‘Museum niet te vergelijken met koekjesfabriek’

Musea moeten zich minder afhankelijk gaan opstellen. Betekent dat dan: u vraagt, wij draaien? Directeuren gingen zaterdag in debat...

Zijn musea in tijden van teruglopende subsidies en kieskeurig publiek gebaat bij een directeur uit het bedrijfsleven? ‘Nee’, zegt Christopher Brown, directeur van het Ashmolean Museum in Oxford. ‘Conservatoren moeten vanuit hun functie door blijven groeien naar het directeursschap. Een kunsthistorische achtergrond is essentieel. Alleen vanwege kennis over de collectie kun je als directeur respect en autoriteit afdwingen. Een museum is geen koekjesfabriek waar je zomaar een manager boven kunt zetten.’

In de aula van het Centraal Museum in Utrecht zijn zaterdag een kleine honderd kunsthistorici en studenten bijeen gekomen voor een door de Vereniging Nederlandse Kunsthistorici georganiseerd debat over de rol van de moderne museumdirecteur. Het leek een extra pikante middag te kunnen worden: zeven vooraanstaande museumdirecteuren maakten begin deze maand in een brief bezwaar tegen de eigenzinnige koers van de Mondriaan Stichting, verdeler van rijkssubsidies.

Maar in Utrecht blijkt dat geen van de sprekers de behoefte heeft hier op in te gaan. Behalve Centraal Museum-directrice Pauline Terreehorst, gastvrouw en medeondertekenaar: ‘Door alle grote ego’s en lange tenen loopt dit verhaal uit de hand. Het gaat helemaal niet om, zoals is gesuggereerd, om sekse- of leeftijdsverschillen. We willen alleen onze eigen plannen aan de stichting voor kunnen leggen.’

Volgens directeur Cees van ’t Veen van het Fries Museum in Leeuwarden en voormalig ambtenaar van het ministerie van OCW, moeten musea zakelijker worden geleid en zich minder afhankelijk opstellen. ‘Een museum is een bedrijf als geen ander. Nu de bekende musea al zijn geprivatiseerd, krijgt een klantgericht financieel beleid alleen maar meer gewicht.’ Op een vraag uit de zaal of het daarmee geen kwestie wordt van ‘u vraagt wij draaien’, antwoordde hij: ‘Een museum kan daar op inspelen zonder haar identiteit te verliezen. De collectie is de ruggengraat, maar marketing, communicatie educatie zijn net zo belangrijk.’

Axel Rüger, sinds begin dit jaar directeur van het Van Gogh Museum, trekt uiteindelijk de conclusie: ‘Een museumdirecteur moet dus een schaap met vijf poten zijn. Het wordt tijd dat de culturele sector daarin investeert.’

Trainingen en cursussen zoals in de commerciële sector worden hier nog te weinig gegeven, vindt Rüger. Zelf volgde hij een particulier programma voor leiderschap in de theater-, muziek- en museumwereld. ‘Bij een commercieel bedrijf gaat het er om wat er aan het eind van het jaar onder de streep staat. Maar culturele instellingen hebben ook een maatschappelijke rol. Die verdient ook aandacht.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden