Mr. Mulder goes to Washington

Met het jongste nummer van het Amerikaanse weekblad Newsweek heb ik mij thuis op de bank gevlijd, klaar voor 22 pagina's Monica-gate....

Een paar weken later vluchtte de toen snel afgetreden president per helikopter. Waarmee ik maar zeggen wil dat, àls ik me met politiek inlaat, ik all the way ga.

Bij lezing van de fascinerende uitzoekjournalistiek in Newsweek wordt mij duidelijk dat Watergate zich herhaalt. Bill Clinton mag dan de Comeback Kid heten en deze week, samen met Hillary, aan een tegenoffensief zijn begonnen, hun inspanningen zullen vergeefs blijken. Ook Nixon zei nog in het najaar van 1973, toen Watergate hem al tot de lippen stond, dat hij alles in huis had om de crisis te overwinnen: 'The tougher it gets, the cooler I am.' Maar hebben deze politici hun ondergang aan de naar sensatie hunkerende media te danken?

Net als nu was er ook destijds geen gebrek aan critici die de pers en de televisie verweten de zaak tot absurde proporties op te blazen. In 1972 ging het om een onbenullig inbraakje, waarbij niets werd gestolen, in het campagnekantoor van de Democraten. Nu gaat het om een privé-aangelegenheid tussen de president en een stagiaire. Dat deze aanleidingen van niks konden uitgroeien tot schandalen van wereldformaat, is echter maar voor een zeer bescheiden deel op graafwerk van de media terug te voeren.

Zonder de grote voorbeelden van de Washington Post, Bob Woodward en Carl Bernstein, te willen kleineren, herinner ik eraan dat Nixons val werd ingeluid door nieuws dat niet door journalisten werd gemaakt. Eerst was dat het aanbod van Watergate-inbreker James McCord 'te willen praten' om een gevangenisstraf te ontlopen. Vervolgens onthulde een staffunctionaris van het Witte Huis tijdens een officieel verhoor dat Nixon al zijn gesprekken in het Oval Office op de band liet opnemen. Bij het afluisteren daarvan werd de smoking gun ontdekt: Nixon overweegt hardop de CIA in te zetten tegen de FBI, die - veel eerder en grondiger dan de pers - de connecties tussen de inbrekers en het Witte Huis had ontrafeld.

In het geval-Clinton oefenen de media evenmin een doorslaggevende invloed uit. Dom genoeg trof de president geen schikking met Paula Jones, de vrouw die hem van seksuele intimidatie beschuldigt. Jones' advocaten - en niet de media - gingen daarop meer vrouwen met soortgelijke ervaringen zoeken om hen onder ede als getuige te kunnen doen horen. Zij dagvaardden twee vrouwelijke (ex-)Witte Huis-medewerkers, Kathleen Willey en Monica Lewinsky, over wie geruchten de ronde deden. Hun beider gemeenschappelijke vriendin Linda Tripp werd ook gedagvaard. Omdat zij in haar maag zat met Lewinsky's ontboezemingen over haar relatie met Clinton, ging Tripp met bandjes van de telefoongesprekken tussen haar en Lewinsky naar - niet naar de media, maar naar de speciale aanklager Kenneth Starr, die het aandeel van de Clintons in de ondergang van een bank in Arkansas onderzocht, de zogeheten Whitewater-affaire. Starr had aanvankelijk niet zozeer belangstelling voor de meidenpraatjes over seks, maar voor de bemoeienis van Clintons vriend Vernon Jordan met Lewinsky's ontkenning onder ede dat zij het deed met de president. De aanklager verdacht Jordan al ervan een getuige die in de Whitewater-zaak Clinton zou kunnen belasten, te hebben afgekocht. Dit leek een vers spoor naar Jordan.

Hebben de media dan geen rol gespeeld?

Newsweek wèl, maar door niet te publiceren. Newsweek-verslaggever Michael Isikoff was door Tripp, die hij kende, getipt over een afluister-operatie die zij van Starr tegen Lewinsky moest uitvoeren. Op dringend verzoek van de aanklager besloot Isikoff met het schrijven te wachten. Met de hete adem van Newsweek in de nek zetten de onderzoekers Lewinsky onder grote druk om toe te geven dat ze had gelogen.

Lewinsky's vader riep de familie-advocaat te hulp. Maar intussen had iemand van Newsweek via Internet laten uitlekken dat het blad groot nieuws tegenhield. Waarmee ik maar zeggen wil dat de media niet de meesters, maar de slaven van de gebeurtenissen blijven. De eerstvolgende keer dat de journalistiek de affaire ingrijpend zal sturen, is uiteraard het moment waarop ik in Washington arriveer om, naar beproefd recept, de president de wacht aan te zeggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden