Mr

Een verrassend openhartig beeld van wat 'nimfijntjes' tussen de lakens van een oudere man drijft

Het is de schuld van Vladimir Nabokovs Lolita. 'Dat is nou zo'n boek dat me in het verderf heeft gestort', zegt Ellie, de 20-jarige hoofdpersoon uit Mr van de Française Emma Becker (1988). Uit die vergeelde uitgave, rondslingerend in de huiskamer van haar ouders, leerde ze over een bepaald type man, van het 'mondaine intens verveelde soort met grijzende slapen, dat zijn blik op jonge meisjes laat vallen'. Becker schrijft het niet, maar je denkt: Ellie had beter moeten weten.

Maar als Ellie's moeder tussen neus en lippen misprijzend vertelt over een collega van haar broer, 'een seksverslaafde viezerik', die van dezelfde erotische literatuur houdt als Ellie, stuurt ze hem een berichtje op Facebook. Hij is 46 jaar, chirurg, getrouwd, vader van vijf kinderen en de 'Monsieur' uit de titel van dit boek. Ellie hoopt op iets meeslepends. Alles beter dan wachten op het einde van de studentenstaking in Parijs.

Als in een epistolaire roman 2.0 sturen ze elkaar e-mails en sms'jes waarin ze fantaseren over een ontmoeting. 'Meneer', zoals Ellie hem vanaf dan noemt, leest ook Calaferte, Bataille en De Sade, meesters van de erotische literatuur, volgens Ellie, 'literaire smeerlapperij' volgens haar omgeving. Dat rendez-vous komt er, in een krakkemikkig hotel aan Rue des Volontaires. Meneer sluipt binnen terwijl zij, slechts gekleed in kousen, doet alsof ze slaapt.

Meneer blijkt de perfecte leermeester in ongeremde seks en fraaie woorden; alles wat Ellie niet vindt in 'debielen van 20 die penetratie met seks verwarren.' 'Meneer voert mij mee naar donkere moerassen waaruit heerlijke, schandelijke zwavelgeuren omhoog dampen, waarvan het water obsceen warm is, en waar ik mij teen voor teen in weg laat zinken. Het landschap om ons heen is angstwekkender geworden, ik weet dat ik in een gebied ben dat Meneer op zijn duimpje kent.' Opwindend tijdverdrijf, maar tussen de regels door klinkt de pijn over de noodlottige afloop.

In hoofdstuk één van haar debuutroman belooft Emma Becker de stem van Lolita te laten horen. 'Wat ging er in het hoofd van Lo om toen ze op die bleke, vroege ochtend op Humbert Humberts schoot ging zitten?' Schaamteloos beschrijft ze dit doktertje spelen voor volwassenen. Ook als ze na anale seks met Meneer tot haar schrik sporen op de lakens vindt waar hij zijn vingers heeft afgeveegd. En dat 380 bladzijden lang met zinnen als 'uitgestrekt als een zeug op het onopgemaakte bed deed ik mijn best om weer op adem te komen, opeens onverschillig voor zijn bewegingen en de onverwachte stijfheid van zijn pik tussen mijn vermoeide slijmvliezen.' Je moet het boek soms even wegleggen, omdat het overweldigend is.

Hierdoor onderscheidt Mr zich van de porna in bestsellersensatie Fifty Shades of Grey van E. L. James over een sm-relatie tussen de onschuldige Anastasia Steele en miljardair Christian Grey. Eerder doet de auteur denken aan een charmant zusje van de Duitse schrijfster Charlotte Roche, die in Vochtige streken (2009) en Schootgebed (2011) taboes rondom persoonlijke hygiëne, anale kwetsuren en seks binnen het huwelijk niet schuwt.

Oudere mannen en jonge meisjes, 'elkaars totem' volgens Becker, vinden elkaar in een lange rij romans. Vorig jaar verscheen het autobiografische Tijger, Tijger van Margaux Fragoso over de vijftien jaar durende relatie met de 44 jaar oudere pedofiel Peter Curran.

Dit jaar debuteert ook de Nederlandse Frederique Schut (1985) met een omgekeerd Lolita-verhaal. In Met Muijs knoopt de 14-jarige Floo het aan met een 'huisvriend' van haar ouders, de 46-jarige Simon van Muijsingen. 'Muijs' stopt op een dag een briefje in de brievenbus met 'ik wil je zien' en zijn telefoonnummer.

Ongemakkelijke romans zijn het, vanwege het taboe rond pedofilie. Zeker als het gaat om minderjarige meisjes, zoals bij Schut en Fragoso. Het pijnlijke Tijger, Tijger geeft inzicht in hoe verslavend zo'n verstikkende relatie kan zijn voor het slachtoffer, a

ls de roes van drugs. Met Muijs gaat niet verder dan het ongemak. Waarom, in godsnaam, stapt hoofdpersoon Floo bij die oude, stugge Muijs in zijn BMW, verdekt opgesteld achter het hek bij school? Floo heeft geen drinkende vader of labiele moeder voor wie ze moet vluchten. Verliefdheid? Van een echte band tussen die twee raak je niet overtuigd. Als zij dreigt haar ouders over hun relatie te vertellen, reageert hij met: 'Ja, moet je doen.'

Pas halverwege het boek, als de relatie even uit is, kom je iets over Floo's verslaving aan Muijs te weten. 'Ik wilde de angst voelen en me eraan kunnen overgeven, als een duik in een zwart zwembad, als een spring in een stekelige zee.'

In korte, ritmische zinnen schetst Schut de dromerige gedachtenstromen van een middelbare scholier. De flaptekst meldt dat Frederique Schut sinds haar 16e een relatie heeft met een 26 jaar oudere man. Waargebeurd en taboe; dat verkoopt goed, was misschien de gedachte. Dit Lolita-frame zit de schrijfster in de weg. Met Muijs is fictie, zei Schut in een interview, maar 'nu ik erop terugkijk, denk ik dat ik het in zekere zin voor mijn jongere zelf heb gedaan.' Met als gevolg een verwarrende combinatie van therapeutisch egodocument en roman.

Terug naar student Ellie en haar chirurg. Gaandeweg transformeert Mr van een eigentijdse Lolita-vertelling, waar zij de macht heeft over zijn lust, naar een heel ander liefdesarchetype: de maîtresse die zich tegen beter weten in vastklampt aan een getrouwde man die zijn vrouw nooit zal verlaten.

Eerst de hotels, dan een kwartier in de auto en uiteindelijk het besef dat zij slechts een parenthese is in het leven van Meneer. 'En hoe tijdrovend en meeslepend een parenthese ook kan zijn, uiteindelijk is het slechts een piepkleine invoeging in een compacte tekst, een stijltechniek die je gebruikt als het onmogelijk is er nog een zin aan toe te voegen.'

De stem van Nabokovs meesterwerk is een te ambitieus doel. Maar Mr geeft een verrassend openhartig beeld van wat 'nimfijntjes' tussen de lakens van een oudere man drijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden