de grootste - en opmerkelijkste - Britse popsuccesverhalen van de laatste jaren. De band werd niet ontdekt door muziekmedia of platenmaatschappijen, maar allereerst door zichzelf en daarna door de fans. De vrienden Dan Smith, Chris Wood, Kyle Simmons en Will Farquarson namen zelf leuke, soms lekker euforische elektropopliedjes op, gooiden die op een muziekdeelwebsite als Soundcloud, speelden kleine concerten in de pub en bouwden zo een aanhankelijke massa liefhebbers op.

Coverkoningen

De Britse band Bastille werd groot met nog maar weinig eigen werk. Vandaar dat van de eerste plaat Bad Blood zeven (!) singles werden getrokken. En de band legde zich - heel listig - toe op de cover, om een iets ruimere keuze te hebben in het live te vertolken werk. Bastille speelde zeer eigenwijze versies van liedjes als We Can't Stop van Miley Cyrus en No Scrubs van TLC. Dan Smith: 'We zijn gek op van die vette danceliedjes, vooral uit de jaren negentig. Ze lijken vaak wat oppervlakkig, maar de teksten zijn soms echt verpletterend. Dat geldt ook voor ons werk: wat je op het eerste gehoor hoort, klopt misschien niet helemaal. Je moet goed luisteren.'

Een paar feiten: van de eerste plaat Bad Blood uit 2013 verkocht Bastille er alleen al in de Verenigde Staten meer dan vijf miljoen. De debuutplaat kwam binnen op nummer één van de Britse albumcharts en bleef daar wekenlang staan. Van Bad Blood werden maar liefst zeven tracks uitgebracht als single, en de nummers Pompeii, Laura Palmer en Things We Lost in the Fire werden dikke radiohits. De klikcijfers op YouTube voor de topsingle Pompeii gaan richting de half miljard. En Bastille speelde uitverkochte tournees in de heel grote zalen, ook weer in de Verenigde Staten.

De toch altijd zo alerte, om niet te zeggen hyperige Britse muziekpers hobbelde er aanvankelijk met tegenzin achteraan. 'Je vraagt je af waarom deze liedjes het nu zó veel beter doen dan al die andere liedjes van heel veel soortgelijke liedschrijvers', gromde de Britse krant The Guardian in een recensie van Bad Blood. De BBC had het over 'oorwurmen van liedjes' en vergeleek de band met toch wat bedenkelijke jarentachtigbands als a-ha en Tears for Fears. Het gezaghebbende muziekblad NME vond Bastille behaagziek.

Beeld Marie Wanders

Zure ontvangst

Wat Dan Smith van die zure ontvangst vond? 'We waren er niet zo mee bezig', zegt hij. Een keurig opgevoede jongen. Want terwijl hij dat zegt, schemert in zijn hoofd natuurlijk die triomfantelijke dikke middelvinger. 'Kijk, wij deden vanaf het begin alles zelf. We namen zelf op, op de laptop. Schoten zelf videos. We regelden optredens in pubs en kleine podia. Ik zat te pielen aan ons bandlogo op Microsoft Paint, echt waar. We vonden het leuk om ons artwork zelf te ontwerpen, hoesjes te bedenken. Het was echt ons werk. Bastille was helemaal van ons en we merkten dat we door een steeds grotere groep fans werden gevolgd, online, en ook bij optredens.

'Uiteindelijk gaven wij, nog zonder een platencontract of wat dan ook, veel grotere optredens dan bands die al een album op een echt label hadden uitgebracht. En toch: het leek niemand in de muziekindustrie ook maar ene moer te kunnen schelen wat wij aan het doen waren. En wij dachten: hé, maar dat maakt dus niets uit. Wij spelen, worden hartstikke goed beluisterd op internet en hebben inmiddels een enorm platform, dus: waar zouden we ons druk om maken? Het publiek in de popzalen stond intussen ál onze teksten mee te zingen.'

Bastille was, zeker met die megahit Pompeii, toch écht veel te groot geworden voor Soundcloud of voor een kleine, onafhankelijke platenmaatschappij en uiteindelijk haalde het belangrijke label Virgin de band binnen. Maar, en dat is volgens Dan Smith essentieel voor hoe zijn band nu opereert: 'Zij stapten bij ons aan boord, in plaats van andersom. Wij waren de baas over onze winkel en dat bleven we. Ik hou nu bijvoorbeeld de hele tijd mijn telefoon in de gaten, omdat ik nu nog midden in de montage van een video zit. Ik wil daar gewoon bovenop zitten, omdat ik het zo leuk vind. We zijn allemaal bezig met de hoesjes, de fotografie, met vormgeving en al die details. Het is zo gaaf om te doen. Want het is óns bandje.'

En daarom zien we op de hoes van de nieuwe plaat Wild World dus weer geen glimmende bandfoto, maar twee anonieme jongens die - ook weer - op het dak van de wereld zitten en uitkijken over het grootstedelijke gemier beneden hen. En zien we in clips nooit dat toch best aantrekkelijke hoofd van Dan Smith. 'Wij snappen wel dat veel mensen met wie wij nu werken ons graag wat prominenter in beeld zouden krijgen. Dat zou het voor hen wat gemakkelijker maken.'

Dan Smith is een heartthrob, zoals ze dat in Engeland zo mooi zeggen. Een jongen die met één oogopslag een hart kan breken. Maar in die rol wil Smith zich niet laten duwen. 'Ik vind dat totaal niet boeiend. Onze liedjes zijn filmisch, poëtisch en het liefst wat mysterieus. En daarom willen we daar ook wat vreemde en uitdagende clips bij maken. En wij hoeven ook niet met ons hoofd op die platenhoes.' En als de platenmaatschappij zegt dat dat toch een keer moet? 'Dan zeggen wij weer: bekijk het.'

Beeld Marie Wanders

Eigenzinnig

Bastille is een eigenzinnig bandje, in heel veel opzichten. 'Ik ben geen podiumbeest, dat weet iedereen inmiddels wel', zegt Smith. 'Ik ben onzeker, overdreven bewust van mezelf. Ik krijg paniekaanvallen als ik het podium op moet, dat is echt een probleem geweest. Maar ik heb er grip op gekregen.' De eerste jaren zong Smith achter op het podium, verstopt achter een synthesizer. Maar dat was best raar, zeker toen de podia Arena-achtige volumes begonnen aan te nemen.

'Ik moest natuurlijk toch die frontman worden, Maar ik ben beslist géén natuurlijke performer. Ik heb het goddank beetje bij beetje kunnen leren, omdat wij als band begonnen met kleine shows. Als wij, zoals zo veel bands van tegenwoordig, in één klap bekend waren geworden met een toevallige radiohit en ineens dat megapodium op hadden gemoeten, dan was het misgegaan.' Dat gaat het nu nog steeds, zegt Smith, maar de gevolgen zijn niet rampzalig. 'Ik ben nu de meest vallende frontman uit het popcircuit. Echt: ik val constant, maar ook dat begint te wennen. Om me beter te voelen op een podium ben ik maar wat gaan rondspringen, ook om mij zelf op te laten gaan in de liedjes. Ik ben een verschrikkelijke danser, maar dat springen lukt wel. Ook al ga ik vaak onderuit en heb ik mezelf al eens geëlektrocuteerd omdat ik tijdens het vallen iets greep wat ik beter niet had kunnen grijpen.'

Die spanning tussen binnen- en buitenwereld, tussen introvert en extravert, is terug te vinden in al het werk van Bastille. Dan Smith schreef al liedjes toen hij een Londense puber was, maar nooit met het idee dat hij die liedjes ooit voor iemand zou vertolken. 'Ik was heel romantisch aan het schrijven, maar puur voor mezelf. Ik was ook zo'n jongen die een hekel had aan zijn eigen stem, dus zingen? Nee, dat was geen optie.' Smith was buitensporig geïnteresseerd in cinema en literatuur. 'Ik ging Engels studeren in Leeds omdat ik over film wilde schrijven. Maar ik kreeg vrienden die in bandjes zaten en toen zij ontdekten dat ik stiekem ook liedjes schreef, moest ik over de brug komen: kom een keer met ons mee, voor een concertje in het café. Dat deed ik. Ik werd aangemoedigd om meer te doen met mijn schrijfwerk en met mijn stem, en uiteindelijk vormde ik in 2010 dus zelf dat bandje.'

Bastille maakt vanaf die beginjaren liedjes met een zéér opgewekt geluid. Opbeurende anthems, maar met toch steeds een haast literaire of zelfs wat sombere ondertoon. 'Ik ben altijd blijven schrijven over literatuur, over geschiedenis en film. In dat nummer Pompeii bijvoorbeeld zing ik over twee mensen die bedolven liggen onder het puin na de vulkaanuitbarsting, en die zich afvragen wat er eigenlijk is veranderd, nu ze dood zijn? Ja, best eigenaardig. En de muziek erbij is groot en episch. Omdat die historische gebeurtenis dat ook was, en omdat ik zo'n liedje schrijf met een complete film in mijn hoofd.'

Beeld Marie Wanders

Wanhoop en euforie

Ook de nieuwe single, Good Grief, hangt ook van tegenstrijdigheden aan elkaar. Als je het nummer voor het eerst hoort, met alweer zo'n pakkend en gelikt, typisch Bastille-refrein, dan denk je dat het een extreem blijmoedig liefdesliedje is waar je vooral het hoofd niet over moet breken. Maar luister je een keer aandachtig naar de tekst, dan ontdek je diepere lagen. Smith: 'Good Grief gaat over rouw en verdriet na het verlies van je naasten. Het is misschien moeilijk in die thematiek iets positiefs te zien, maar dat heb ik toch geprobeerd. Ken je dat gevoel dat je ineens terug in de tijd geschoten wordt door een liedje of een geur, en dat je dan toch met een goed gevoel aan iemand terugdenkt? Dat is voor mij verdrietig en vrolijk tegelijk, en die ambivalentie heb ik in dat liedje gestopt. Er hangt een mooie spanning tussen wanhoop en euforie. En ik denk, en hoop, dat die steeds in onze muziek te vinden is.'

Daarom horen we op de plaat Wild World opnieuw stuiterende keyboards en vette dancebeats, en soms toch ook wat sinistere gitaren. Goed en kwaad, samengepropt in feestverpakking. Smith: 'Het nummer Snakes gaat over het verschrikkelijke wereldnieuws van de afgelopen tijd en het vreemde verschijnsel dat je op vrijdagavond ondanks alle ellende toch lekker de stad ingaat met je vrienden. En zo moet je Bastille ook zien, denk ik. Wij hebben geen boodschap, wij zingen over de wereld zoals wij die zien, en hoe mensen op een heel bescheiden manier toch menselijk kunnen blijven. Dat klinkt misschien cheesy, maar het is echt zo: muziek is voor ons het licht aan het einde van de tunnel.'

Wild World van Bastille is vandaag verschenen bij Virgin/ Universal. Bastille speelt 16/11 in de Ziggo Dome, A'dam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden