Murdoch paait China met censuur

Keith Rupert Murdoch, mediatycoon, ligt zwaar onder vuur van de Britse media. Dat wil zeggen: van de media die hij niet bezit....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

De nieuwe aanvallen op Murdoch braken los nadat uitgever HarperCollins, ook een deel van diens conglomeraat NewsCorp, besloot een aangekondigd boek van de voormalige gouverneur van Hong Kong, Chris Patten, niet uit te geven. Dat boek, East and West, bevat zeer kritische uitlatingen over de Chinese leiders, met wie Patten gedurende zijn jaren in de oude kroonkolonie een moeizame relatie onderhield.

Kritiek op de Chinese dictators kan Murdoch zich niet permitteren. Hij is bezig zijn belangen in China sterk uit te breiden, onder meer via de satellietzender Star TV. Recentelijk tekende hij een contract met de machthebbers in Peking voor de introductie van een Chineestalige tv-zender, Phoenix. Murdoch denkt dat de doorbraak op de Chinese markt NewsCorp miljarden oplevert.

Pattens boek zou dat vooruitzicht in gevaar kunnen brengen. Eerder al, in 1993, had Murdoch de Chinezen tevreden gesteld door de BBC van zijn satellietzender te halen, alleen omdat Peking zich boos had getoond over een niet al te flatteuze BBC-documentaire over voorzitter Mao.

In januari liet de tycoon zijn onderhorigen bij HarperCollins weten dat hij bij Pattens manuscript 'negatieve gevoelens' had gekregen. Die boodschap was duidelijk. De top van de uitgever liet weten dat Pattens boek bij nader inzien 'te vervelend' was en 'niet was wat het beloofde'. Daarom werd van uitgave afgezien.

Daar was het vermoedelijk bij gebleven, als Pattens uitgever, Stuart Proffitt, niet was gaan dwarsliggen. Proffitt had eerder al laten weten dat hij East and West het beste politieke boek vond dat hij ooit had gelezen. Toen hij daarom weigerde aan het opzetje van zijn bazen mee te werken, werd hij geschorst. Via Proffitt kwam vervolgens de hele kwestie naar buiten.

Murdoch gebruikt HarperCollins als een vehikel om invloedrijke politici aan zich te binden. Zo betaalde hij de voorzitter van de Amerikaanse senaat, Newt Gingrich, negen miljoen gulden voorschot voor een boek dat algemeen als belachelijk werd omschreven. Ook Britse politici profiteren graag van zijn gulheid. Thatcher, onder wier bewind Murdochs opmars in Engeland begon, ontving miljoenen voor haar memoires, Major kreeg recentelijk 1,7 miljoen voor de zijne.

Voor alle niet-Murdoch media was de Patten-zaak aanleiding om Murdochs brutale belangenverstrengeling weer eens te belichten. Met name de twee kranten die in een hevige oorlog met The Times zijn gewikkeld, The Independent en The Daily Telegraph, trokken fors van leer. Zij wezen erop dat Murdochs handelwijze symptomatisch was voor de wijze waarop hij ook in Groot-Brittannië zijn mediamacht gebruikt om zijn zakelijke belangen te dienen.

Premier Tony Blair en zijn paladijnen Alistair Campbell (de belangrijkste woordvoerder) en Peter Mandelson (de politieke strateeg) laten bijvoorbeeld geen mogelijkheid onbenut om Murdoch stroop om de mond te smeren. Nieuw Labour doet het in de broek bij de gedachte dat die zich met zijn kranten (vooral de invloedrijke tabloid The Sun) tegen het New Britain-project zal keren.

Volgens The Independent maakte de kwestie Patten weer eens duidelijke welke 'monstrueus amorele kracht de regering heeft omhelsd'. 'Hij heeft onze politici al veel te lang gepaaid en gedreigd', schreef de krant. 'Het wordt tijd Murdoch te raken met een serieus onderzoek naar zijn media-eigendommen, zijn gebruik van winstgevende ondernemingen om andere delen van zijn bedrijf te subsidiëren, zijn belastingontduiking en de ethiek van zijn kranten.' Murdoch, concludeerde de Indy, is 'een leugenaar en een bedreiging voor de democratie'.

Murdoch dreigt The Independent de nek om te draaien, door The Times ver onder de kostprijs te verkopen, een praktijk die hij financiert met de enorme winst van zender BSkyB. Pogingen van Hogerhuis-leden om daar een einde aan te maken, stuitten op tegenwerking van de regering-Blair.

Het is de vraag hoe lang Blair en de zijnen de toenemende druk om Murdochs macht te beteugelen nog naast zich neer kunnen leggen. Als Patten, zoals hij van plan is, Murdoch wegens contractbreuk voor de rechter daagt, volgt ongetwijfeld een nieuw anti-Murdoch offensief. Het wordt interessant om te zien wat Blair daarover zal hebben op te merken in The Sun, de krant die hem (nog) kritiekloos de ruimte biedt zijn meningen te ventileren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden