Mr. Darcy meets Eline Vere

Het nieuwe culturele seizoen begint dit weekeinde met de Uitmarkt in Amsterdam. Voor de kunstredactie het moment om vooruit te blikken. We selecteerden uit het aanbod tot eind 2014 de exposities, voorstellingen, concerten en evenementen waarnaar we reikhalzend uitzien. 15 verwachte hoogtepunten.

In de kunstuitingen uit de 19de eeuw zijn de modedetails goed te zien.Beeld -

In de 19de eeuw was men net zo geobsedeerd door een goed figuur en een smalle taille als nu. Neem het korset. Zo'n strak lijfje met veters is bij uitstek geschikt om overtollige kilo's te camoufleren en het lichaam naar een modieus silhouet te modelleren. Destijds was het dragen van een korset eerder regel dan uitzondering, vooral onder welgestelde dames.

Het korset hielp ook om het gewicht van de onderrokken over het lichaam te verdelen en steun te geven aan de rug. Inmiddels is het allang geen dagelijkse dracht meer. Maar het wordt nog steeds gebruikt in op maat gemaakte kleding; denk aan Nederlandse ontwerpers als Dennis Diem en Edwin Oudshoorn, die verwerken vaak korsetten in hun jurken.

Van Jan Taminiau wordt de avondjurk uit de collectie Nature Extends (2011) getoond.Beeld Koen Hauser

Charles Frederick Worth

Aan de rokken van de 19de eeuw is goed te zien hoe anders het leven van de vrouw er op dat moment uitzag. De wijd uitstaande rok van toen, die vaak werden ondersteund met een aantal horizontale verstevigde banden die een kooiconstructie vormen - crinoline - is nog niet verdwenen uit het modebeeld. Maar het is gelegenheidskleding geworden. Logisch, want welke vrouw die buitenshuis werkt trekt nu zo'n extreem grote rok aan? Dat is niet handig, op de fiets. ­Tijdens een gala of een bruiloft kan zo'n rok weer wel. En op de catwalk doet het licht overdreven 19de-eeuwse silhouet het ook nog steeds goed. Het beste voorbeeld is de nieuwe wintercollectie van Vivienne Westwood. Die is geïnspireerd op het werk van Charles Frederick Worth, een van de grote couturiers van de 19de eeuw.

Ingetogen mannen

Sobere mannenmode. Het fundament voor ingetogen mannenmode van nu is gelegd in de 19de eeuw. Voor die tijd droegen mannen kleurrijke en opzichtig gedecoreerde kleding om zich te onderscheiden en te laten zien dat ze van rijke komaf waren. In de 19de eeuw ontstond onder druk van maatschappelijke veranderingen een nieuwe groep rijken, die er hun eigen kledingcodes op na hielden.

Zij vonden de perfecte snit belangrijker dan een overdaad aan decoratie. Die opvatting is onder hedendaagse mannenmodeontwerpers nog steeds favoriet. Of het nou gaat om Lucas Ossendrijver van Lanvin, Francisco van Benthum of Véronique Nichanian van ­Hermès: ze roemen allemaal het raffinement op de vierkante centimeter.

In de kunstuitingen uit de 19de eeuw zijn de modedetails goed te zien.Beeld -

De invloed van versiering en kleur

Kleur en versiering vormen de belangrijkste veranderingen uit de 19de eeuw en hebben nog altijd invloed op het huidige modebeeld. Ga maar na hoe anders dat eruit zou zien zonder de mogelijkheden die de industrialisatie heeft geboden. Door de opkomst van de roldrukmachines, bandweefmachines, kantmachines en borduurmachines werden kleurrijke stoffen en decoraties in de 19de eeuw eindelijk bereikbaar voor de massa.

Dat zijn ze nog. Zelfs nu de mode vrij sober is, zijn er ontwerpers te vinden die uitpakken met rijk versierde kleding. Neem het Italiaanse duo Dolce & Gabbana: zij zetten deze winter in op prinsessenjurken, tunieken en capes met sprookjesachtige borduursels en applicaties.

Romantische Mode: Mr Darcy meets Eline Vere. 11/10 t/m 22/3, Gemeente­museum Den Haag. Catalogus 22,50 euro. gemeentemuseum.nl

Details van een kledingstuk uit de tentoonstelling in het Gemeentemuseum.Beeld -
Details van een kledingstuk uit de tentoonstelling in het Gemeentemuseum.Beeld -
Details van een kledingstuk uit de tentoonstelling in het Gemeentemuseum.Beeld -
Beeld -
Details van een kledingstuk uit de tentoonstelling in het Gemeentemuseum.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden