Musea overvallen door claim

Erfgenamen van de joodse kunsthandelaar Nathan Katz hebben een claim op 227 schilderijen ingediend bij de Nederlandse staat. Het gaat om veelal 17de-eeuwse doeken die in bruikleen zijn bij onder meer Museum de Lakenhal in Leiden, het Frans Hals Museum in Haarlem, het Mauritshuis in Den Haag en het...

Minister Ronald Plasterk heeft de Restitutiecommissie opdracht gegeven onderzoek te doen naar de rechtmatigheid van de claim. De commissie zal vervolgens een advies uitbrengen aan de staat. Het Instituut Collectie Nederland (ICN), dat de schilderijen namens de staat beheert, heeft vorige week de betreffende musea per brief ingelicht over de kwestie.

De joodse Nathan Katz die een kunsthandel dreef in Dieren, verkocht in 1940 een groot aantal schilderijen, dat uiteindelijk in handen van de nazi’s terechtkwam. Via de Stichting Nederlands Kunstbezit kwam de collectie na de Tweede Wereldoorlog in handen van de Nederlandse staat. Of de claim rechtmatig wordt bevonden, hangt nu af van de vraag of Katz de schilderijen onder dwang heeft moeten verkopen.

Museum De Lakenhal in Leiden heeft zeven stukken in langdurig bruikleen die door de erfgenamen worden teruggeëist. Het gaat om werk van onder anderen Jan Steen (Uitdrijving uit de tempel), Gerard Dou (Astronoom), Jan van Goyen (Duinlandschap) en Jacob van Ruisdael (Berglandschap). ‘Het zijn belangrijke stukken voor ons museum die vaak op zaal hangen en worden uitgeleend voor internationale tentoonstellingen’, aldus Christiaan Vogelaar, hoofd conservator van de Lakenhal. ‘Mocht deze claim rechtmatig blijken, dan is dit een nóg grotere zaak dan die van Goudstikker. Het gaat om een aanzienlijke verzameling van kwalitatief hoogwaardige kunstwerken.’

Bij het Frans Hals museum in Haarlem worden eveneens zeven schilderijen geclaimd. Een woordvoerder, die wegens afspraken met de politiek niet met toenaam in de krant wil, laat weten dat het gaat om werk van onder anderen Adriaen van Ostade (Drinkende boeren voor een herberg) en Jan van Goyen (IJsgezicht). ‘Het zijn stuk voor stuk doeken die permanent in het museum te zien zijn, geen onbeduidende depotstukken.’ Ook in Haarlem was men er niet op voorbereid dat er een claim zat aan te komen.

Het Rijksmuseum in Amsterdam en het Mauritshuis in Den Haag bevestigen een brief te hebben gekregen van het ICN waarin zij worden geïnformeerd over de claim die op werken uit hun collectie is ingediend. Deze musea willen echter geen uitspraken doen over het aantal of de aard van de opgeëiste werken. ‘In het belang van het onderzoek zeggen wij daar nu niets over’, aldus woordvoerder Boris de Munnick van het Rijksmuseum.

Het ministerie van OC & W, die het verzoek uiteindelijk zou moeten inwilligen, weigert eveneens in te gaan op de zaak tot er een advies ligt van de Restitutiecommissie. De identiteit van de erven is daarom ook nog onbekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden