Mozes' lange weg tegen yuppenflats

Is er nog hoop voor de Heilig-Hartkerk in Breda? Mozes, kraker van het eerste uur, haalt zijn schouders op. Moet de kerk, anno 1900, alsnog op de monumentenlijst?...

Van onze verslaggever Peter de Graaf

'Als het maar geen bastion van het grootkapitaal wordt', schampert de kraker, 'noem me maar Mozes'. Hij ligt te sleutelen aan een oude Mercedes-bus, die geparkeerd staat in het middenschip van de kerk. De kerkvloer ligt bezaaid met gereedschap, verf, oude fietsbanden, tuinbanken, kasten en een badkuip. Boven het koor heeft hij een hut van glas en isolatieplastic gebouwd. Het is behelpen in zo'n grote ruimte. 'Niet warm te krijgen.'

Een andere kraker heeft een living getimmerd in de hoek waar ooit de kinderen werden gedoopt. De oude granieten doopvont vormt nu het pronkstuk van zijn kamer. Twee anderen bivakkeren in kamers achter het altaar. Onder het tabernakel is de gemeenschappelijke keuken. 'God is niet te sloop', hebben de krakers op de kerkmuur gekalkt.

Deze week heeft de gemeente de sloopvergunning van de honderd jaar oude kerk ingetrokken. Maar dat was slechts vanwege procedurele fouten. Projectontwikkelaar Ouwehand uit Katwijk zal zo snel mogelijk een nieuwe vergunning aanvragen. Hij is vast van plan op deze gewilde plek aan de statige Baronielaan, niet ver van het Mastbos, luxe appartementen te bouwen.

Het bisdom sloot de deuren al in 1986 en deed het godshuis in de verkoop. Kort daarna namen krakers bezit van de kerk. Het verhaal van de Heilig-Hartkerk is sindsdien een gebed zonder end.

De kerk verwisselde verschillende keren van eigenaar, maar bleef ondanks de sloopclausule in het verkoopcontract fier overeind. Behalve de krakers zetten ook diverse actie- en buurtgroepen zich in voor het behoud van de kerk. Afvallige parochianen houden er zelfs nog 'illegale' diensten, elke zondagmorgen, in de Mariakapel. Mozes: 'Dan draaien wij even geen muziek. Ach, soms slapen we nog.'

Diverse rechtszaken zijn er gevoerd. Eigenaar Ouwehand heeft het juridische gelijk aan zijn kant. De gemeente heeft al in een vroeg stadium haar handen van de kerk afgetrokken. Het gebouw wordt niet bijzonder genoeg bevonden om monument te worden. Ook het ministerie van WVC heeft tot dusver geweigerd de Bredase kerk op de monumentenlijst te zetten.

Toch blijven krakers en actievoerders, verenigd in de Stichting Toekomst Heilig-Hartkerk, nog hopen op een wonder. Niet alleen ijvert de provincie voor behoud van het karakteristieke gebouw, ook staatssecretaris Van der Ploeg van Cultuur beweert dat de kogel nog niet door de kerk is. Verschillende adviescommissies doen nog onderzoek naar de status van de kerk.

Daarnaast hebben twee Bredase zakenlieden een alternatief plan ontvouwd, waarbij de kerk als gebouw blijft bestaan en wordt opgedeeld in appartementen. De actievoerders broeden op een eigen plan. Zij denken aan een sociaal-culturele invulling, zoals kinderopvang en workshops.

Maar beide groepen hebben één handicap: ze zijn geen eigenaar van de kerk.

GroenLinks hoopt dat de gemeente het uitstel van de sloop alsnog zal aanwenden om het godshuis te behouden. Maar het stadsbestuur lijkt niet van zins oude besluiten terug te draaien. Wethouder Van Beusekom van bouw- en woningtoezicht heeft aannemer Ouwehand zelfs beloofd een nieuwe aanvraag tot sloop zo snel mogelijk in behandeling te nemen. 'Als hij voldoet aan de procedure, zijn we verplicht hem een sloopvergunning te verlenen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden