Museum Jan Cunen wordt museum voor 19e-eeuwse beeldende kunst

Museum Jan Cunen in Oss wordt vanaf volgend jaar een museum voor 19de-eeuwse beeldende kunst. Het aankoopbudget wordt volledig geschrapt, het personeelsbestand gehalveerd. Hedendaagse kunst, nu nog sterk vertegenwoordigd, verdwijnt naar de achtergrond.

Het pianospel(1887)van Jan Toorop uit de collectie Jan Cunen. Beeld Museum Jan Cunen

Dat staat in het verzelfstandigingsplan dat deze week door de gemeenteraad moet worden goedgekeurd. Museum Jan Cunen, dat door forse gemeentelijke bezuinigingen op cultuur in 2013 nog met sluiting werd bedreigd, moet op 1 januari 2016 verder als zelfstandige stichting. Een kleiner budget - 600 duizend euro per jaar, een kwart minder dan voorheen - dwingt de gemeente tot het maken van scherpe keuzen.

Dit is een radicale koerswijziging voor het museum. Vanaf de jaren tachtig speelde hedendaagse kunst een belangrijke rol. Marc Mulders, Barbara Visser, David Bade, Viviane Sassen, Gerco de Ruijter en Maartje Korstanje behoren tot de vele kunstenaars van wie werk werd tentoongesteld of aangekocht.

Naast het presenteren van een semi-vaste opstelling van de 19de-eeuwse collectie - met daarin topstukken van onder andere Breitner, Mesdag en Kruseman - gaat het museum tentoonstellingen maken over de agrarische en industriële geschiedenis van het Maasland. Een belangrijke pijler onder het museum blijft onderwijs; met tienduizend scholieren die het museum jaarlijks bezoeken en een Museumschool samen met vmbo het Hooghuis, geldt het museum als een voorloper op het gebied van museumeducatie.

Vernieuwing en experiment moeten straks komen van een zogenoemde 'lab-creator'. Het is vooral de invulling van die laatste functie die een aantal oud-directeuren zorgen baart. In 2013 brachten zij als Groep Jacobs, onder wie Edwin Jacobs en Piet Hagenaars, advies uit over de toekomst van het museum. Daarin krijgt de lab-creator de opdracht samen te werken met andere culturele instellingen in Oss, debatten te organiseren en kunstenaars, politici en burgers in woord en beeld te laten reageren op tentoonstellingen. Het museum zou op die manier 'een prikkelend podium voor de 19de en 21ste eeuw' kunnen worden.

Minder dan een halve kracht

'Zoals altijd gaat het over centen,' zegt Edwin Jacobs. 'Als je de functie van lab-creator belangrijk vindt, moet je daar een fulltimekracht op zetten. In het plan van de gemeente moet het museum het straks doen met minder dan een halve kracht. Ook de conservator 19de eeuw wordt een parttimefunctie. Dan krijg je een wel heel waterig profiel. Wij vrezen dat Jan Cunen zich zo niet gaat onderscheiden van andere middelgrote musea.'

Voormalig wethouder Jules Iding gaat nog een stap verder. 'Het wordt een mottenballenmuseum', voorspelde hij onlangs in het Brabants Dagblad. Frank den Brok, sinds begin 2015 cultuurwethouder, noemt deze uitspraken 'onterecht en niet bevorderlijk voor het proces van verzelfstandiging'. Hij vreest dat het met zo veel kritiek moeilijker wordt geschikte kandidaten te vinden voor het bestuur van de nieuwe stichting, om over een nieuwe directeur maar niet te spreken.

Toch zal ook hij moeten erkennen: het plan kent risico's. Met het wegvallen van het budget voor aankopen en de forse verlaging van het budget voor tentoonstellingen moet er veel meer geld komen van sponsors en fondsen. Lukt dat niet voldoende, staat in het verzelfstandigingsplan, dan kan dat 'leiden tot een neerwaartse spiraal van minder programmering, daardoor minder bezoek, daardoor minder inkomsten et cetera.'

De Groep Jacobs blijft strijden voor een prikkelender museumprogramma. Volgens Piet Hagenaars had dat er al kunnen liggen als de gemeente de afspraak was nagekomen om hen uit te nodigen voor een gesprek. 'Dat had in november moeten plaatsvinden, maar staat nu gepland voor maart. We hebben onbetaald advies gegeven en dat willen we met plezier blijven doen, maar dan moet Oss wel netjes blijven en ons niet pas uitnodigen nadat de gemeenteraad een beslissing heeft genomen over het museale beleid.'

Zeeuwse meisjes te Domburg, Jan Toorop. Beeld Museum Jan Cunen
Portret van Johannes Bernardus Cremer, Adriaan de Lelie. Beeld Museum Jan Cunen
Matthijs Maris (1839-1917) Het betoverde kasteel Beeld Museum Jan Cunen
Fredrik Marinus Kruseman, Winterlandschap met watermolen bij Vilvoorde, 1844. Beeld Museum Jan Cunen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.