NIEUWSMUSEA

Musea in zwaar weer; vooral oudere bezoekers blijven weg

Musea kampen sinds de heropening op 1 juni met dramatische bezoekcijfers en hebben daardoor nog steeds een groot verlies aan inkomsten. 

Beeld Isa Grutter

Volgens de Museumvereniging, waarbij zich meer dan vierhonderd musea hebben aangesloten, zijn de publieksinkomsten met 80 procent gedaald vergeleken met de situatie van voor de coronacrisis.

Dat maakt de brancheorganisatie op uit een enquête onder de eigen leden en uit een analyse van het aantal bezoeken dat sinds 1 juni met de Museumkaart is afgelegd. Het museumbezoek trekt de komende tijd niet enorm aan, verwacht de Museumvereniging. Voor volgend jaar wordt met een inkomstenderving van 50 tot 60 procent rekening gehouden. De publieksinkomsten maken gemiddeld de helft van de baten uit die musea jaarlijks ontvangen.

Gezinnen en 20- tot 40-jarigen weten het museum nog steeds te vinden. Maar twee belangrijke groepen zijn volgens de Museumvereniging weggevallen: de buitenlandse bezoekers en de ‘actieve senioren’. Ouderen gaan sinds de heropening niet veel meer naar musea, omdat ze voor hun gezondheid vrezen. Ook weten ze vaak niet dat per 1 juli de plicht is vervallen om vooraf een toegangskaart te reserveren (al vragen veel grote musea bezoekers nog steeds om vooraf online een ticket te boeken).

Uit de enquête blijkt volgens de vereniging ook dat veel musea voor hun voortbestaan vrezen. Zo’n honderd instellingen denken het niet langer dan een jaar te kunnen volhouden als er geen extra financiële steun komt. Niet alle musea kunnen volgens de brancheorganisatie aanspraak maken op de noodregelingen die het kabinet bij het begin van de crisis heeft afgekondigd en de 300 miljoen extra voor de culturele sector, die een maand later bekend werd gemaakt. Van dit laatste noodpakket profiteren vooral musea die subsidie van het Rijk krijgen.

De meeste musea worden gesubsidieerd door de gemeente of door de provincie. Meer dan de helft van deze instellingen heeft nog geen extra financiële hulp ontvangen, stelt de Museumvereniging. ‘Musea die tussen wal en schip vallen, zijn doorgaans musea met minder dan 40 duizend bezoeken per jaar, musea die geen rijkssubsidie ontvangen en musea die vrijwel volledig afhankelijk zijn van inkomsten uit entreegelden en zalenverhuur’, aldus de vereniging.

85 duizend donaties
De musea waren bijna drie maanden verplicht gesloten vanwege de coronacrisis. De Museumvereniging heeft de Museumkaart, die na aanschaf gratis toegang biedt tot meer dan vierhonderd musea, automatisch met deze periode verlengd. Tot 15 juli konden houders van de kaart de kosten van deze verlenging (voor een volwassene een kleine 15 euro) doneren aan de museumsector. Volgens de Museumvereniging hebben bijna 85 duizend museumkaarthouders dit gedaan. Onbekend is nog hoeveel kinderen hiertussen zitten, bij wie de donatie lager uitvalt.

Er zijn enkele acties van sympathisanten geweest om de cultuursector aan extra geld te helpen, maar dat zijn druppels op een gloeiende plaat. Veel instellingen verkeren in zwaar weer. De Museumvereniging wijst erop dat musea geen winst mogen maken. Als zij subsidie krijgen, zijn er ook nog grenzen gesteld aan de omvang van de reserves die zij mogen aanhouden. Als gevolg van deze regels hebben ze weinig weerstandsvermogen. Een aantal musea was voor de coronacrisis al in een beroerde financiële situatie geraakt als gevolg van de zware bezuinigingen na de kredietcrisis. Die worden nu helemaal in hun voortbestaan bedreigd, aldus de Museumvereniging.

Minister Ingrid van Engelshoven van Cultuur heeft eind april in de Tweede Kamer gezegd dat de 300 miljoen aan noodsteun alleen is bedoeld voor de ‘financieel zware eerste maanden’. Maar voorlopig komt er niet nog een grote som geld, zo is de verwachting. Wel onderhandelen de gemeenten deze maand met het Rijk over extra middelen voor culturele voorzieningen. Eerder zegde het kabinet hiervoor 60 miljoen euro toe, maar dat is volgens de gemeenten niet genoeg. Zij kampen met terugvallende inkomsten, onder meer doordat de opbrengsten uit toeristenbelasting zijn verdampt.

De Museumvereniging pleit voor een ‘herstelplan’: volledige tegemoetkoming voor de huisvestingskosten tijdens de verplichte sluiting van bijna drie maanden, het instellen van een nationaal overbruggingsfonds en een verruiming van de Geefwet, die donaties aan culturele instellingen fiscaal voordelig maakt.

De situatie in het buitenland

Terwijl de coronacijfers in New York langzamerhand de goede kant op gaan, heeft gouverneur Andrew Cuomo op vrijdag 17 juli verklaard dat de grote musea in New York dicht zullen blijven, naast theaters, restaurants en winkelcentra. Dat betekent dat enkele van de grootste en best bezochte musea in de wereld voorlopig nog niet open zullen gaan. Het Museum of Modern Art en het Whitney Museum (voor moderne Amerikaanse kunst) hebben nog geen openingsdatum genoemd. Het Metropolitan Museum of Art houdt vast aan 29 augustus, maar dan voor vijf dagen in de week, voor een kwart van de bezoekers die ze normaal ontvangen. Cuomo vreest vooral een terugkeer van het virus in New York als ook het Amerikaanse toerisme naar de stad weer op gang zou komen.

Ook de grote musea van Washington D.C., samen bekend als de Smithsonian Institution – qua collectie het grootste museum in de wereld – zijn nog steeds voor onbepaalde tijd gesloten.

Het Louvre in Parijs, het best bezochte museum ter wereld, is sinds 6 juli weer open. Ook hier worden (veel) minder bezoekers toegelaten en een mondkapje is verplicht. Dit geldt voor alle Parijse musea. Ook musea in Londen en Berlijn zijn weer mondjesmaat open; voor alle musea geldt dat er online een ticket voor een bepaald tijdstip moet worden gekocht. Ook het Prado in Madrid kan alleen worden bezocht met een mondkapje op; bovendien wordt daar bij de ingang de temperatuur van de bezoeker gemeten. In de beroemde Uffizi in Florence wordt naast het nemen van temperatuur en het dragen van maskers ook een afstand van minstens twee meter verplicht gesteld. Dit laatste museum heeft een toeslag van 4,75 euro per kaartje geïntroduceerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden