'MULISCH - NIETS VAN GEHOORD'

Rechtsfilosoof, columnist en politiek vluchteling uit Iran Afshin Ellian leest vrijdag tijdens het Haagse festival Winternachten een manifest voor tegen de zelfcensuur rond de film Submission I....

JOOST RAMAER

De eerste en enige Nederlandse vertoning van Submission I vond ruim eenjaar geleden plaats. Waarom nu pas dit protest?

'Nou, eerlijk gezegd heb ik deze kwestie al herhaaldelijk aan de ordegesteld. In een debat met Gijs van de Westelaken, de producent van de film.In stukken in de Staatscourant en De Journalist. Aan mij heeft het nietgelegen.'

Oké - maar waarom dan deze herhaling?

'Omdat het niets heeft geholpen! Het is toch te gek voor woorden dat diefilm nergens is te zien? Dat riep ik vorig jaar nog, tijdens een debat op5 mei in Wageningen met Geert Mak en Hans van Mierlo. Mak nota bene washet helemaal met mij eens, dezelfde die in zijn pamflet Gedoemd totkwetsbaarheid grote twijfels uitte over Submission. Maar verder hoor je erniemand over. De meeste Nederlandse journalisten en intellectuelen zittener kennelijk niet mee.'

Hoe weet u dat?

'Ik heb een aantal schrijvers uitgenodigd openlijk steun te betuigen aanmijn manifest. Tot dusver heeft precies één auteur dat gedaan: RudyKousbroek. Van Nelleke Noordervliet kreeg ik een, weliswaar genuanceerdeen goed beredeneerde weigering, maar toch, een weigering. Van HarryMulisch, Adriaan van Dis en Remco Campert heb ik nog niets gehoord. Het kanzijn dat ze mijn oproep nooit hebben ontvangen, dat weet ik niet.'

Waarom vindt u dat zo erg?

'Precies zestig jaar geleden werd in Iran Ahmad Kasrawi vermoord, eenvoorvechter van de mensenrechten. Er was een fatwa over hem afgekondigdomdat hij het had gewaagd kritiek te uiten op de almacht van de imam in desjiitische islam. De onderdrukking van alle mensenrechten begint vaak metde onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting. Die moet dus wordenbeschermd. Door een moedige overheid, maar ook door moedige burgers.'

Heeft u hierover ooit gesproken met minister Donner van Justitie?

'Nee, nooit. Ik heb hem één keer ontmoet, op een receptie van deBritse ambassade. Maar toen hebben we het alleen gehad over koetjes enkalfjes. Reuze aardige man trouwens. Hij lachte zelfs om mijn grapjes.'

Wat moet er nou gebeuren?

'Er moet een internationaal comité worden gevormd dat de vrijevertoning van Submission I gaat bevorderen. Net als destijds is gebeurdtoen Salman Rushdie met een fatwa werd bedreigd. Openlijke steun is hetenige dat helpt.

'Daarom heb ik ook een Engelse vertaling van mijn manifest gestuurd aanbuitenlandse schrijvers en persbureaus. Ik wil de Remco Camperts in anderelanden mobiliseren. Campert is namelijk een van mijn helden.'

U heeft vaak uw dankbaarheid betuigd aan Nederland, waar u als dissidentkon komen wonen. Is er iets geknapt in die relatie?

'Niet fundamenteel, nee. De grondrechten staan hier nog steeds overeind,ik kan nog altijd zeggen en schrijven wat ik wil. Maar er is wel ietsveranderd. Samen met Leon de Winter heb ik aangifte gedaan bij justitietegen Allah, nadat de moordenaar van Theo van Gogh zich op hem beriep. Hetwas een geestige tekst, echt waar. Maar noch de Volkskrant, noch NRCHandelsblad wilde hem publiceren. Te opruiend, vonden ze, zo vlak na demoord. Die houding baart mij grote zorgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden