Nieuws Musée d’Orsay

Musée d’Orsay is vijf werken rijker: vijf Caillebottes hingen bij de achterkleindochter van diens butler

Marie-Jeanne Daurelle schonk de werken van Caillebotte bij haar dood aan het Musée d’Orsay in Parijs. Een onverwachte aanwinst.

‘Paris Street; Rainy Day’, 1877, een van de bekendere werken van Caillebotte. Beeld The Art Institute of Chicago

Slechts zeven werken heeft ­Musée d’Orsay in zijn collectie van ­Gustave Caillebotte (1848-1894), de Franse schilder die als een minder bekend lid van de impressionisten geldt maar voor wie de waardering de laatste decennia flink is gegroeid. Dat aantal is onverwacht bijna verdubbeld. Het museum in Parijs heeft vijf werken geschonken gekregen van de achterkleindochter van een butler die voor de kunstenaar werkte.

Eind vorig jaar kreeg Musée d’Orsay bericht van een notaris dat de kort daarvoor overleden Marie-Jeanne Daurelle (1935-2018), een voormalige directiesecretaresse, drie schilderijen en twee pastels van Caillebotte aan het museum heeft nagelaten. Haar naam zei geen van de medewerkers iets, maar ze blijkt in 1994, na een grote expositie over de schilder elders in Parijs, een korte briefwisseling met het museum te hebben gehad.

Op twee van de drie schilderijen is haar overgrootvader geportretteerd, die in dienst was bij de ouders van Caillebotte en daarna bij de schilder zelf. Opvallend is dat Caillebotte hem niet als een werknemer heeft afgebeeld, maar als een voornaam heerschap. Op de twee pastels is de zoon van de butler – de grootvader van Marie-Jeanne Daurelle – te zien in een tuin. Het derde schilderij toont het landgoed buiten Parijs waar de schilder zich had teruggetrokken. Hij stierf daar op 45-jarige leeftijd.

‘Portrait de Camille Daurelle’, 1877, pastel. Een van de vijf werken die Musée d’Orsay heeft geërfd. Beeld Musée d’Orsay
‘Portrait de Camille Daurelle dans le parc d'Yerres’, 1877, pastel. Beeld Musée d’Orsay

In de Franse krant Le Parisien beschrijft een medewerker van het museum haar bezoek aan het kleine appartement van Daurelle aan de buitenrand van Parijs. De luiken waren gesloten, maar toen ze die openmaakte zag ze de werken hangen. ‘Een van de bijzonderste momenten in mijn leven’, stelt ze.

De kinderloze en ongetrouwde Daurelle had een broer, maar die was eerder dan zij overleden. Zij had een deel van haar werken, die altijd in de familie waren gebleven, enkele keren uitgeleend. Daarna was ze door kunsthandelaren benaderd met de vraag of ze niet wilde verkopen. Ze had veel geld kunnen vangen, maar deed dat niet. Volgens de conciërge van haar appartementsgebouw heeft ze één werk moeten verkopen om een reparatie te kunnen betalen.

‘Arbre en fleurs’, 1882, olieverf op doek. Beeld Musée d’Orsay

Caillebotte wordt tot de impressionisten gerekend, maar was een buitenbeentje. Hij maakte ook werken die veel realistischer waren, zoals zijn beroemde Paris Street; Rainy Day uit 1877. De schilder was vermogend dankzij het geld dat zijn vader had verdiend met het fabriceren van militaire kleding. Caillebotte financierde de eerste tentoonstellingen van zijn mede-impressionisten, die hun werk niet mochten tonen op officiële exposities. Hij was ook een mecenas voor zijn armlastige collega Claude Monet. Caillebotte bouwde een belangrijke collectie op die hij naliet aan de Franse staat, maar die de werken slechts voor een deel accepteerde; de rest verdween naar het buitenland.

‘Portrait de Jean Daurelle, en buste’, circa 1885, olieverf op doek. Beeld Musée d’Orsay
‘Portrait de Jean Daurelle, en pied, 1887, olieverf op doek. Beeld Musée d’Orsay
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden